Χωρίς να απομακρύνομαι από την αγαπημένη μου ΠΥΛΗ του MusicHeaven, έφτιαξα και την παραπάνω διεύθυνση του νέου μου blog sto blogspot, για να συγκεντρώσω κείμενα, άρθρα και εργασίες μου που περιφέρονται από 'δω κι από κει στο ίντερνετ. Όσο για εδώ, θα παραμείνει χώρος για σκέψεις και όχι για εργασίες...
Είπα να λείψω για λίγο, μα ούτε που το φαντάστηκα πως θα εξαφανιζόμουν τόσο πολύ... Χαμογέλασα που διάβασα ξανά αυτό που έγραψα: "θα λείψω για ένα μήνα"... Κι ο Θεός θα γέλασε μαζί μου τότε, αλλά τότε... που να το καταλάβω...
Εξαφανίστηκα όχι μόνο από εδώ, αλλά από πολλά στη ζωή μου.
Εξ-αφάνιση και ευτυχώς (προς το παρόν τουλάχιστον) όχι αφανισμός.
Έχετε δει κάποια ντοκυμαντέρ που δείχνουν τις τεκτονικές πλάκες της γης που κινούνται βίαια, ώσπου κάποια στιγμή συγκρούονται και ξερνάνε τα πύρινα σπλάχνα της; Όσο κι αν μοιάζω με μικρό σποράκι απέναντι σ' αυτή τη φύση, θα τολμήσω και θα το πω πως κι εγώ αυτό ένιωσα...
Έβρασα, έβρασα και μια ωραία μέρα... έβγαλα ό,τι δεν κατάφερα ποτέ να χωνέψω καλά στην επιφάνεια..., ό,τι δεν ήταν δικό μου ή έστω δεν είναι πια...
Ωραία αίσθηση κι αυτή! Είναι σαν την ανακούφιση που αισθάνεσαι μετά τον εμετό. Ξέρω, αηδιαστική η παρομοίωση αλλά απόλυτα ακριβής -πιστέψτε με (αν και υποψιάζομαι πως με πιστεύετε...). Και για να συνεχίσω και να ολοκληρώσω την αηδιαστική περιγραφή μου, τι αισθάνεται κανείς μετά τον εμετό; Σίγουρα εξάντληση αλλά και μια απερίγραπτη αίσθηση γαλήνης και ανακούφισης που ρίχνει αμέσως το μυαλό σου σε περισυλλογή και ...σωφροσύνη... Ένας φρόνιμος και σοφός νους, σαν καλός γέροντας, σου χαϊδεύει παρηγορητικά το μέτωπο και σε συμβουλεύει: "αυτή τη φορά, η αμύνα του οργανισμού σου ήταν γερή και τα κατάφερες, αλλά, επειδή δεν ξέρεις πως θα είσαι στο μέλλον, σε παρακαλώ μην ξαναπαραγγείλεις σαλάτα από delivery". Κάπως έτσι, αρχίζεις να προσέχεις.
Για να προσέχεις όμως, πρέπει να μάθεις και για να μάθεις πρέπει να κάνεις μερικές θυσίες, ...να "κόψεις" μερικές απολαύσεις ή κάποια απ' αυτά που θεωρείς ως απολαύσεις.
Η μάθηση του να παίρνεις σωστές αποφάσεις στη ζωή σου χρειάζεται άνεση. Άνεση παπαδιαμαντική. Όταν ο σοφός αυτός παπούλης της Σκιάθου χρειάστηκε να ζητήσει κάτι από την Παναγία, το μόνο που την παρακάλεσε ήταν να του δώσει άνεση. Κι ασφαλώς δεν εννοούσε πολυτέλεια ή πλαστική ευτυχία, σαν αυτά που μας προσφέρει η δική μας ζωή σήμερα, αλλά εννοούσε άνεση ψυχής. Γι' αυτό -όπως ωραία το είπε ένας άλλος σοφός γέροντας σήμερα ο π. Ανανίας Κουστένης- όταν διάβαζεις Παπαδιαμάντη, τελειώνοντας το κείμενο του αισθάνεσαι γαλήνη και ηρεμία, αισθάνεσαι "άνεση".
Όταν πριν αρκετούς μήνες έγραψα το τελευταίο μου κειμενάκι εδώ, ήμουν -όπως διαπιστώνω σήμερα- τόσο στριμωγμένη και τόσο πιεσμένη ψυχικά που έβαλα ακόμα και όριο για το πότε θα επιστρέψω... Τόση σιγουριά...! Δεν είχα το καθαρό βλέμμα να διακρίνω ότι αυτή η σκέψη με την τόση σιγουριά για ένα μελλοντικό γεγονός δε θα μπορούσε παρά να είναι ψεύτικη και ανόητη και -γιατί όχι- να αποκρύπτει άλλες ανάγκες κι άλλες επιθυμίες που υπήρχαν μέσα μου.
Είχα τόση όρεξη να "κυοφορήσω" αυτό το πνευματικό μου παιδάκι, που νόμιζα πως το είχα ήδη συλλάβει... Το έχουν πάθει πολλές έγκυες... Αποδείχθηκε "ανεμογκάστρι"... Για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, όχι πως δεν βγήκε και τίποτα... Έγραψα εκεί μερικές σελίδες, ίσως και αρκετές, μόνο που όταν ήρθε η ώρα της μεγάλης δοκιμασίας, όταν δηλαδή άφησα να κυλήσει ο χρόνος, έχοντας το δημιούργημά μου στο συρτάρι, και το έβγαλα πάλι στο φως μετά από κάμποσο χρόνο, αφού σχεδόν το είχα ξεχάσει, για να το κρίνω σωστά, ένιωσα πως δεν το αναγνώρισα... Μα ποιά μάνα δεν ξέρει το παιδί της; Άρα δεν ήμουν εγώ η μάνα του. Έπρεπε να βρω το δικό μου το παιδί... Αυτό που θα το αναγνώριζα ακόμα και με κλειστά μάτια..., μόνο απ' τη μυρωδιά, το άγγιγμα και το βήμα του. Εκείνη την ώρα ήταν που κατάλαβα τι μου έλειπε... Άνεση μου έλειπε... Ο ΧΩΡΟΣ. Πού ακριβώς θα μπορούσα να κυοφορήσω το παιδί μου, αφού δεν είχα αφήσει καθόλου χώρο γι' αυτό; Είχα επιθυμία, ναι. Είχα όρεξη, σίγουρα. Ο χώρος όμως αυτός της ψυχής θέλει κι άλλα πράγματα εκτός από επιθυμία και όρεξη, για να ανοίξει. Θέλει να καταλάβεις βαθιά πως πραγματικά δεν ξέρεις τίποτα, ...πως ό,τι νομίζεις πως ξέρεις για τα πράγματα και τους ανθρώπους και την ίδια σου την ψυχή, την επιθυμία, την ανάγκη, τον τρόπο που θέλεις να ζεις και να κάνεις πράγματα, στην πραγματικότητα δεν τα γνωρίζεις καθόλου.
Αυτήν την άνεση ακόμα την ψάχνω και θα την ψάχνω -το ξέρω- για καιρό, ίσως για πάντα, αν ο Θεός δε με βοηθήσει. Νιώθω όμως τυχερή που έζησα μερικές στιγμές όλο αυτό το διάστημα, και γνώρισα ανθρώπους που έγιναν οδοδείκτες σ' αυτήν μου την πορεία προς την άνεση. Τρία πρόσωπα τόσο καθοριστικά για τη ζωή μου, έλαμψαν σαν αστεράκια στο κεφάλι μου τις ώρες που ένιωσα πως δεν ήμουν ειλικρινής σε όσα αγαπάω και ασχολούμαι μαζί τους. Το ένα με την καρτερική του υπομονή μπροστά στο θάνατο, μια υπομονή τόσο γαλήνια που ο μόνος λόγος που θα μπορούσε να την κάνει έτσι ήταν καθαρή -πεντακάθαρη- συνείδησή του που το είχε εξοικειώσει απόλυτα με τον τόπο που είναι σήμερα. Το άλλο με την ίδια του τη ζωή, απ' την παραμικρή του σκέψη ως την παραμικρή του κίνηση, απ' το παραμικρό θυμό του ως το παραμικρό αστείο του. Μια ψυχή που αρνείται οτιδήποτε κρύβει πίσω σκέψεις, "δήθεν" συναισθήματα και λόγια και ματαιοδοξίες, ...οτιδήποτε εφήμερο, έστω κι αν βγάζει τα προς το ζειν απ' τον κόσμο του εφήμερου... Το τρίτο -καλός μου φίλος που στενάχωρησα συχνά (συγγνώμη Σωτηράκη)- με την υπέροχη αξιοπρέπεια, ανοχή και υπομονή του που μπόρεσε να χωρέσει -με την άνεσή του (που την διέκρινα πολύ αργότερα)- όλα τα λάθη.
Όπως καταλάβατε φίλοι μου, δεν έχω γεννήσει ακόμα το παιδί μου, παρότι πέρασα και ένας ...και εννιά μήνες... Κέρδισα όμως κάτι καλύτερο. Τη βεβαιότητα ότι δεν είμαι έτοιμη να το γεννήσω και την ευχαρίστηση ότι ο Θεός μου έστειλε και πάλι καλούς ανθρώπους να με βοηθήσουν να ανακαλύψω αυτή την υπέροχη λέξη..., την "άνεση", τον σπόρο της σύλληψης...
Μία την διαβαίνω με αισιοδοξία και δύναμη, μία διστακτικά, μετά φόβου Θεού... κι άλλοτε την κλείνω με ορμή, της γυρίζω και την πλάτη κι ούτε θέλω να την ξαναδώ...
Η Πύλη αυτή λέγεται "γραφή"...
Ναι, όλοι έχουμε την ανάγκηή την υποχρέωση... να γράφουμε κάπου κάπου... Είτε σκέψεις χύμα στο χαρτί, είτε κείμενα που έχουν χιλιοδιορθωθεί μέχρι να αποκτήσουν τη μορφή που μας βολεύει, είτε σημειώσεις για όσα δε θέλουμε να ξεχάσουμε, είτε εργασίες στη Σχολή, είτε μελέτες και άρθρα με επιστημονικό ενδιαφέρον για το ενεργητικό μας στον τομέα των σπουδών μας, είτε οτιδήποτε τέλος πάντως μας ευχαριστεί ή έστω μας χρειάζεται για κάποιο λόγο...
Το κλασικό ερώτημα που μπαίνει είναι το "ΤΙ" τελικά είναι αυτό που θα γράψουμε, όταν πρόκεται να το διαβάσουν άλλοι...;
Πώς θα πάρουμε την απόφαση και πώς θα την υλοποιήσουμε;
...Μήπως καμιά φορά πρέπει να παίρνουμε την απόφαση να ΜΗΝ γράφουμε... Κι αν ναι, πότε αξίζει να κάνουμε κάτι τέτοιο, ώστε να μην μοιάζει αυτή η απόφαση φυγή ή ...αποφυγή...
Τόσο στην περίπτωση που είμαστε υποχρεωμένοι να γράψουμε κάτι (όπως π.χ. τις εργασίες στη Σχολή ή στο σχολείο), όσο και στην περίπτωση που μια ακατανόητη δύναμη μεταμορφώνει το χέρι μας σε χαφιέ του μυαλού και των επιθυμιών μας, υπάρχει ένας κοινός "κίνδυνος", τα δύο Κ: η κοινοτοπία και η κενολογία...
Αντιλαμβάνομαι συχνά πως, πριν από την επιθυμία μας ή την υποχρέωσή μας να γράψουμε (αλλά κυρίως την επιθυμία μας...), χρειάζεται να υπερισχύει το "καθήκον" μας (ας το πω έτσι, έστω κι αν μισώ αυτήν την λέξη) να απαλλάξουμε τον κόσμο από περιττά χαρτιά, από περιττό μπούρου-μπούρου...
Τι αξία έχει να γράψω για κάτι που άλλοι έχουν γράψει γι' αυτό μετά από πολλή μελέτη και κόπο και παιδεύοντάς το χρόνια... Τι αξία έχει να γράψω συναισθήματα και προσωπικές οπτικές, αστήρικτες κατά τ' άλλα, και με μόνη τους δικαιολογία την ...ελευθερία του λόγου μου δήθεν, για θέματα που έχουν υποστεί από άλλους εξαντλητική μελέτη και ανάλυση...
Δίκαια βέβαια θα πει κανείς ότι τα κείμενα και η σκοπιμότητά τους είναι διαφορετική κάθε φορά... Διαφορετικός επομένως πρέπει να είναι και ο τρόπος γέννησής του και το κίνητρο και το ύφος και η μέθοδος... Θα συμφωνήσω. Ασφαλώς τα κείμενα ενός blogγια παράδειγμα δεν είναι απαραίτητο να αποτελούν δοκίμια ή άρθρα ή μελέτες... Εδώ ο σκοπός είναι συγκεκριμένος, ...να φιλοξενήσει απόψεις αλλά και διαθέσεις και συναισθήματα και σκόρπια λόγια ακόμη... Και ο αναγνώστης τους είναι προετοιμασμένος να συναντήσει όλ' αυτά... Αν και πάλι και εδώ, ας μην το κάνουμε σκουπιδότοπο... Και σκουπιδότοπο ασφαλώς δεν εννοώ την αποτύπωση των συναισθημάτων κάποιου... Αυτό είναι μια πράξη ευαισθησίας και μοιράσματος, ούτως ή άλλως... Αυτό που εννοώ είναι το τσαλάκωμα τέτοιων "πράξεων", ... ένα τσαλάκωμα που κάνει τις λέξεις και τις γραμμές σκουπίδια χωρίς καμία αξία, όταν αυτές γράφονται χωρίς σκοπό, στόχο, νόημα, ίσα ίσα για να καταλάβουν χώρο, για να βοηθήσουν ένα ξέσπασμα, για να καλύψουν έναν κενό χώρο... Το ίδιο και τα κείμενα ενός περιοδικού... Αν δεν μπορούν να προσφέρουν κάτι πρωτότυπο και καινούριο (πράγμα λογικό αφού δεν προορίζονται για μελέτες ούτε απαιτούν "ειδίκευση" του γράφοντος τις περισσότερες φορές στο αφιέρωμά τους, ας υιοθετούν τουλάχιστον την χρησιμότητα ενός "εγχειριδίου", ας συσσωρεύουν περιληπτικά γνώση κι ας παραπέμπουν στις πηγές... Τι καλύτερο για άρθρο περιοδικού..., που στόχος του εξάλλου είναι να παρέχει μηνιαίες συνήθως "γεύσεις" του κόσμου....;
Ακόμα όμως κι όταν πρόκειται για διατύπωση γνώμης ή άποψης, ...κι εκεί ακόμα χρειάζεται νομίζω ένα μέτρο... Ναι, σίγουρα όλοι έχουμε άποψη για πολλά θέματα. Και θα ήταν πραγματικά ανόητο να αυτολογοκρινόμαστε για ένα θέμα για το οποίο έχουμε την άποψή μας, επειδή πολύ πριν από εμάς κάποιοι ειδικοί έχουν χύσει ποταμούς μελάνης γι' αυτό και άρα "τα ξέρουν καλύτερα από εμάς"... Τουλάχιστον όμως να μην είμαστε ισχυρογνώμονες και αλαζόνες... Η άποψη δεν είναι δόγμα, είναι μια θέση απλώς... Δεν χρειάζονται φανατισμοί, δεν χρειάζονται επιχειρήματα στρατολογημένα προς μια κατεύθυνση εξ ανάγκης... Η άποψη γι' αυτό είναι άποψη, για να αλλάζει ανάλογα με τα δεδομένα που μπορεί να παρέχει κάθε φορά η γνώση... Κι όταν δεν κατέχουμε το σύνολο της γνώσης, τότε καλό είναι διατυπώνοντας την άποψή μας, να το σημειώνουμε κι αυτό...: "με βάση αυτά που ξέρω, που είναι αυτά κι αυτά, πιστεύω ότι...". Τότε είμαι σχεδόν βέβαιη ότι ο φανατισμός αποκλείεται να βρει χώρο σε έναν τέτοιο διάλογο...
Το θέμα πάντως το μεγάλο αναφύεται με τα βιβλία που κυκλοφορούν κάθε μέρα με το κιλό απ' τους εκδοτικούς οίκους, είτε αυτά είναι επιστημονικά, ειδικού ενδιαφέροντος, βιβλία, είτε ιστορίες, μυθιστορίες, λογοτεχνήματα, δοκίμια, μελέτες και όλα τα συναφή...
Μου έχει τύχει πολλές φορές να ξεκινώ να διαβάζω ένα βιβλίο, κυρίως μυθιστόρημα, και να το σταματώ στις πρώτες του σελίδες, γιατί πραγματικά δεν μπορώ να πειστώ ή να καταλάβω ούτε τον λόγο που ο συγγραφέας του το έφτιαξε, ούτε τον λόγο που εκδοτικός οίκος το εξέδωσε... Να μου πεις, ίσως έπρεπε να του δώσεις μια ευκαιρία ακόμη... Να το αφήσεις να σου ξεδιπλωθεί στις επόμενες σελίδες... Μα εγώ ξέρω ότι και το χαλί που στρώνω τον χειμώνα στο σαλόνι μου, ήδη μόλις ξεδιπλώνω λίγα από τα τετραγωνικά του έτσι ρολό όπως το έχω και το σέρνω στο πάτωμα, παίρνω μια πολύ καλή ιδέα για ό,τι θα δω στη συνέχεια... Έτσι ξέρω...
Για να μην καταντήσω όμως κι εγώ σ' αυτό το κείμενο, όμοια με ό,τι κατηγορώ, θα περάσω γρήγορα γρήγορα σ' αυτό που θεωρώ ουσία, ειδικά ως προς την συγγραφή βιβλίων:
Πρώτον: Το βασικό κριτήριο στην συγγραφή ενός βιβλίου είναι πριν απ' όλα ο συγγραφέας του να έχει όχι μόνο όρεξη να το γράψει, αλλά να έχει βυθιστεί στο θέμα του επί πολύ καιρό..., να το έχει παιδέψει με κάθε τρόπο, να το έχει "ξεζουμίσει", ...για να το πούμε απλά. ...Όχι απαραίτητα να το έχει μάθει απέξω κι ανακατωτά, αλλά να μπορεί να έχει μαζί του διάλογο, να το ονειρεύεται στον ύπνο του και να είναι η πρώτη σκέψη του όταν ξυπνήσει, να το παίρνει μαζί του στο φαγητό του, να παίζει μαζί του κρυφτό και κυνηγητό στις βιβλιοθήκες επί ώρες και μέρες πολλές κι έπειτα, αφού το μεγαλώσει λίγο καιρό στα χέρια του, να το εναποθέσει ευλαβικά στα γράμματα του πληκτρολογίου του ή στη μύτη του μολυβιού του...
Δεύτερον: είναι ανόητο να γράψει κάποιος για ένα θέμα, χωρίς να έχει ιδέα για το σύνολο της βιβλιογραφίας που υπάρχει γύρω από αυτό, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά, αν είναι δυνατόν, παντού στον κόσμο... Είναι δύσκολο σίγουρα κάτι τέτοιο, αλλά ποιος είπε ότι η συγγραφή ενός βιβλίου θα έπρεπε να είναι τόσο εύκολη υπόθεση...
Τρίτον (σχετίζεται με τον δεύτερο): χρειάζεται να έχεις σε ετοιμότητα την φράση: "δεν χρειάζεται να γράψω" όταν διαπιστώνεις ότι πράγματι δεν χρειάζεται. Σε αυτό θα βοηθήσει η προηγούμενη ανάγνωση όλων όσων έχουν γραφεί για το θέμα που σε ενδιαφέρει. Εκεί η αλήθεια θα είναι ξεκάθαρη μέσα σου... Μη ρωτάς πως... Το να σε εμπνέει το διάβασμα ενός βιβλίου δεν αρκεί... Χρειάζεται να μπορείς να πεις κάτι μέσω αυτής της έμπνευσης και όχι απλώς να εκφράσεις τον ενθουσιασμό σου για το θέμα... και το "ποια συναισθήματα" σου γέννησε διαβάζοντάς το...
Ας μην ξεχνιόμαστε... Πάρετε ένα προς ένα όλα όσα λέμε βιβλία-αριστουργήματα, είτε ανήκουν στον επιστημονικό είτε στον λογοτεχνικό χώρο... Το κοινό τους στοιχείο ήταν ότι προσέφεραν κάτι επιπλέον, κάτι ιδιαίτερο και καινούριο στον χώρο τους. Ο αναγνώστης τα κλείνει και στο τέλος τους έχει κάτι συγκεκριμένο να θυμάται. Τα συναισθήματα του συγγραφέα, το πώς ένιωσε, τι φαντάστηκε, τι του αρέσει, τι έζησε λίγο έως καθόλου θα προκαλέσουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, αν δεν συνδυάζονται με έναν "σκοπό"... Τον σκοπό του βιβλίου που πρέπει εξαρχής να είναι σαφής... Να λέει, με λίγα λόγια, με αυτόν ακόμη τον τίτλο του: "γράφω αυτό, γιατί θέλω να προσφέρω εκείνο". Όχι "γράφω για να γράφω" ή "για να δω πώς φιγουράρει το όνομά μου στη θέση του συγγραφέα"... Γι' αυτό τα υπέροχα βιβλία είναι βγαλμένα από εμπειρία και όχι από στεγνή συλλογή γνώσεων ή βαριεστημένη μελέτη... Κι αυτό ισχύει και στο χώρο των επιστημονικών βιβλίων.
Ακόμα και μια εργασία για την Σχολή ή το σχολείο, μέσα από ένα τέτοιο πρίσμα πρέπει κανείς να την αντιμετωπίζει, έστω κι αν εκεί υπεισέρχεται ο παράγοντας "εξαναγκασμός" αλλά και η έλλειψη χρόνου ώστε να κερδίσει κάποιος εκείνο το απαραίτητο "βύθισμα" στην γνώση που λέγαμε προ ολίγου... Ακόμα και σε μια τέτοια περίπτωση, ας υπάρχει τουλάχιστον η σαφήνεια του σκοπού... Ας υπάρχει αυτή η ειλικρίνεια του συγγραφέα προς τον αναγνώστη του, έστω κι αν αυτός είναι ο καθηγητής του... "Γράφω αυτό, έχοντας αυτήν κι αυτήν την δυσκολία, αλλά στοχεύω σε αυτό... κι επειδή δεν προλαβαίνω να ασχοληθώ με τα 10 πράγματα που το αφορούν, προτιμώ να ασχοληθώ με το 1 που πρόλαβα να μελετήσω καλύτερα"... Τι καλύτερο από αυτό...! Κι είναι βέβαιο πως κάτω από τέτοιες προϋποθέσεις, ό,τι γραφεί -έστω και ελάχιστο- θα είναι χρήσιμο... Θα άξιζε μήπως καλύτερα ένας τόμος αερολογίας και επαναλήψεων από μια φράση - απόσταγμα έστω της ελάχιστης εμπειρίας και "βυθίσματος"...Για 'μένα, τούτο εδώ το δεύτερο θα ήταν η καλύτερη "εργασία"... Αλλά έστω... Ακόμα κι αν λείπει αυτή η ελάχιστη έστω εμπειρία (πράγμα περισσότερο πιθανό για ένα τέτοιο κείμενο, όπως η εργασία στη Σχολή ή στο σχολείο), αυτός και μόνο ο περιορισμός σε ένα στυλ "εγχειριδίου" γνώσεων θα μπορούσε να έχει ένα κάποιο νόημα, εφόσον ο σκοπός του αυτός γίνεται σαφής εξ αρχής και δεν υπάρχει πρόθεση να ξεγελάσει ο συγγραφέας τον αναγνώστη... Αξία δε θα έχει, θα έχει όμως νόημα... κι είναι κι αυτό κάτι...
Για όλους αυτούς αλλά και για άλλους λόγους, για μια ακόμη φορά έχω την πεποίθηση πως τελικά πίσω από οτιδήποτε κάνουμε στη ζωή μας, το θεμέλιο για το αν θα το κάνουμε καλά και χρήσιμα για τους γύρω μας δεν βασίζεται μόνο στην καλή μας διάθεση και το πηγαίο ταλέντο μας, αλλά στα εφόδιά μας που είναι οι γνώσεις μας... Αλλά κι αυτό πάλι δεν αρκεί... Όχι απλώς "συλλογή γνώσεων" αλλά βύθισμα στις γνώσεις, ώστε αυτές να μεταμορφωθούν σε εμπειρίες, σε κομμάτι δικό μας..., τόσο οικείο όσο ό,τι πιο πολύ αγαπάμε...
Άνοιξα ή μάλλον... ακόμα ανοίγω μια Πύλη που νομίζω πως με βγάζει στην αγάπη, αλλά ακόμα δεν είμαι σίγουρη... και να που θα χρειαστώ τη βοήθειά σας...
Το κίνητρο για να σπρώξω αυτήν την Πύλη ήταν μια ενστικτώδης σχεδόν επιθυμία μου για "δόσιμο"... Αυτή η λέξη είναι ίσως η σπουδαιότερη στο λεξιλόγιό μου. Η λέξη που θα μπει πάνω από το Α ... κι άρα πάνω ακόμα κι από αυτήν την Αγάπη...
Από μικρή θυμάμαι πως για να καταπιαστώ με κάτι έπρεπε να το επιθυμήσω με όλη τη δύναμη της ψυχής μου, με όλο μου το "είναι"... Κι όποτε συνέβη αυτό, υπήρξα ικανή να στραφώ ακόμα και ενάντια στον εαυτό μου για χάρη του… Χρειαζόμουν να το αγαπήσω κι ήταν αυτός ο ορισμός της αγάπης για ‘μένα: να είμαι έτοιμη ακόμα και να χαθώ…, όπως το έλεγε ο Καζαντζάκης: «αγαπώ θα πει χάνομαι»…
Με αυτόν τον πρόλογο, θα μπορέσετε να ερμηνεύσετε καλύτερα όταν σας διηγηθώ την ιστορία των δύο σοβαρών υπερκοπώσεων που πέρασα για χάρη της αγάπης μου στην αρχαία ελληνική γλώσσα. Θυμάμαι πως είχα τόσο παθιασμένα αφοσιωθεί στους θησαυρούς αυτής της καταπληκτικής γλώσσας που υπήρξαν πολλά βράδια που ξενύχτησα στην προσπάθειά μου να τους «ξεθάψω» και να νιώσω τη μαγεία τους. Θυμάμαι χαρακτηριστικά πως έσκυβα το κεφάλι μου πάνω τους με το που γύριζα απ’ το σχολείο κι από τότε το ρολόι και ο χρόνος σταματούσε κυριολεκτικά… Γι’ αυτό, η επόμενη φορά που συνειδητοποιημένα έστρεφα τα μάτια μου στο γύρω μου περιβάλλον ήταν όταν πλέον με ενοχλούσε το φως της ανατολής που έμπαινε απ’ το παράθυρό μου, ένδειξη ότι είχα για μια ακόμη φορά ξενυχτήσει για μια μεγάλη μου αγάπη.... Το αποτέλεσμα ήταν να με … «καθίσουν» υποχρεωτικά οι γιατροί στο κρεβάτι για μερικούς μήνες σε δύο διαφορετικές περιόδους με εντολή όχι μόνο να μην απασχολήσω τα μάτια και το μυαλό μου με γράμματα όλο αυτό το διάστημα αλλά όσο μπορώ να βλέπω μόνο ουρανό κι αυτόν χωρίς σύννεφα… Να μην απασχολείται το μυαλό μου με τίποτα δηλαδή… Δύσκολη εντολή, ομολογώ…
Μα έστω κι αν κάθισα στο κρεβάτι χωρίς βιβλίο στα χέρια, έστω κι αν ο καιρός που μεσολάβησε, από τότε έως σήμερα, με έκανε να μετριάσω το πάθος μου για τα αρχαία ελληνικά, την «συνήθειά» μου δεν την έκοψα… Κι η αιτία που την κρατά ζωντανή και ισχυρή στη ζωή μου είναι μια σκέψη που νομίζω πως υπήρχε χαραγμένη στο μυαλό μου απ’ όταν γεννήθηκα: μου είναι αδύνατο να νιώθω πως αγαπώ κάτι ή κάποιον αν δε με «τσιγκλάει» η ανάγκη να του δοθώ απόλυτα, ισχυρά και ολοκληρωτικά… Κάτι μου λέει πως αυτή εδώ η σκέψη δεν είναι μόνο δική μου… Υποψιάζομαι πως πολλοί που τώρα το διαβάζετε, νιώθετε το ίδιο για την έννοια της αγάπης, …συμφωνείτε, θυμάστε δική σας εμπειρία, αναπολείτε ή και ζείτε ακόμη την όποια «αλήθεια» της… Μα αν όλα τούτα τα σκέφτεστε κι εσείς, τι αξία έχει αυτό το κείμενο…; Ίσως να βρείτε την αξία του στις επόμενες σειρές, …κάπου εκεί που θα σας ζητήσω βοήθεια για να συζητήσω μαζί σας την απορία μου
…που είναι:
Ανάμεσα στο «αγαπώ θα πει χάνομαι» και στο «κι όταν αγαπάς πολύ, τι έχεις πιο αντάξιο να δώσεις; Δίνεις τον εαυτό σου» πόση ομοιότητα και αλήθεια μπορείτε να βρείτε…; Μα κυρίως πόση ομοιότητα; Δίνω τον εαυτό μου σημαίνει και χάνομαι…; Και τι νόημα έχει αυτο το "χάνομαι", γιατί σα λέξη, εμένα τουλάχιστον, μου ασκεί τεράστια έλξη...
Κι εντάξει, …για τ’ αρχαία ελληνικά το τίμημα που πλήρωσα, πάνω στην -σαν "αυτοκαταστροφική"- αγάπη μου, το πλήρωσα και το ξεπέρασα –έστω κι αν το έκριναν οι …ειδικοί επικίνδυνο… Τη γλίτωσα φθηνά, με λίγα λόγια… Τι συμβαίνει όμως όταν η αγάπη αυτή δεν διοχετεύεται σε βιβλίο, σε λέξεις ή σε όνειρο, αλλά σε άνθρωπο; Μη νομίζετε πως «κατευθύνω» την απάντησή σας… Δε μου είναι καθόλου αυτονόητο ότι για ν’ αγαπάς δεν πρέπει να νιώθεις πως «σκοτώνεσαι». Δε μου είναι καθόλου αυτονόητο ότι για ν’ αγαπάς δεν πρέπει να νιώθεις πως «χάνεσαι», πως έχεις ένα «ναι» έτοιμο στα χείλη σου κάθε ώρα και στιγμή…, πως σκοτώνεις ακόμα και τα «θέλω» σου και μαθαίνεις ν’ αγαπάς αυτόν τον φόνο… Δε μου είναι αυτονόητο κι ας μοιάζει, με τη λογική, όλο τούτο «πόλεμος» παρά «αγάπη»… Και δε μου είναι αυτονόητο, γιατί για ‘μένα αυτός ο πόλεμος είναι η αγάπη… Μα είμαι ανοιχτή στην πρότασή σας: αν δεν είναι αυτός ο «πόλεμος» η αγάπη, τι έχετε να μου προτείνετε; Τι άλλο μπορεί να αντικαταστήσει την δύναμη και την ένταση που μπορώ να αισθάνομαι σ’ αυτήν τη μάχη…;
Θα μου πείτε... "μα αν έχεις μάθει να ζεις και ν' αγαπάς αυτόν τον πόλεμο κι αυτόν τον πόλεμο να τον λες αγάπη, τι αξία έχει η γνώμη μας; Τι θα σου προσφέρει παραπάνω, αφού το δικό σου το νόημα της αγάπης το βρήκες;"
Ίσως... να είναι δίκαιη μια τέτοια σκέψη σας, μα... με βάζει σε συλλογισμό... (κι ίσως και φόβο) ο αέρας που μπάζει καθώς ανοίγω την Πύλη και με κάνει να κρατιέμαι γερά απ' το χερούλι της, για να μην "ξεφύγω", κι ύστερα... με βάζει σε συλλογισμό η αντιστροφή των λέξεων...: αν "αγαπώ θα πει χάνομαι", τότε όταν χαθώ, πώς ακριβώς θα αγαπώ...; Το "πώς"...! Να τι με νοιάζει... Το "χάνομαι", αλήθεια σας το λέω, δε με φόβισε ούτε μια στιγμή...
Αύριο, 3 Δεκεμβρίου, στο Μοναστήρι "Μεταμόρφωση του Σωτήρος" στο Μήλεσι Ωρωπού, γνωστό ως το Μοναστήρι του Γέροντα Πορφυρίου, θα γίνει το μνημόσυνο του Γέροντα, ο οποίος έφυγε από αυτόν τον κόσμο στις 2 Δεκεμβρίου 1991, στο καλύβι του στα Καυσοκαλύβια του Αγ. Όρους, σε ηλικία 95 ετών. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, από το 1979, ο Γέρονταςτα πέρασε στο Μοναστήρι στο Μήλεσι, όπου είχα κι εγώ την ευλογία και το δώρο να τον γνωρίσω και να ζήσω τα παιδικά μου χρόνια μέχρι τα 13 μου χρόνια κοντά του και κυρίως υπό τη "μυστική επιρροή" που μου ασκούσε η παρουσία του, την ωφέλεια της οποίας μόνο σήμερα μπορώ να καταλαβαίνω καλύτερα...
Για τον λόγο αυτό τα σημερινά λόγια θα είναι όλα του Γέροντα, λόγια που αποκαλύπτουν μια άλλη Πύλη..., την Πύλη που φανερώνει τον Θεό και το αληθινό νόημα της ζωής, ...μια Πύλη που πολλοί σοβαντίζουν για να μην τη βλέπουν και να μην τη θυμούνται...
Θα αφήσω τα ίδια τα λόγια του Γέροντα να σας ταξιδέψουν σήμερα...
Κι έστω κι αν τα αποσπάσματα λόγων δε μας δίνουν ποτέ την πλήρη εικόνα του ανθρώπου, είμαι βέβαιαη πως έστω κι αυτή η μικρή γεύση έχει να σας πει πολλά, αν αφεθείτε στην αγάπη του διαβάζοντάς τα...
(Τα αποσπάσματα είναι από το βιβλίο: "Βίος και Λόγοι", Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου, έκδ. Ι.Μονής Χρυσοπηγής, Χανιά, 2005 και αποτελουν απομαγνητοφωνημένα λόγια του Γέροντα από αυθόρμητες καθημερινές συνομιλίες του με πνευματικά του παιδιά)
"Όποιος αγαπάει λίγο, δίνει λίγο
όποιος αγαπάει περισσότερο δίνει περισσότερο
κι όποιος αγαπάει πάρα πολύ τι έχει αντάξιο να δώσει;
Δίνει τον εαυτό του..."
"...Ο Χριστός θέλει κι ευχαριστείται να σκορπάει τη χαρά, να πλουτίζει τους πιστούς Του με χαρά. Εύχομαι "ίνα η χαρά υμών η πεπληρωμένη". Αυτή είναι η θρησκεία μας. Εκεί πρέπει να πάμε. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος, παιδιά μου. Τι είναι Παράδεισος; Ο Χριστός είναι. Από 'δω αρχίζει ο Παράδεισος. Είναι ακριβώς το ίδιο. Όσοι εδώ στη γη ζουν τον Χριστό, ζουν τον Παράδεισο. Έτσι είναι, που σας το λέγω. Είναι σωστό, αληθινό αυτό, πιστέψτε με! Έργο μας είναι προσπαθούμε να βρούμε έναν τρόπο να μπούμε μέσα στο φως του Χριστού. Δεν είναι να κάνει κανείς τα τυπικά. Η ουσία είναι να είμαστε μαζί με τον Χριστό. Να ξυπνήσει η ψυχή και ν' αγαπήσει τον Χριστό, να γίνει αγία. Να επιδοθεί στο θείο έρωτα. Έτσι θα μας αγαπήσει κι Εκείνος. Θα είναι τότε η χαρά αναφαίρετη. Αυτό θέλει πιο πολύ ο Χριστός, να μας γεμίζει από χαρά, διότι είναι η πηγή της χαράς..."
"...Ο έρωτας προς τον Χριστό είναι κάτι άλλο. Δεν έχει τέλος, δεν έχει χορτασμό. Δίνει ζωή, δίνει σθένος, δίνει υγεία, δίνει, δίνει, δίνει... Κι όσο δίνει, τόσο πιο πολύ ο άνθρωπος θέλει να ερωτεύεται. Ενώ ο ανθρώπινος έρωτας μπορεί να φθείρει τον άνθρωπο, να τον τρελάνει. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό, όλες οι άλλες αγάπες υποχωρούν. Οι άλλες αγάπες έχουν κορεσμό. Η αγάπη του Χριστού δεν έχει κορεσμό..."
"...Ο άνθρωπος έχει τέτοιες δυνάμεις, ώστε να μπορεί να μεταδώσει το καλό ή το κακό στο περιβάλλον του. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Πρέπει να βλέπομε το καθετί με αγαθό τρόπο. Τίποτα το κακό να μη σκεπτόμαστε για τους άλλους. Κι ένα βλέμμα κι ένας στεναγμός επιδρά στους συνανθρώπους μας. Και η ελάχιστη αγανάκτηση κάνει κακό. Να έχομε μέσα στην ψυχή μας αγαθότητα κι αγάπη. Αυτά να μεταδίδομε. Να προσέχομε να μην αγανακτούμε για τους ανθρώπους που μας βλάπτουν, μόνο να προσευχόμαστε γι' αυτούς με αγάπη. Ό,τι κι αν κάνει ο συνάνθρωπός μας, ποτέ να μη σκεπτόμαστε κακό γι' αυτόν. Πάντοτε να ευχόμαστε αγαπητικά. Πάντοντε να σκεπτόμαστε το καλό. [...] Όταν κακομελετάμε, κάποια κακή δύναμη βγαίνει από μέσα μας και μεταδίδεται στον άλλον, όπως μεταφέρεται η φωνή με τα ηχητικά κύματα, και όντως ο άλλο παθαίνει κακό. Γίνεται κάτι σαν βασκανία, όταν ο άνθρωπος έχει για τους άλλους κακούς λογισμούς... Δεν προκαλεί ο Θεός το κακό αλλά η κακία των ανθρώπων. Δεν τιμωρεί ο Θεός, αλλά η δική μας κακή διάθεση μεταδίδεται στην ψυχή του άλλου μυστηριωδώς και κάνει το κακό. Ο Χριστός ποτέ δεν θέλει το κακό. Αντίθετα παραγγέλλει: "Ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς...""
"Μέσα μας υπάρχει ένα μέρος της ψυχής που λέγεται "ηθικολόγος". Αυτός ο "ηθικολόγος", όταν βλέπει κάποιον να παρεκτρέπεται, επαναστατεί, ενώ πολλές φορές αυτός που κρίνει έχει κάνει την ίδια παρεκτροπή. Δεν τα βάζει όμως με τον εαυτό του αλλά με τον άλλον. Κι αυτό δεν το θέλει ο Θεός. Λέει ο Χριστός στο Ευαγγέλιο: "Ο ουν διδάσκων έτερον σεαυτόν ου διδάσκεις; Ο κηρύσσων μη κλέπτειν, κλέπτεις;". Μπορεί να μην κλέπτομε, όμως φονεύομε. Κακίζουμε τον άλλον κι όχι τον εαυτό μας. Λέμε, π.χ. "Έπρεπε να κάνεις αυτό. Δεν το έκανες, να τι έπαθες!". Στην πραγματικότητα, επιθυμούμε να πάθει ο άλλος κακό. Όταν σκεπτόμαστε το κακό, τότε μπορεί πράγματι να συμβεί. [...] Είναι δυνατόν να πει κάποιος: "έτσι που φέρεται ο τάδε θα τιμωρηθεί απ' τον Θεό" και να νομίζει ότι το λέει χωρίς κακία. Δεν φαίνεται καθαρά. Είναι πολύ μυστικό πράγμα τι κρύβει η ψυχή μας και πώς αυτό μπορεί να επιδράσει σε πρόσωπα και πράγματα."
"Υπάρχει μια ζωή αόρατη, η ζωή της ψυχής. Αυτή είναι πολύ ισχυρή και μπορεί να επιδράσει στον άλλον, έστω κι αν μας χωρίζουν χιλιόμετρα... Και χωρίς να μιλήσομε, μπορεί να μεταδώσουμε το καλό ή το κακό, όση κι αν είναι η απόσταση που μας χωρίζει απ' τον πλησίον. Αυτό που δεν εκφράζεται έχει συνήθως περισσότερη δύναμη απ' τα λόγια"
"...Άμα δοθούμε στην αγάπη του Χριστού, τότε όλα θα μεταβληθούν, όλα θα μεταστοιχειωθούν, όλα θα μεταποιηθούν, όλα θα μετουσιωθούν. Ο θυμός, η οργή, η ζήλεια, ο φθόνος, η αγανάκτηση, η κατάκριση, η αχαριστία, η μελαγχολία, η κατάθλιψη, όλα θα γίνουν αγάπη, χαρά, λαχτάρα, θείος έρως. Παράδεισος!"
"Να χαίρεσθε όσα μας περιβάλλουν. Όλα μας διδάσκουν και μας οδηγούν στον Θεό. Όλα γύρω μας είναι σταλαγματιές της αγάπης του Θεού. Και τα έμψυχα και τα άψυχα και τα φυτά και τα ζώα και τα πουλιά και τα βουνά και η θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα και ο έναστρος ουρανός. Είναι οι μικρές αγάπες, μέσα απ' τις οποίες φθάνομε στη μεγάλη Αγάπη, τον Χριστό. Τα λουλούδια, για παράδειγμα, έχουν τη χάρη τους, μας διδάσκουν με το άρωμά τους, με το μεγαλείο τους. Μας μιλούν για την αγάπη του Θεού. Σκορπούν το άρωμά τους, την ομορφιά τους σε αμαρτωλούς και δικαίους. Για να γίνει κανείς χριστιανός, πρέπει να έχει ποιητική ψυχή, πρέπει να γίνει ποιητής..."
"Να εκμεταλλεύεσθε τις ωραίες στιγμές. Οι ωραίες στιγμές προδιαθέτουν την ψυχή σε προσευχή, την καθιστούν λεπτή, ευγενική, ποιητική. Ξυπνήστε το πρωί να δείτε το βασιλιά ήλιο να βγαίνει ολοπόρφυρος απ' το πέλαγος. Όταν σας ενθουσιάζει ένα ωραίο τοπίο, ένα εκκλησάκι, κάτι ωραίο, να μη μένετε εκεί, να πηγαίνετε πέραν αυτού, να προχωρείτε σε δοξολογία για όλα τα ωραία, για να ζείτε τον μόνον Ωραίον. Όλα είναι άγια, και η θάλασσα και το μπάνιο και το φαγητό. Όλα να τα χαίρεσθε. Όλα μας πλουτίζουν, όλα μας οδηγούν στη μεγάλη Αγάπη, όλα μας οδηγούν στον Χριστό..."
"Να παρατηρείτε όσα έφτιαξε ο άνθρωπος, τα σπίτια, τα κτίρια, μεγάλα ή μικρά, τις πόλεις, τα χωριά, τους ανθρώπους, τον πολιτισμό τους. Να ρωτάτε, να ολοκληρώνετε τις γνώσεις σας για το κάθετί, να μη στέκεστε αδιάφοροι. Αυτό σας βοηθάει σε βάθύτερη μελέτη των θαυμασίων του Θεού. Γίνονται όλα ευκαιρίες να συνδεόμαστε με όλα και με όλους. Γίνονται αιτίες ευχαριστίας και δεήσεως στον Κύριο του παντός. Να ζείτει μέσα σε όλα, στη φύση, στα πάντα. Η φύση είναι το μυστικό Ευαγγέλιο. Όταν όμως δεν έχει κανείς εσωτερική χάρη, δεν τον ωφελεί η φύση. Η φύση μάς ξυπνάει, αλλά δεν μπορεί να μας πάει στον Παράδεισο"
"Α, τι να σας πω! Αυτό το έζησα, όταν με επισκέφθηκε η θεία χάρις στο Άγιον Όρος. Θυμάμαι τ' αηδόνι να ξελαρυγγιάζεται μες στα δέντρα με τα φτερά του κατά πίσω, για να έχει δύναμη. Πω, πω, πω! Να είχα ένα ποτηράκι με νερό, να του έδινα να πίνει κάθε τόσο, να ξεδιψάει... Γιατί να ξελαρυγγιάζεται τ' αηδόνι, γιατί; Όμως κι αυτό το χαίρεται το κελάηδημά του, το αισθάνεται, γι' αυτό ξελαρυγγιάζεται..."
"Προσευχή είναι να πλησιάζεις το κάθε πλάσμα του Θεού με αγάπη και να ζεις με όλα, και με τ' άγρια ακόμη, εν αρμονία..."
"Ευχαριστώ τον Θεό που μου έδωσε πολλές αρρώστιες. Πολλές φορές του λέω: "Χριστέ μου, η αγάπη Σου δεν έχει όρια!". Το πώς ζω είναι ένα θαύμα. Μέσα στις άλλες μου αρρώστιες έχω και καρκίνο στην υπόφυση. Δημιουργήθηκε εκεί όγκος που μεγαλώνει και πιέζει το οπτικό νεύρο. Γι' αυτό τώρα πια δεν βλέπω. Πονάω φοβερά. Προσεύχομαι όμως σηκώνοντας το Σταυρό του Χριστού με υπομονή. [...] Πονάω πολύ, υποφέρω, αλλά είναι πολύ ωραία η αρρώστιά μου. Την αισθάνομαι ως αγάπη του Χριστού... Η αρρώστιά μου είναι μια ιδιαίτερη εύνοια του Θεού, που με καλεί να μπω στο μυστήριο της αγάπης Του και με τη δική Του την χάρη να προσπαθήσω ν' ανταποκριθώ. Αλλά εγώ δεν είμαι άξιος. Θα μου πείτε: "Όλ' αυτά που σου αποκαλύπτει ο Θεός δεν σε κάνουν άξιο;". Αυτά με κατακρίνουν. Γιατί αυτά είναι της χάριτος του Θεού. Δεν είναι τίποτα δικό μου. Ο θεός μου έδωσε πολλά χαρίσματα, αλλά εγώ δεν ανταποκρίθηκα, φάνηκα ανάξιος. Την προσπάθειά όμως ούτε μια στιγμή δεν την άφησα... Γι' αυτό δεν προσεύχομαι να με κάνει ο Θεός καλά. Προσεύχομαι να με κάνει καλό..."
"Ο θάνατος είναι μία γέφυρα που θα μας πάει στον Χριστό. Μόλις κλείσομε τα μάτια μας, θα τ' ανοίξομε στην αιωνιότητα. Θα παρουσιασθούμε μπροστά στον Χριστό. Στην άλλη ζωή θα ζούμε "εκτυπώτερον" την χάρι του Θεού"
"Ένα άλλο μυστικό τώρα θα σας πω. Τις νύκτες επικοινωνώ τηλεφωνικώς μ' έναν αγιορείτη ασκητή. Αυτός μελετάει πολύ τους Πατέρες και μου εξηγεί πολλά πράγματα. Συζητούμε πνευματικά ζητήματα. Τρέλα, τί να σας πω! ...Αυτό έγινε και σήμερα πρωί πρώ, δηλαδή νύχτα στις τρεις. Οι καμπάνες χτυπούσαν εκείνη την ώρα που συνομιλούσαμε. Επί μισή ώρα κουβεντιάζαμε πάρα πολύ ωραία πράγματα. Ειλικρινά, μεγάλη χαρά αισθάνθηκα, μεγαλύτερη απ' ό,τι μπορώ να σας εκφράσω. Δόξα Σοι ο Θεός!. Ενώ λέγαμε αυτά τα πνευματικά, μου λέει:
- Χτυπάει η καμπάνα για την εκκλησία και τρέχω να προλάβω.
Του λεώ:
- Γέροντα, μη μ' αφήνεις!
- Μετά χαράς μου λέει. Έλα να πάμε στην εκκλησία, να είμαστε μαζί, να βλέπομε τα μεγαλεία του Θεού, την Θεία Λειτουργία, την χάρη του Χριστού. Έλα, δεν υπάρχει απόσταση εν Χριστώ Ιησού των Κυρίω ημών. Καμία απόσταση!
Και "πήγα" μαζί του στην εκκλησία. Όλες τις ώρες μαζί του προσευχόμουνα. Έβλεπα όλες τις ιερές και άγιες εικόνες, τις λαμπάδες, τα κεράκια, τα καντηλάκια να τσιτσιρίζουν. Έβλεπα τους ιερείς να λειτουργούν μεταρσιωμένοι. Ήταν γεμάτη η εκκλησία από ασκητές κι όλοι είχαν μεγάλη χαρά μέσα τους και ψάλλανε: "Δεύτε ίδωμεν πιστοί που εγεννήθη ο Χριστός... Η Γέννησίς σου... Η Παρθένος σήμερον... Χριστός γεννάται δοξάσατε..." Στο "Μετά φόβου Θεού" πήγε να μεταλάβει. Δίπλα του κι εγώ, με τη χάρη του Κυρίου, συγκινημένος. Συγχωράτε με που σας τα λέγω. Έβλεπα όλους τους αδελφούς να δέονται. Αισθάνθηκα μεγάλη αγαλλίαση. Ό,τι έβλεπαν εκείνοι, έβλεπα κι εγώ. Μα ήταν πνευματική πανδαισία αυτή η Λειτουργία με τους αγίους ασκητές, τις χαρούμενες ψυχουλες που τα αισθανόντουσαν όλα, που εζούσανε την εορτή των Χριστουγέννων! Την εζούσανε! Πώς θα ήθελα να ήσασταν κι εσείς, ν' ακούγατε τα λόγια που λέγανε!
Η χαρά μου γίνεται πολύ μεγάλη, όταν ο άλλος μου βεβαιώνει ότι αυτό που "βλέπω" είναι πράγματι έτσι, γιατί καταλαβαίνω πως αυτή η γνώση δεν προέρχεται παρά μόνον εκ Θεού. Να σας πω τι εννοώ. Σας ζητάω πολλές φορές να μου διαβάσετε μια παράγραφο, παραδείγματος χάριν, από κάποιον Πατέρα, και σας λέγω: "Κοιτάξτε στη σελίδα δέκα, στην παράγραφο δύο, στο μέσον της σελίδας και θα το βρείτε αυτό που σας είπα". Ανοίγετε, πράγματι, στη συγκεκριμένη σελίδα, το βρίσκετε, μου το διαβάζετε. Είναι γραμμένο ακριβώς όπως σας το έχω πει. Παραξενεύεσθε εσείς, γιατί μου έρχεται μεγάλη χαρά και λέω: "α! Δεν το ήξερα, πρώτη φορά το ακούω!", ενώ σας το έχω πει πιο πριν απ' έξω. Κι όμως, αλήθεια σας λέγω, δεν λέγω ψέματα. Όντως δεν το ήξερα, διότι ποτέ δεν το είχα διαβάσει πιο πριν. Τη στιγμή που σας είπα την παράγραφο, εκείνη τη στιγμή μου το εφανέρωσε μέσα μου η θεία χάρις, το Άγιον Πνεύμα. Εγώ, όμως τ' άκουσα για πρώτη φορά την ώρα που το διαβάσατε, γιατί ποτέ δεν το είχα διαβάσει και μου έκανε εντύπωση και χάρηκα που επιβεβαιώσατε αυτό που μου εφανέρωσε η θεία χάρις...."
"Καταλάβατε; Υπάρχουν κι άλλα μάτια, τα μάτια της ψυχής. Με τα μάτια τα σαρκικά μπορεί να βλέπεις περιορισμένα, ενώ μ' εκείνα της ψυχής μπορεί να βλέπεις και πίσω απ' το φεγγάρι. Εσείς βλέπετε με τα μάτια του σώματος. Τα ίδια πράγματα βλέπω κι εγώ με τη χάρη ακόμη πιο καλά, πιο καθαρά. Με τα μάτια τα σαρκικά βλέπεις τα πράγματα εξωτερικά. Με τα μάτια της ψυχής βλέπεις πιο βαθιά. Εσείς βλέπετε εξωτερικά, εγώ βλέπω και πώς είναι εσωτερικά. Βλέπω και διαβάζω την ψυχή του άλλου"
"Όταν "βλέπω" κάτι με τη χάρη του Θεού, το χαίρομαι πολύ κατά βάθος. Με την εν Κυρίω χαρά. Εκεί που με επισκέπτεται η χάρις του Θεού, εκεί που κοιτάζω και διαβάζω την ψυχή του άλλου διά της θείας χάριτος, τη στιγμή εκείνη η θεία χάρις φέρνει μέσα μου έναν ενθουσιασμό. Με τον ενθουσιασμό εκδηλώνεται η θεία χάρις, που φέρνει ένα είδος φιλικότητος, οικειότητος, αδελφικότητος, ενώσεως. Μετά απ' αυτήν την ένωση έρχεται μεγάλη χαρά, τόση χαρά που πάει να σπάσει η καρδιά μου. Φοβάμαι όμως να εκδηλωθώ. Βλέπω, αλλά δεν μιλάω, έστω κι αν μου το βεβαιώνει η χάρις ότι αυτά είναι αληθινά. Όταν, όμως, με πληροφορήσει η χάρις να μιλήσω, τότε μιλάω. Λέω μερικά πράγματα που ο Θεός φωτίζει να πω απ' την αγάπη μου για όλους. Για να αισθανθεί ο κόσμος το αγκάλιασμα που κάνει ο Χριστός σε όλους μας... [...] Σας λέω πολλά που είναι βαθιά, εσωτερικά, δικά μου. Ίσως κάποιος θα με παρεξηγούσε που δεν κρατάω μυστικά τα βιώματά μου, αυτά που μου αποκαλύπτει ο Θεός και λέω τόσα πολλά. Θα πει κανείς ότι είμαι εγωιστής, που λέω κι εγώ τα βιώματά μου. Το κάνω απ' την πολλή μου αγάπη για 'σας, τα παιδιά μου. Για να σας ωφελήσω να πάρετε κι εσείς αυτόν τον δρόμο. Τι λέει ο σοφός Σολομών; Κάπως το λέει αυτό... Λέει: "...ούτε μην φθόνω τετηκότι συνοδεύσω, ότι ούτος ου κοινωνήσει σοφία". Κι ακόμη κάτι: "Ουκ αποκρύψω υμίν μυστήρια". [...] "Μετάδοση" σημαίνει: Πήρες κάτι; Να το μεταδώσεις από αγάπη. Δεν πιστεύεις ότι έχεις κάτι δικό σου. Είναι του Θεού και το μεταδίδεις. Αυτό είναι αληθινή ταπείνωση"
"...Κι όταν καμιά φορά βλέπω ότι κάποιος πάει για καταστροφή στη ζωή του, δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Του το δείχνω λίγο, δεν καταλαβαίνει. Δεν πρέπει να επέμβω ισχυρά και να περιορίσω την ελευθερία του. Δεν είναι απλό το πράγμα"
"...Η θρησκεία μας είναι αγάπη, είναι έρωτας, είναι ενθουσιασμός, είναι τρέλα, είναι λαχτάρα του θείου. Είναι μέσα μας όλ' αυτά. Είναι απαίτηση της ψυχής μας η απόκτησή τους. Για πολλούς όμως η θρησκεία είναι ένας αγώνας, μία αγωνία κι ένα άγχος. Γι' αυτό πολλούς απ' τους "θρήσκους" τους θεωρούνε δυστυχισμένους, γιατί βλέπουνε σε τι χάλια βρίσκονται. Κι έτσι είναι πράγματι. Γιατί αν δεν καταλάβει κανείς το βάθος της θρησκείας και δεν τη ζήσει, η θρησκεία καταντάει αρρώστια και μάλιστα φοβερή. Τόσο φοβερή που ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο των πράξεών του, γίνεται άβουλος κι ανίσχυρος, έχει αγωνία κι άγχος και φέρεται υπό του κακού πνεύματος. Κάνει μετάνοιες, κλαίει, φωνάζει, ταπεινώνεται τάχα, κι όλη αυτή η ταπείνωση είναι μια σατανική ενέργεια. Ορισμένοι τέτοιοι άνθρωποι ζούνε τη θρησκεία σαν ένα είδος κολάσεως. Μέσα στην εκκλησία κάνουν μετάνοιες, σταυρούς, λένε: "είμαστε αμαρτωλοί, ανάξιοι" και μόλις βγούνε έξω αρχίζουν να βλασφημάνε τα θεία, όταν κάποιος λίγο τους ενοχλήσει. [...] Στην πραγματικότητα, η χριστιανική θρησκεία μεταβάλλει τον άνθρωπο και τον θεραπεύει. Η κυριότερη, όμως προϋπόθεση για να αντιληφθεί και να διακρίνει ο άνθρωπος την αλήθεια είναι η ταπείνωση. Ο εγωισμός σκοτίζει το νου του ανθρώπου, τον μπερδεύει, τον οδηγεί στην πλάνη, στην αίρεση. Είναι σπουδαίο να κατανοήσει ο άνθρωπος της αλήθεια..."
"...Το ουσιαστικότερο είναι να φεύγεις απ' τον τύπο και να πηγαίνεις στην ουσία. Ό,τι γίνεται, να γίνεται από αγάπη. Η αγάπη εννοεί πάντα να κάνεις θυσίες..."
"...Ο Χριστός δεν θα μας αγαπήσει άμα εμείς δεν είμαστε άξιοι να μας αγαπήσει. Για να μας αγαπήσει, πρέπει να βρει μέσα μας κάτι το ιδιαίτερο. Θέλεις, ζητάεις, προσπαθείς, παρακαλείς, δεν παίρνεις όμως τίποτα. Ετοιμάζεσαι ν' αποκτήσεις εκεί που θέλει ο Χριστός, για να έλθει μέσα σου η θεία χάρις, αλλά δεν μπορεί να μπει, όταν δεν υπάρχει εκείνο που πρέπει να έχει ο άνθρωπος. Ποιό είναι αυτό; Είναι η ταπείνωση. Αν δεν υπάρχει ταπείνωση, δεν μπορούμε ν' αγαπήσουμε τον Χριστό. Ταπείνωση και ανιδιοτέλεια στη λατρεία του Θεού. "Μή γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου". Κανείς να μη σας βλέπει, κανείς να μην καταλαβαίνει τις κινήσεις της λατρείας σας προς το θείον. Όλ' αυτά κρυφά, μυστικά, σαν τους ασκητές. Θυμάστε που σας έχω πει για τ' αηδονάκι; Μες στο δάσος κελαηδεί. Στη σιγή. Να πεις πως κάποιος τ' ακούει, πως κάποιος το επαινεί; Κανείς. Πόσο ωραίο κελάηδημα μες στην ερημιά! Έχετε δει πώς φουσκώνει ο λάρυγγας, παθαίνει, μαλλιάζει η γλώσσα. Πιάνει μια σπηλιά, ένα λαγκάδι και ζει τον Θεό μυστικά, "στανεγμοίς αλαλήτοις"..."
"...Όλο το μυστικό είναι η αγάπη, ο έρωτας στον Χριστό. Το δόσιμο στον κόσμο τον πνευματικό. Ούτε μοναξιά νιώθει κανείς, ούτε τίποτα. Ζει μέσα σ' άλλον κόσμο. Εκεί που η ψυχή χαίρεται, εκεί που ευφραίνεται, που ποτέ δεν χορταίνει..."
Δε μαλακώνει τον πόνο μου το γλυκό κελάηδισμα των πουλιών
Τίποτα, ...τίποτα δεν μπορεί να μου δώσει χαρά αυτή την ώρα...
Η ψυχή μου κομματιάζεται από τον πονό..."
(Απόσπασμα, σε ελεύθερη απόδοση, από τον "Αδαμιαίο Θρήνο" του Γέροντα Σιλουανού)
...Κι όταν η ψυχή σού μιλά, καλύτερα εσύ να σιωπάς. Και σκύψε όσο μπορείς να την ακούσεις, γιατί η φωνή της είναι πάντα ψίθυρος, για να μην ενοχλεί την επιθυμία σου...
Έχω βάλει τη μουσική μου που από χθες με έχει "φυλακισμένη", απολαμβάνω τη ζεστή μυρωδιά του espresso μου, κοιτώ κλεφτά έξω από το παράθυρο προς το λιμάνι του Πειραιά που αρχίζει σιγά σιγά να σκοτεινιάζει και φέρνω στη μνήμη μου διάφορα από το παρελθόν..., από τότε που πήγαινα κι εγώ σχολείο...
Το τελευταίο διάστημα ένιωσα πως έχω "χάσει επεισόδια". Πέτυχα κάτι κουβέντες στα κανάλια με το περιστατικό του κοριτσιού και του βιασμού, διάβασα μια επιστολή δήθεν γραμμένη από 13χρονο, διάβασα κάποια ενδιαφέροντα σχόλια σε blogs και forums κα, χωρίς να το προκαλέσω, η μνήμη μου με οδήγησε σε κάποιες σκηνές του δικού μου παρελθόντος...
Στο δικό μας το σχολείο είχαμε απ' όλα. Τα παιδιά που διάβαζαν, τα παιδιά που αδιαφορούσαν, την αληταρία στις τουαλέτες, τις χοντρές πλάκες στα διαλείμματα, τους νταήδες, τους πρώτους της παρέας που αποφάσιζαν ποιός θα μπει και ποιός οχι στην κλίκα, τους τσακωμούς που έφταναν μέχι και σε ξυλοδαρμούς άγριους, τα "εύκολα" κορίτσια που πήγαιναν με το μισό σχολείο, τους καθηγητές που έκαναν τα στραβά μάτια αλλά και τους καθηγητές που νοιάζονταν πραγματικά... Όλα αυτά τα άκουσα ξανά και τώρα και στ' αλήθεια απόρησα όταν όλ' αυτά που ήξερα εγώ στο δικό μου σχολείο κάποιοι τα ανακάλυπταν μόλις τώρα για την καινούρια σχολική γενιά...
Άκουσα έναν δημοσιογράφο να μιλά με πάθος και ένταση, μαινόμενος, για την κατάσταση της νεολαίας σήμερα, διάβασα έναν ενήλικα να μιλά ως 13χρονος απολογούμενος μέσα από ένα εύστοχα συνταγμένο κατηγορητήριο της "κοινωνίας των μεγάλων", ...μα δεν πείστηκα...
Όλος ετούτος ο σάλος δεν είναι παρά ένα ακόμα κατασκεύασμα της "κοινωνίας των ενηλίκων", της κοινωνίας που διψά για διαφήμιση και κονσέρβες, που χρειάζεται πάντα ένα πρώτο θέμα για κατανάλωση, αλλά το οποίο, επειδή δεν μπορεί πια να ικανοποιήσει τις όλο και αυξανόμενες απαιτήσεις του φιλοθεάμονος κοινού, πρέπει να λαμβάνει κάθε φορά τρομακτικές-τερατώδεις διαστάσεις... Νιώθω καμιά φορά ότι είμαστε σ' αυτήν την μοίρα των ανθρώπων του σπηλαίου του Πλάτωνα. Είμαστε δεμένοι στη σπηλιά, με το πρόσωπο προς τον τοίχο και την πλάτη γυρισμένη στο φως της εξόδου και βλέπουμε μόνο την σκιά απ' ό,τι περνάει έξω από τη σπηλιά... Κι αυτή η σκιά είναι τεράστια στον τοίχο, όπως κάθε σκιά..., όμως στην πραγματικότητα οι διαστάσεις της είναι τελείως φυσιολογικές... Δεν το ξέρουμε όμως αυτό..., γιατί το μόνο που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε έιναι σκιές...
Σήμερα αυτές οι σκιές έχουν αντικατασταθεί από την τηλεόραση...
Εμείς δεν ζούμε, δεν βλέπουμε... Αφήνουμε την τηλεόραση να ζήσει και να δει για 'μας...
Γιατί, εμένα, όσα άκουσα ότι συνέβησαν στα σχολεία, μου ήταν ήδη γνωστά... Πώς εγώ τα ήξερα; Γιατί τέτοια υστερία...;
Είναι άλλο βέβαια το θέμα να κρίνει κανείς αυτά που κάνουν και έκαναν στα σχολεία τα παιδιά..., είναι άλλο να κρίνει τον τρόπο που σκέφτονται, την αξιολόγηση που κάνουν για τα πράγματα γύρω τους, για την επικοινωνία τους με τους συμμαθητές τους, για τους στόχους και τα όνειρά τους, για τον τρόπου που αντιλαμβάνονται την σεξουαλικότητά τους... Αυτό είναι ένα άλλο θέμα, το οποίο όμως δεν είναι προς κατανάλωση για τα κανάλια... Ούτε μπορούν να αναδειχθούν οι όποιες πτυχές του, "σκοτεινές" ή μη, μέσα από υστερίες...
Εδώ δεν θα αναλωθώ τόσο σε αυτό το τελευταίο θέμα που είναι επίσης μεγάλο. Θα περιοριστώ σε μία άποψή μου..., ότι πηγή των επιλογών και του τρόπου που σκεφτόμαστε σε αυτή τη ζωή είναι η παιδεία και οι εμπειρίες μας. Διάβασα πρόσφατα πως έγινε θέμα περί κατάργησης των θρησκευτικών στα σχολεία. Ναι, είμαι υπέρ της ανεξιθρησκείας, είμαι υπέρ του να μην καταπιέζονται άνθρωποι που τυχαίνει να πιστεύουν σε κάτι διαφορετικό από την πλειοψηφία μιας χώρας. Είμαι κατά όμως στην κατάργηση ενός μαθήματος όπως τα θρησκευτικά, ειδικά στην Ελλάδα, γιατί όχι μόνο τα θεωρώ αλλά είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής ιστορίας και ως τέτοιο το έχω ανάγκη να το διδάσκομαι, όχι ως κατήχηση, όχι ως επιβολή, αλλά ως "γνώση" τουλάχιστον, ως κομμάτι της ιστορίας μου... Γιατί πώς θα σύρω τον πρόγονό μου στην πλάτη μου, κατά την προτροπή του Καζαντάκη, όταν δεν τον ξέρω..., όταν δεν τον έχω γνωρίσει ποτέ... Αυτά τα θρησκευτικά, αυτή η ιστορία είναι κομμάτι της παιδείας που έχω ανάγκη -κι ας μην το ξέρω ως παιδί- να πάρω από το σχολείο μου... Η διδαχή μιας πίστης όπως η ορθόδοξη που βασίζεται σε αξίες για την ζωή, για τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο γύρω μας και τον εαυτό μας μέσα σε αυτόν, για την ανάγκη της "εκκοπής του ιδίου θελήματος" προκειμένου να φτιάξουμε έναν κόσμο αρμονικό, όχι μόνο δεν καταλαβαίνω γιατί θα πρέπει να θεωρείται κίνδυνος ή καταπάτηση δικαιωμάτων στο σχολείο αλλά μπορώ να επιμείνω ότι μόνο καλό μπορεί να προσφέρει, ειδικά όταν το κείμενο του βιβλίου είναι εμπνευσμένο και όχι με παρωπίδες και όταν επίσης και ο δάσκαλος είναι διατεθειμένος να εμπνεύσει στους μαθητές όχι απαραίτητα την πίστη σε ένα υπέρτατο Ον αλλά το όφελος και την χαρά που προσφέρει ένα νοητικό ταξίδι σε έναν χώρο γεμάτο αμφιβολίες και "καινούρια παράθυρα" στη σκέψη για την φύση του ανθρώπου...
Με βρίσκει αντίθετη ο προσηλυτισμός, αλλά με βρίσκει υπέρμαχο το "άνοιγμα της σκέψης" σε μια άλλη διάσταση των πραγμάτων-έστω κι αν κάποιοι την θεωρούν μη πραγματική. Ακόμα και σ' αυτούς τους κάποιους, όταν αυτό το "άνοιγμα" γίνεται όχι με διάθεση προσηλυτισμού αλλά με διάθεση από κοινού αναζήτησης και μοιράσματος σκέψεων, αισθήσεων, προσπαθειών, αναγκών, εμπειριών, μόνο καλό μπορεί να προσφέρει... Μόνο όφελος μπορεί να έχει ένα τέτοιο ταξίδι..., Γιατί βασίζεται -στην ουσία του και όχι με βάση αυτά που κάποιοι λανθασμένα έχουν "περάσει" προς τα έξω- σε ανθρώπινες αξίες. Πάντα κερδίζεις διαβάζοντας την ιστορία του Χριστού ή τόσων άλλων ανθρώπων αγίων που έχασαν συχνά τη ζωή τους για το "πιστεύω" τους, γι' αυτήν την ιδέα που είχαν στο μυαλό τους περί της ευτυχίας όχι του ευατού τους μονάχα, όπως κάνουμε σήμερα, αλλά του κόσμου όλου. Πάντα κερδίζεις όταν ακούς όταν μαθαίνεις για τα οφέλη της ταπεινοφροσύνης. Όχι της μετριότητας... Αλλά της ταπεινοφροσύνης, του να μην επαίρεσαι έναντι των άλλων γιατί κι εσύ και ο άλλος είμαστε το ένα και το αυτό. Πάντα κερδίζεις όταν μαθαίνεις ότι στη θεία λειτουργία της Κυριακής, αυτό για το οποίο πιο πολύ παρακαλεί ο ιερέας και μέσω αυτού ο κόσμος στον Θεό του είναι η "ειρήνη του σύμπαντος κόσμου"... Πόσο επικίνδυνα μπορεί να είναι όλα αυτά για τον άνθρωπο...; Πόσο επικίνδυνη μπορεί να είναι η αναζήτηση και τα ερωτηματικά για την πραγματική φύση του ανθρώπου, για την ύπαρξη ή μη ψυχής, για την μετά θάνατον ζωή..., αναζητήσεις στο κάτω-κάτω που είναι πέρα για πέρα ανθρώπινες, ...αποκλειστικά ανθρώπινες...;
Το παράδειγμα εξάλλου στην ιστορία των ανθρώπων είναι γνωστό σε όλους. Οι κοινωνίες που έχουν Θεό, που επιλέγουν να κάνουν το "πιστεύω" κομμάτι της παιδείας τους συνειδητά, έχουν τελείως διαφορετική κοσμοθεωρία από εκείνες τις λεγομένες "αθεϊστικές". Έχουν κάποια "φρένα" στο "κακό" που μπορουν να προκαλέσουν στους ανθρώπους γύρω τους... (και μιλώ για κοινωνίες και όχι για κυβερνήσεις). Αυτά τα φρένα δεν το πιστεύω πως έρχονται από την πεποίθηση ενός τιμωρητικού Θεού -αυτά ήταν λόγια περασμένων εποχών- αλλά έρχονται από μπολιασμένες πεποιθήσεις και "πιστεύω" στην αξία του ανθρώπου, που η "θεϊστική πίστη" μπορεί να προσφέρει απλόχερα, όταν βρίσκει διέξοδο από ανοιχτόμυαλους "αγωγούς"...
Είναι γνωστά τα εγκλήματα στην ιστορία που έχουν γίνει με πρόσχημα τη θρησκεία. Είναι γνωστοί οι φανατισμοί και οι ζηλωτισμοί που καταργούν την ανθρώπινη βούληση και σκέψη... Είμαι υπέρ του να γίνονται σε ένα βιβλίο θρησκευτικών όλα αυτά τα "μαύρα" στην ιστορία των θρησκειών γνωστά, για να μπορεί να γίνεται έτσι πιο εύκολα ο διαχωρισμός μεταξύ πίστης και προσήλωσης, μεταξύ φανατισμένων ανθρώπων που καταργούν τον εαυτό τους και μέσα από αυτόν τους άλλους γύρω τους και ανθρώπων που ζουν "ελευθερωμένοι" από κάθε τι που μπορεί να περιορίσει τα "αληθινά θέλω" των ανθρώπων... Είμαι υπέρ του μαθήματος των θρησκευτικών, εν ολίγοις, όταν αυτό γίνεται με συγκεκριμένο τρόπο ανοιχτόμυαλο και κοντά στις ανθρώπινες ανάγκες, γιατί ως κομμάτι της παιδείας, μπορεί να συμβάλλει με πολύ αποτελεσματικό τρόπο στην διαμόρφωση της σκέψης των παιδιών... Κι αν τόσο πολύ μας νοιάζει ως κοινωνία -όπως φαίνεται από τις μεγάλες κραυγές των παραθύρων της τηλεόρασης- ο δρόμος που τραβά η καινούρια μας νεολαία, ας μάθουμε πρώτα εμείς να μην παγιδευόμαστε από τα δικά μας απωθημένα...:
Όλοι λίγο ως πολύ έχουμε να διηγηθούμε δεσποτισμούς και τρομοκρατίες από ανθρώπους "της εκκλησίας" που μας "έχουν μείνει", αλλά το ίδιο το "πιστεύω" είναι ένα άλλο θέμα, την ωφέλεια του οποίου πρέπει να την κρίνουμε τελείως ξέχωρα από τους ανθρώπους που μας γέννησαν τα απωθημένα... Το ίδιο και τον Θεό..., όσοι ακόμα Τον πιστεύουμε...
...αυτά τα ολίγα... και ασφαλώς ...χωρίς υστερία...
Υ.Γ. Ασφαλώς, για μένα, η πίστη στον Θεό έχει ένα όφελος πολύ μεγαλύτερο από την αναγνώριση της αξίας του ανθρώπου και των άλλων αξιών, που θα μπορούσαν να αποτελούν την ύλη ενός κοινωνιολογικού ή νομικού βιβλίου. Έχει μια ακόμη διάσταση που έχει σχέση με το πιστεύω μου ότι ό,τι είμαι ούτε τελειώνει εδώ ούτε είναι αυτό και μόνο... Έχει σχέση με την πίστη μου ότι ο Θεός δεν είναι ούτε νεφέλωμα ούτε ιδέα, αλλά ... είναι. Έχει σχέση με ένα σωρό ακόμη άλλο που λέγονται και δεν λέγονται. Όλ' αυτά..., ούτως ή άλλως δεν διδάσκονται αλλά είναι κομμάτια εμπειρίας προσωπικής, βιώματος... Επομένως δεν μιλάμε για μια τέτοια ύλη θρησκευτικών. Γι' αυτό και την αξία της διατήρησης του μαθήματος την επικεντρώνω όχι στη "μεταφυσική" πλευρά του θέματος αλλά στην παιδαγωγική. Μόνο αυτή, ούτως ή άλλως, μπορεί να διδαχθεί, γι' αυτό και πιστεύω πως ειδικά γι' αυτήν θέμα προσηλυτισμού είναι παράλογο να τίθεται...
...χρειαζόμουν ένα παράθυρο στον κόσμο διαφορετικό από αυτά που ήξερα...
Είναι ημέρα εκλογών... Ίσως μόνο με αυτό το δεδομένο να κατανοήσετε καλύτερα αυτά που αποφάσισα να γράψω σήμερα εδώ. Ημέρα εκλογών γενικά σημαίνει (ή ...θα ήθελε να σημαίνει), επί της ουσίας, ημέρα που ο λαός με απολύτως άμεσο τρόπο αποφασίζει για τους εκπροσώπους του, γι' αυτούς που θα λειτουργούν εξ ονόματός του αλλά και για λογαριασμό του... Για μια μέρα σαν κι αυτή ποταμοί μελάνης αλλά και αίματος έχουν χυθεί στην ιστορία. Κελιά φυλακών και τόποι εξορίας έχουν ανοίξει κι έχουν κλείσει άπειρες φορές, "φιλοξενώντας" πολλούς από τους μετέπειτα βασικούς φορείς των πιο μεγάλων "απωθημένων"... Προκηρύξεις, παράνομες αφισοκολλήσεις, μυστικές διαβουλεύσεις, αγώνες με πλακάτ, δολοφονίες και ηρωισμοι έχουν κι αυτά τη δική τους θέση, αν θελήσουμε ποτέ να κάνουμε αφιέρωμα στην αξία μιας μέρας σαν κι αυτή... Κι όμως... τίποτα από όλα όσα έγραψα μόλις δε με συγκινεί σήμερα, ώστε να αισθανθώ ικανοποίηση -έστω στο όνομα της ιστορίας της ψήφου...- την ώρα που το κολαριστό μου φακελάκι θα εισέρχεται πανηγυρικά στο κουτί των εκλογών...
Παρότι πάντα θυμάμαι να έχω μια ...εγγενή, όπως φαίνεται, άρνηση για ό,τι έχει σχέση με αυτό που λέμε "κοινά" ή "πολιτική", παρότι και αυτό το διάβασμα και μόνο της εφημερίδας μου προκαλούσε αφόρητη βαρεμάρα, παρότι ουδέποτε ένιωσα την επιθυμία να ενωθώ σε κοινό αγώνα με ανθρώπους που διεκδικούν δικαιώματά τους, έστω κι αν αυτά μπορεί και να αφορούσαν κι εμένα την ίδια..., ωστόσο σήμερα βρήκα το κίνητρο και το "θράσος" να μιλήσω για την πολιτική... Το θράσος έγκειται στο γεγονός ότι η ζωή μου προδίδει ότι καμία επαφή και σημασία δεν έδωσα στο αντικείμενο κι όμως θα βγάλω συμπεράσματα..., αλλά το κίνητρο έγκειται στο γεγονός ότι με ήλκυσε η σκέψη να ασχοληθώ με το "γιατί" δεν με ενδιαφέρει ούτε κι αυτή έστω η ψήφος που θα μπορούσα να ρίξω...
Για την λογική που θα ακολουθήσω μέχρι να βρω την αλήθεια, εμπιστεύομαι τον Φρόυντ. Πάντα η πρώτη σκέψη, που φέρει τον αυθόρμητο συνειρμό, είναι και η πιο γνήσια και αληθινή. Εκεί κρύβεται όλη η αλήθεια...
Η πρώτη μου σκέψη λοιπόν είναι ότι ναι... το ομολογώ ανήκω στους ανθρώπους που μεταξύ της διαδήλωσης για την διεκδίκηση κοινών στόχων και του διαβάσματος για την απόκτηση του προσωπικού στόχου, θα επιλέξω το δεύτερο. Δεν καμαρώνω γι' αυτό. Απλώς λέω την αλήθεια, προσπαθώντας να μην την χρωματίζω αξιολογικά. Το δεδομένο λοιπόν είναι ότι ως προς αυτό είμαι "ατομίστρια". Μου λείπει το συλλογικό πνεύμα, η ανάγκη ενσωμάτωσης σε μια ομάδα με ανθρώπους με κοινά οράματα και στόχους... Δεν αισθάνθηκα ποτέ παρόμοια επιθυμία έστω κι αν ζήλευα τους φοιτητές στα αφιερώματα του Πολυτεχνείου. Η ζήλεια μου όμως δεν κράταγε, όλ' αυτά τα χρόνια, παραπάνω από ένα αφιέρωμα της τηλεόρασης στα ντοκουμέντα της εποχής. Ως προς αυτό, ζω λοιπόν στον μικρόκοσμό μου. Δέχομαι ό,τι οι άλλοι διεκδικούν και παίρνουν για όλους μας, το απολαμβάνω, αλλά και πάλι ιδιαίτερα δεν νοιάζομαι αν θα το κερδίσουν ή όχι, έστω κι αν με αφορά...
Μετά απ' την αυτοκριτική μου που, το ομολογώ, είναι τόσο διαυγής όσο θα μπορούσε να είναι η αλήθεια (αν ...είναι μία πράγματι...), έρχεται η δεύτερη σκέψη... Γιατί λοιπόν επιλέγω να είμαι έτσι...; -Διότι είναι επιλογή αυτό που κάνω. Δεν είναι τύχη. Μπορεί να φαίνεται πως μου "βγαίνει" ασύνειδα, αλλά ο δάσκαλος Φρόυντ λέει πως "τίποτα δεν είναι τυχαίο και όλα έχουν τη σημασία και την ερμηνεία τους" ...και τον πιστεύω...
Δε θα φτάσω στη λύση σήμερα, ...ούτε από εδώ... Αν μπορούσα να φτάσω στη λύση τόσο εύκολα, δε θα είχα ανάγκη αυτό το γράψιμο... Θα πω όμως τα ερωτήματα που μου έρχονται συνειρμικά στο νου και χωρίς διάθεση να ελαττώσω το μέγεθος των ελαττωμάτων μου που παραδέχθηκα...:
Αν ψηφίζω σημαίνει διαλέγω μεταξύ των επιχειρηματιών που υποστηρίζουν τις προεκλογικές καμπάνιες των υποψηφίων...
Αν ψηφίζω σημαίνει συνηθίζω να επιλέγω με βάση τη λογική της διαφήμισης τα πιο καλοδιαφημισμένα πρόσωπα της ομάδας των "τηλεοπτικών πολιτικών"...
Αν ψηφίζω σημαίνει ότι πρέπει να μαθαίνω να υποψιάζομαι ότι πιθανώς οι "καθαροί" πολιτικοί βρίσκονται πάντα εκτός των πάνελ των τηλεοράσεων...
Αν ψηφίζω σημαίνει ότι ξέρω πως κι αυτοί οι "καθαροί" πολιτικοί, ακόμα κι αν τους βρω, δε θα καταφέρουν να προσφέρουν τίποτα, όσο θα αποτελούν το σόλο μέρος της χορωδίας της βουλής και οσο η υπόλοιπη χορωδία θα ακολουθεί τις κινήσεις ενός μαέστρου που θα βρίσκεται πάντα εκτός του κοινοβουλίου... (δεδομένου ότι άνθρωποι που έχουν να προσφέρουν, δεν έχουν κέφια πια να ασχολούνται με την πολιτική... Άλλη είναι η ποιότητα του μέσου όρου των ανθρώπων που επιλέγουν να πολιτευθούν σήμερα...)...
Αν ψηφίζω σημαίνει ότι καλούμαι να επιλέξω μεταξύ του τραγουδιστή, του ηθοποιού και του ποδοσφαιριστή, οι οποίοι -φαίνεται από χίλια μίλια μακριά ότι- χρησιμοποιούν την ιδιότητά τους μόνο για να προσθέσουν έναν τίτλο ακόμη στο ...πολύπαθο βιογραφικό τους και μία καλλιτεχνική φωτογραφία ακόμη στο άλμπουμ τους... κι ύστερα να ακούω από το κόμμα κι από στελέχη του παλιά σκληροπυρηνικά "δικαιολογίες" για τη ...συνειδητή απόφαση της επιλογής του Α ή του Β, που μέχρι χθες ασχολιόταν κι αυτός με αυτό το μικρό προσωπικό του όνειρο και που είτε δεν του "έκατσε" είτε του "ξέφυγε" πια από τα χέρια...
Αν ψηφίζω σημαίνει όλα αυτά και άλλα τόσα..., με πόσο ενθουσιασμό και αποφασιστικότητα θα πήγαινα σήμερα να ρίξω το καλό μου φακελάκι...; Ποιός θα μου έδινε την "έμπνευση" και θα με έπειθε να ξεφύγω από το δικό μου μικρό όνειρο που απασχολεί την καθημερινότητά μου..., όταν μάλιστα διακρίνω πως κι αυτοι από τους πολιτικούς που θα μπορούσα να εμπιστευθώ (που για 'μένα είναι ορισμένοι μόνο της παλιάς γενιάς), δεν έχουν κέφια να με εκπροσωπήσουν...;
και ...πείτε μου αλήθεια, η εικόνα που δείχνει "η πολιτική" σήμερα, εξατομικευμένη στην πλειοψηφία (το τονίζω... Όχι σε όλους) των προσώπων που την εκπροσωπούν, απέχει πολύ από τη δική μου εικόνα, όπως την περιέγραψα στην αρχή ;
Τι ακριβώς καλούμαι να ψηφίσω σήμερα αλλά και κάθε φορά...; Αυτό είναι το ερώτημά μου...
Γι' αυτό άνοιξα την Πύλη ...προς ένα δικό μου παράθυρο στον κόσμο... Προτιμώ να αποστασιοποιούμαι και να κοιτώ προς μέρη που μου γεμίζουν τις αισθήσεις και το μυαλό μου, που με τρέφουν δημιουργικά, που με αναζωογονούν και δίνουν νόημα στις ημέρες μου... κι όλα τούτα έστω κι αν κάπου εκεί μέσα μου βαθιά τα λόγια του Κίρκεγκααρντ εξακολουθούν να με ..."ενοχλούν":
"Εφόσον δεν υπήρξα ούτε ανίδεος, ούτε θεατής, αλλά πρωταγωνιστής, πρέπει να αναρωτηθώ, αν δεν είμαι ένοχος..."
Υ.Γ.Το ξέρω ότι έχουμε δημοτικές-νομαρχιακές... Η εμμονή μου με τις βουλευτικές είναι γιατί αυτές καθορίζουν τα πάντα... Είναι πεποίθησή μου πως κι οι σημερινές εκλογές, όσο κι αναφέρονται σε "αυτοδιοικήσεις" κι όσο κι αν θέλουν να φαίνονται πως διεξάγονται βάσει προσώπων και όχι κομμάτων, στο αποτέλεσμά τους δημιουργούν σχήματα που αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν τις γραμμές των κομμάτων που βρίσκονται από πίσω τους..., κόμματα τα οποία έχουν επιλεγεί με διαδικασία σαν κι αυτή που περιγράφω λίγο παραπάνω...
ΦΩΤΟ: Όστρακα που χρησίμευαν στον οστρακισμό στην αρχαία Αθήνα...
...είχα ανάγκη από ένα σημείο ανάφορας..., ένα πρόσωπο που στις δύσκολες ή και εύκολες ακόμα στιγμές θα σκεφτόμουν και θα έλεγα: "αν τώρα ήταν αυτός στη θέση μου, πως θα φερόταν...;"
...και τον είδα να στέκεται πίσω της σκυφτός στα γραπτά του, χωμένος στο υπόγειό του, χαμένος στις δικές του μοναδικές σκέψεις, αλλά και πάντα κοντά σε όλους και σε όλα..., πιο μέσα στον κόσμο, απ' ότι όλοι εμείς που ζούμε στην καρδιά του κόσμου...
Ο άνθρωπος αυτός άρχισε να επιδρά ευεργετικά στη ζωή μου, στον τρόπο σκέψης μου, στις επιθυμίες και στις προτιμήσεις μου, ήδη απ' όταν ακόμη ήμουν παιδί... Δεν έκανε κάτι ειδικά ως προς εμένα. Δεν είναι να πεις ότι ήταν κάποιος δάσκαλός μου που μου μιλούσε με τις ώρες, που είχε την ευκαιρία να επηρεάσει, που ασκούσε την επιρροή που όλοι οι μεγαλύτεροι ασκούν στους μικρότερους... Αυτός δεν έκανε τίποτα. Δεν χρειαζόταν να κάνει άλλωστε. Η επίδρασή του στην ψυχή μου -τώρα πια καταλαβαίνω- πως ήταν μυστική και ήσυχη, όπως φαίνεται πως είναι και η ζωή του.
Δεν ξέρω από πότε συνειδητοποίησα το δέσιμό μου μ' αυτόν τον άνθρωπο. Ίσως από τότε που άρχισα να συλλαμβάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται με τον τρόπο που είπα στην αρχή: "αν τώρα ήταν αυτός στη θέση μου, πώς θα φερόταν...;". Ήμουν στην εφηβεία μάλλον τότε κι είχα ανάγκη από ένα εγώ, από μία ταυτότητα σταθερή που να με ικανοποιεί... "Σταθερή", "Που να με ικανοποιεί"...! Φράσεις που δεν έχουν καμία σχέση με την εφηβεία, όπου τίποτα δεν είναι σταθερό και όλα ανικανοποίητα... Δεν μπορούσα όμως να καταλάβω τότε γιατί ο άνθρωπος αυτός μου ασκούσε τέτοια καταλυτική επιρροή ώστε να θέλω να του μοιάσω, ...να θέλω να υιοθετήσω τον τρόπο σκέψης του, ακόμα και τον τρόπο έκφρασης και κίνησής του...
Όταν η βαθιά αγάπη μου για τον άνθρωπο αυτόν εξακολούθησε και μετά την εφηβεία, οπότε πια δεν είχα τόση ανάγκη από μιμητισμούς και "πρότυπα", τότε μπόρεσα να δω καθαρότερα αυτό που χρειαζόμουν ως καθρέφτη μου... Τι είδα ; ...Αυτό που βλέπω μέχρι σήμερα σε αυτόν ...
Υπήρξε δικαστικός. Πολλές αποφάσεις και μελέτες του δημοσιεύθηκαν λόγω του ιδιαίτερου ενδιαφέροντός του στα έγκριτα νομικά περιοδικά της εποχής. Έφτασε σε υψηλές θέσεις του δικαστικού λειτουργήματος, απολάμβανε του σεβασμού όλων των συναδέλφων του και ενόσω βρισκόταν ήδη σ' αυτό που συνηθίζουμε να λέμε ως απόγειο της καριέρας του, τα άφησε όλα πίσω του, για να χωθεί ουσιαστικά και κυριολεκτικά σε ένα υπόγειο. Όλα αυτά βέβαια είχαν ήδη γίνει πολύ πριν τον γνωρίσω. Μια καταλυτική εμπειρία στη ζωή του τον έκανε να δει με άλλο μάτι όλα όσα μέχρι τότε έκανε. Τον έκανε να αναζητήσει αλλού το νόημά της ζωής του. Και νομίζω πως το βρήκε...
Λεπτομέρειες δεν μπορώ να πω, γιατί θα προδώσουν την φωτογραφία του και είμαι σίγουρη πως, αν το ήξερε αυτό που γράφω, δεν θα το ήθελε με τίποτα... Άρα, για χάρη του και πάλι, δεν το κάνω. Εξάλλου όμως δεν είναι αυτό το κεντρικό θέμα σ' αυτό εδώ το κείμενο. Το κεντρικό θέμα είναι τι σημαίνει για 'μένα αυτός ο άνθρωπος...
Μεγαλώνοντας λοιπόν κι αφού όλα μου τα χρόνια τα παιδικά και εφηβικά τον ζούσα και τον ένιωθα ως πατέρα μου και ως "σημείο αναφοράς" μου -"σημαίνον πρόσωπο" όπως θα έλεγε και ένας αγαπημένος μου καθηγητής στη Θεσσαλονίκη- συνειδητοποίησα πως ό,τι περισσότερο αγάπησα επανω του δεν είναι παρά η δύναμή του να βάζει σε δεύτερη μοίρα όσα για τους πολλούς μπαίνουν σε πρώτη και να επιφυλάσσει έναν τρόπο ζωής στον εαυτό του που κάποιοι υποχρεώνονται ίσως να ζουν, λόγω έλλειψης άλλης επιλογής. Αγάπησα την ικανότητά του να μπορεί να βρίσκεται μέσα βαθιά στον κόσμο, παρότι μοιάζει πως τον είχε εγκαταλείψει. Αγάπησα την αληθινή αγάπη του για όλους τους ανθρώπους που του χτυπούν την πόρτα ή το τηλέφωνο και του ζητούν τη βοήθεια, τη γνώμη ή τη συμβουλή του, αγάπη τέτοια που φτάνει στο σημείο να τον κάνει να αφήνει, χωρίς δεύτερη σκέψη, οτιδήποτε τον αφορά, προκειμένου να ασχοληθεί με το θέμα τους, ...με τους ίδιους. Αγάπησα τον τρόπο ομιλίας του σε αυτούς που διαφωνούν μαζί του, τον άλλοτε μειλίχιο κι άλλοτε αυστηρό, μα πάντα τόσο εύστοχο και καίριο, που δε σου αφήνει περιθώρια να πωλωθείς μαζί του, παρά μόνο να τον θαυμάσεις, ακόμα κι αν διαφωνείς με την ουσία αυτών που λέει. Αγάπησα την λαχτάρα του για ουσιαστική γνώση, που ισοδυναμεί πρώτ' απ' όλα με την συνήθειά του να διαβάζει αργά και ήσυχα καθεμια λέξη του κειμένου που έχει στα χέρια του, δίνοντας στο μυαλό του το περιθώριο να σκεφτεί γι' αυτήν με τον καλύτερο δυνατό και ακριβή τρόπο, και έπειτα με την συνήθειά του να μην εμμένει ποτέ στην μία από τις δύο ή χιλιάδες εκδοχές κάθε θέματος.... Αγάπησα την υπομονή του, ειδικά στις περιπτώσεις εκείνες που εγώ και μαζί μου ένα σωρό άλλοι σ' αυτόν τον κόσμο, θα είχαμε αντιδράσει ως ταύροι εν υαλοπωλείω... Αγάπησα τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τις προσβολές, ξεκολλώντας δηλαδή από την ίδια την προσβολή και πηγαίνοντας την σκέψη του στον ίδιο τον προσβολέα και βάζοντας ερωτήματα όπως... ποιός είναι αυτός ο άνθρωπος, τι τον ώθησε να μιλήσει ή να πράξει με τον τρόπο που έπέλεξε... Αγάπησα αυτές τις υπέροχες λέξεις του που έχουν δυναμώσει κατά καιρούς το είναι μου, όσο κανένα άλλο φάρμακο που θα μπορούσα να πάρω: "Κανένας δεν μπορεί να σου κάνει μεγαλύτερο κακό, απ' ότι εσύ ο ίδιος στον εαυτό σου"... Αγάπησα την πίστη του στον Θεό που είναι γεμάτη από "επειδή" και όχι από "γιατί έτσι".
Γι' αυτούς και γι' άλλους χίλιους δικούς μου λόγους αγάπησα ό,τι είναι. Γι' αυτούς και γι' άλλους χίλιους δικούς μου λόγους βρέθηκα κι εγώ στα νομικά, προσπαθώντας να περάσω απ' τους ίδιους δρόμους σκέψης που πέρασε ο ίδιος. Γι' αυτούς και γι' άλλους χίλιους δικούς μου λόγους, ψάχνω ακόμα να βρω τον κατάλληλο τρόπο με τον οποίο θα ανταποδώσω έστω και στο ελάχιστο όσα μου πρόσφερε και μου προσφέρει, όλ' αυτά τα χρόνια, και ίσως δεν το ξέρει....
Την αγαπώ ιδιαίτερα αυτήν την Πύλη, γιατί μέσω αυτού του προσώπου, θυμάμαι πάντα να αναγνωρίζω στον εαυτό μου πως έκανα το σωστό, όταν αποφάσισα να την ανοίξω με αίτημα να βρω πρότυπο για να ακολουθώ τα χνάρια του... Ακόμα κι αν ξέρω πως στα χνάρια καθενός μας κανείς δεν ξαναπατά, όλη αυτή η προσπάθεια να πετύχω το αδύνατο νιώθω πως με κάνει καλύτερη... κι άρα έχω ήδη κερδίσει...
.jpeg/400px-Gyzis_006_(Ηistoria).jpeg)
