αρχική σελίδα MusicHeaven κεντρική σελίδα του blog περισσότερα Blogs

Home
Ζω σημαίνει επικοινωνώ!
28 Απριλίου 2019, 09:44
Όταν ο φόβος επισκιάζει τις ζωές μας...


Μοιάζει να ζούμε σε μια -όπως πολλοί, κατά καιρούς, έχουν αποκαλέσει- «κουλτούρα  φόβου». Όμως, παρόλο που το βιοτικό, μορφωτικό και  οικονομικό επίπεδο, όπως, επίσης, η υγεία και ο μέσος όρος του προσδόκιμου χρόνου ζωής των περισσοτέρων ατόμων των σύγχρονων κοινωνιών έχουν  βελτιωθεί  σημαντικά,  μοιάζει ο φόβος, η ανασφάλεια, η αίσθηση μοναξιάς  και,  γενικώς, τα διάφορα υπαρξιακά διλήμματα  των ανθρώπων να έχουν αυξηθεί σε βαθμό παραλυτικό σε σημείο που πολλοί  να μην μπορούν  να χαρούν  την επίτευξη όλων αυτών των σημαντικών κατακτήσεων.

Γιατί, όμως, φοβόμαστε τόσο; Είναι υπαρκτά όλα όσα φοβόμαστε ή απλά τα βιώνουμε απειλητικότερα  απ΄όσο, στην πραγματικότητα, είναι; Η όποια απάντηση δεν είναι ούτε εύκολη ούτε απλή. Επειδή το φαινόμενο -απ΄ότι δείχνουν οι έρευνες- είναι κοινωνικό και παγκόσμιο, θα το προσεγγίσουμε περισσότερο από την οπτική της κοινωνικής ψυχολογίας.

Τα Μ.Μ.Ε. αναζητούν μονίμως, απεγνωσμένα και, συχνά, εκβιαστικά  την «είδηση». Όσο τρομακτικότερη  τόσο και πιο καλουδεχούμενη είναι, αφού ο περισσότερος κόσμος, όσο και αν ανησυχεί  ή φοβάται, έλκεται και «ηδονίζεται» πολύ περισσότερο από «αρνητικές» και παγκόσμιας εμβέλειας ειδήσεις που, αν δεν είναι δεόντως αρνητικές, τροποποιούνται ανάλογα, ή ακόμα, και  κατασκευάζονται ώστε να μετατραπούν σε τέτοιες.

Όλοι θυμόμαστε τι έγινε εν όψει της αλλαγής χιλιετηρίδας το έτος 2000. Όλα τα ηλεκτρονικά συστήματα του πλανήτη υποτίθεται πως θα κατέρρεαν, δημιουργώντας παγκόσμιο χάος, και άκρως ευαίσθητα ηλεκτρονικά συστήματα πυροδότησης τρομακτικών ατομικών όπλων θα μπορούσαν να απασφαλιστούν με φοβερές συνέπειες για τον πλανήτη κ.τ.λ.  Ήμασταν, για μία ακόμη φορά,  έρμαια τρίτων. Τη φορά αυτή, όμως, των απανταχού ειδικών προγραμματισμού νευραλγικών ηλεκτρονικών συστημάτων υψίστης τεχνολογίας. Όμως, ω του θαύματος και για μία ακόμη φορά, τίποτα απολύτως δεν συνέβη…

Στη συνέχεια, σειρά είχαν η νόσος των «τρελών αγελάδων», η νόσος των πτηνών, το αναπνευστικό σύνδρομο  sars, ο ιός Έμπολα κ.ά. που, αφού τρομοκράτησαν, «πούλησαν»  και, γενικώς,  έκαναν καλά τη δουλειά τους, λησμονήθηκαν -όπως και κάθε ανάλογος συγγενής τους στο παρελθόν-, αφήνοντας πίσω τους χώρο και βήμα σε νέες ανύπαρκτες ή υπερδιογκωμένες απειλές…

Οι τωρινοί «πρωταγωνιστές» λέγονται «τρομοκρατία» και «φαινόμενο θερμοκηπίου» ή παγκόσμιο κλίμα. Η επικρατούσα άποψη περί των κινδύνων της  κλιματικής αλλαγής -που εν πολλοίς επιβλήθηκε- μετατράπηκε σε δόγμα. Εναλλακτικές επιστημονικές απόψεις λογοκρίνονται ή αυτολογοκρίνονται, μπροστά στο φόβο της κατακραυγής και της οριστικής περικοπής ερευνητικών κονδυλίων.

Ο φόβος μοιάζει να έχει αποικιοκρατήσει  τα όνειρα, τα αισθήματα, τις αξίες και τη ζωή μας, γενικώς. Υπονομεύει ύπουλα την αίσθηση ελευθερίας μας, μας ρίχνει σε μια δύνη καχυποψίας, ανασφάλειας, ανημπόριας, παραίτησης, στροφής  στο  παρελθόν -το οποίο εξιδανικεύεται- αντί στροφής  στο  μέλλον, και εναπόθεσης των ελπίδων μας σε ηγέτες-προστάτες  που θα μας «σώσουν». Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα φόβου, κάθε είδους αλλαγή βιώνεται ως απειλή. Οι απανταχού υποσχέσεις  επιστροφής και αναβίωσης των παλιών καλών εποχών δελεάζουν και βρίσκουν γόνιμο έδαφος για να θεριέψουν. Με ένα ανάλογο σύνθημα κέρδισε ο Τραμπ τις εκλογές. «Να κάνουμε ΞΑΝΑ την Αμερική μεγάλη» ήταν το μότο του. Αυτό το «ΞΑΝΑ» ήταν η λέξη κλειδί. Με τον τρόπο αυτόν, οι προϋποθέσεις επανάληψης των πιο σκοτεινών πλευρών της ιστορίας αυξήθηκαν δραματικά.

Στην αναμπουμπούλα, όμως, ο λύκος χαίρεται. Ποιος έχει συμφέρον να εκφοβίζει τους πολίτες αυτού του κόσμου; Είναι βέβαιο πως υπάρχουν κάποιοι που έχουν κάθε λόγο να έχουν απέναντί τους πολίτες φοβισμένους και, άρα, αποδυναμωμένους. Πανίσχυρα πολιτικο-οικονομικά και ιδεολογικά/θρησκευτικά συμφέροντα «βολεύονται» από την κουλτούρα φόβου που επικρατεί. Ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται και ο φοβισμένος ψάχνει κάποιον που να τον καθησυχάσει και να του εμπνεύσει ελπίδα.

Ακόμα μεγαλύτερη απειλή ίσως  είναι, όμως, το ότι, μέσα σε συνθήκες φόβου, καχυποψίας, ανασφάλειας  και  έλλειψης  προοπτικής, οι άνθρωποι σιωπούν, παύουν να ελπίζουν στην αγάπη, στις διαπροσωπικές σχέσεις,  σε ένα καλύτερο  μέλλον και πως οι ίδιοι μπορούν να επηρεάσουν, ακόμα και να αλλάξουν, ριζικά τη μοίρα τους…


2 σχόλια - Στείλε Σχόλιο





Σχόλιο από freddieKrueger (28.04.2019)
Χρόνια πολλά Χριστός Ανέστη

Βλέπω πως προσεγγίζεις το φόβο σε κοινωνικο πολιτικό επίπεδο.

Όχι σε ατομικό.

Κυρίως στην εικόνα που έχουμε για τον κόσμο όπως αυτή προβάλλεται από τις διάφορες μορφές εξουσίας(πχ ΜΜΕ)

Το ωραιότατο αυτό κείμενο θα συμπλήρωνε μια προσέγγιση σε ατομικό επίπεδο με τις διάφορες φοβίες που είναι απορίας άξιον αν μας περιορίζουν ή μας προστατεύουν.

Είμαι δειλός να φοβάμαι να παίξω ξύλο στα σοκάκια της σκοτεινής Αθήνας ή σοφός;

Είμαι δειλός ή σοφός που δεν πηγαινω πολυ βαθειά στη θάλασσα;

Που φοβάμαι να προσεγγίσω ένα άγνωστο άνθρωπο;

Ερωτήματα προς προβληματισμό.

Ίσως αυτά τρόμαξαν εμένα πιο πολύ παρά ο sars η η αρχή του millenium.
Εξατομικευμένα τον καθενα απο εμας κατι αλλο.
Αναμένω την πάντα-ασχέτως διαφωνιας η συμφωνίας- εποικοδονητική σου τοποθέτηση sven


Σχόλιο από sven (28.04.2019)
Freddie,

υπάρχουν πολλές ερμηνείες για τις αιτίες των διαφόρων φόβων μας οι οποίες, επιπλέον, μπορεί να ποικίλουν από άτομο σε άτομο, αλλά και ανάλογα με την ηλικία του. Για κάποιες φοβίες μας υπάρχουν εξελικτικές ερμηνείες όπως, για παράδειγμα, ο φόβος για τα φίδια ή τα διάφορα έντομα. Ένας τέτοιος φόβος ήταν κάποτε ιστορικά χρήσιμος, έσωζε ζωές και προστάτευε το είδος.

Κάτι ανάλογο θα μπορούσε να ισχύει και για το φόβο του να μιλήσει κάποιος μπροστά σε ακροατήριο. Οι πρόγονοί μας κάποτε, όπως και τα διάφορα είδη πιθήκων ακόμα και τώρα, ήταν οργανωμένοι βάσει μιας ιεραρχίας που όποιος δεν την σέβονταν εκδιώχνονταν από την ομάδα και το αποτέλεσμα τις εποχές εκείνες ήταν σχεδόν πάντα ένα, ο θάνατος. Από αυτήν την οπτική, ο φόβος αυτός μπορεί να προστάτευε από το ενδεχόμενο δημιουργίας συγκρούσεων που να αφορούσαν αμφισβήτηση της υπάρχουσας ιεραρχίας, και, ως εκ τούτου, μείωνε τον κίνδυνο εκδίωξης από την ομάδα. Στους πιθήκους, ένα είναι το κυρίαρχο αρσενικό, τα δε υπόλοιπα είναι υποτακτικά και υπάκουα...

Υπάρχουν, φυσικά, και άλλες ερμηνείες όπως η υιοθέτηση στάσεων ζωής από το άμεσο περιβάλλον, δηλαδή από τους γονείς, αλλά και μία σειρά άλλων ψυχολογικών παραγόντων. Για παράδειγμα, ο φόβος κάποιου να συγκρουσθεί με οποιονδήποτε τρόπο με άλλους μπορεί να οφείλεται στο φόβο του απέναντι στην επιθετικότητα και στις συνέπειές της, είτε ως αποδέκτης είτε ως εκφραστής της.

Θα μπορούσε κάποιος να γράψει πάρα πολλά για το θέμα αυτό, αλλά ο χώρος δεν το επιτρέπει.

Πιστεύω πάντως πως αρκετοί βασικοί φόβοι και άγχη του σύγχρονου ανθρώπου έχουν αποκτήσει μια βασική κοινωνική συνοστώσα και δυναμική. Ας πάρουμε για παράδειγμα τον φόβο της αποπομπής και του αποκλεισμού που αναφέρω παραπάνω. Τα πλέον δημοφιλή τηλεοπτικά παιχνίδια ανά τον κόσμο είναι αυτά του αποκλεισμού (π.χ. τύπου Big Brother, διαγωνισμοί τραγουδιού και χορού, Survivor κ.ά.). Το πλέον ενδιαφέρον σημείο αυτών των τηλεοπτικών εκπομπών είναι η στιγμή του αποκλεισμού κάποιου παίκτη ή παικτών. Όμως, αυτό το κάνουν άλλοι αντί για εμάς, αλλά για εμάς…

‘Όλα αυτού του είδους τα τηλεοπτικά παιχνίδια, λοιπόν, σε ένα ψυχολογικό επίπεδο, δεν συμβολίζουν τίποτα άλλο παρά την άδικη και ελλοχεύουσα απειλή αποπομπής και αποκλεισμού μας, καθώς και την αδυναμία μας να αποτρέψουμε το ριζικό μας. Αν επεκτείνουμε τη σκέψη αυτή, στο συμβολικό της επίπεδο, μέχρι τα άκρα, τότε τα τηλεοπτικά αυτά παιχνίδια δεν είναι παρά επίσημες πρόβες θανάτου. Με τον τρόπο αυτόν, είναι σαν να εξοικειωνόμαστε σταδιακά με το φόβο του θανάτου, μέσα, όμως, από ένα παιχνίδι...

Καλή συνέχεια!



Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να έχετε συνδεθεί ως μέλος. Πατήστε εδώ για να συνδεθείτε ή εδώ για να εγγραφείτε.

Επιστροφή στο blog


ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συγγραφέας
sven
από ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΥΡΥΤΕΡΑ ΠΡΟΑΣΤΙΑ



Περί Blog
blogs.musicheaven.gr/sven








Tags




Επίσημοι αναγνώστες (37)
Τα παρακάτω μέλη ενημερώνονται κάθε φορά που ανανεώνεται το blogΓίνε επίσημος αναγνώστης!


Πρόσφατα...


Δημοφιλέστερα...




Αρχείο...


Φιλικά Blogs

Links







Ανάπτυξη MusicHeaven.gr, Hosting interTEN Όροι Χρήσης