ελληνική μουσική
175 online   ·  202.065 μέλη


αρχική > e-Περιοδικό > Μαθήματα Μουσικής

Ασύμμετροι ελληνικοί ρυθμοί

Μια περιληπτική επεξήγηση των ασύμμετρων ρυθμών, με παραδείγματα από γνωστά τραγούδια.

Ασύμμετροι ελληνικοί ρυθμοί

Γράφει ο newOrder3 άρθρα στο MusicHeaven
Τετάρτη 23 Νοεμβρίου 2011

Οι ασύμμετροι ρυθμοί χρησιμοποιούνται πολύ συχνά στο ελληνικό τραγούδι.

Πρόκειται για ρυθμούς όπου ο κάθε χρόνος δεν έχει απαραίτητα την ίδια διάρκεια με άλλους. Για παράδειγμα, σε 3/4 υπάρχουν τρεις χρόνοι και ο καθένας ισοδυναμεί με ένα τέταρτο, ενώ στους ασύμμετρους ρυθμούς κάποιοι χρόνοι ισοδυναμούν με ένα τέταρτο, ενώ άλλοι με ένα τέταρτο παρεστιγμένο (ή τρία όγδοα).

Οι ασύμμετροι ρυθμοί είναι ίσως λίγο δύσκολοι αρχικά στην κατανόησή τους, αλλά όταν εξοικειωθούμε μαζί τους έχουν μεγάλο ενδιαφέρον, γιατί δίνουν μια ιδιαίτερη ρυθμική ποικιλία. Ακολουθούν οι πιο συνηθισμένοι, με παραδείγματα από γνωστά τραγούδια.

5/8

Ασύμμετροι ελληνικοί ρυθμοί

Ο ρυθμός 5/8 αποτελείται από δύο χρόνους : 3+2 όγδοα. Oνομάζεται Τσακώνικος στα δημοτικά τραγούδια.

 

Παραδείγματα (τραγούδια στα οποία έχει χρησιμοποιηθεί)

"Τζαμάικα” και “Μια καλημέρα είναι αυτή” του Μάνου Λοϊζου

"Το φεγγάρι είναι κόκκινο” του Μάνου Χατζιδάκι

 

7/8

Ασύμμετροι ελληνικοί ρυθμοί

Προσθέτοντας ένα ακόμα χρόνο στον προηγούμενο ρυθμό, έχουμε τα 7/8 , το γνωστό καλαματιανό, που αναλύεται σε τρεις χρόνους 3+2+2.

 

Παραδείγματα

“Στον ποταμό τον Πάμισο” του Χατζιδάκι

“Από το πάρκο στη Μυροβόλο” των Χειμερινών Κολυμβητών

“Παραμύθι με λυπημένο τέλος” του Μίλτου Πασχαλίδη

 

8/8

Ασύμμετροι ελληνικοί ρυθμοί

Αν στο δεύτερο χρόνο των επτά ογδόων προσθέσουμε άλλο ένα όγδοο, σχηματίζεται ο ρυθμός αυτός, που αποτελείται επίσης από τρεις χρόνους : 3+3+2.

 

Παραδείγματα

"Ω καλή μου ξανθιά” του Χατζιδάκι

"Έλα μαζί μου” του Παντελή Λεούση

"Όλα σε θυμίζουν” του Λοϊζου

 

9/8

Ασύμμετροι ελληνικοί ρυθμοί

Προσθέτουμε στα 7/8 άλλο ένα χρόνο αποτελούμενο από δύο όγδοα και έχουμε τα 9/8, που μπορούν να αναλυθούν σε τέσσερις χρόνους : 3+2+2+2.

 

Παραδείγματα

“Τώρα που πας στην ξενιτειά”του Χατζιδάκι

"Μη μιλάς άλλο γι'αγάπη" του Διονύση Σαββόπουλου

"Πού ναι τα χρόνια” του Σταύρου Κουγιουμτζή

 

11/8

Ασύμμετροι ελληνικοί ρυθμοί

Ένας επιπλέον χρόνος που προστίθεται στα 9/8, μας δίνει το νέο αυτό ρυθμό, που έχει πέντε χρόνους: 3+2+2+2+2. O ρυθμός αυτός δεν είναι συνηθισμένος, αλλά υπάρχει ένα ορχήστρικό του Χατζιδάκι που τον χρησιμοποιεί : “Χορός σε 11/8”.


Tags
Μουσική Εκπαίδευση:ρυθμόςtempoμάθημα θεωρίας



σχόλια (11)

σχολιάστε το παραπάνω άρθρο:


Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

n0signal Chat
Περαστική Νότα
#23709   /   23.11.2011, 11:48   /   Αναφορά
Ωραίο άρθρο, πολύ πρακτικό και πολύ ενδιαφέρον.
reteos Chat
Φθασμένος
#23719   /   24.11.2011, 21:29   /   Αναφορά
Ωραίο άρθρο αγαπητέ newOrder και σε ευχαριστούμε πολύ για τις χρήσιμες πληροφορίες σου . Τέτοια άρθρα δημιουργούν κίνητρα για ωραιότατες διδακτικές μουσικές συζητήσεις , πολύτιμες σε εμάς, που ασχολούμαστε ερασιτεχνικά με τη μουσική .

Θα μου επιτρέψεις, φαντάζομαι, να θέσω την...... απορία μου .

Αναφέρεις στο άρθρο ότι ο ρυθμός των 5/8ων αποτελείται από...... 2 χρόνους.

Ο 1ος χρόνος (όπως γράφεις) αποτελείται από 3/8α και ο 2ος από 2/8α .

Κατά την ταπεινή μου γνώμη (αν κάνω λάθος διορθωσέ με , εσύ ή κάποιος άλλος μουσικός -ουκ ολίγοι στo Μusicheaven-) ο ρυθμός των 5/8ων αποτελείται από 5 χρόνους αξίας 1/8ου έκαστος (όσους και ο παρανομαστής του κλάσματος το οποίο αναγράφεται στην αρχή της μουσικής σύνθεσης) οι οποίοι ομαδοποιούνται σε 2 μέρη :

Το 1ο μέρος περιέχει τρείς χρόνους , αξίας 1/8ου ο καθένας και

το 2ο μέρος περιέχει δύο χρόνους ιδίας χρονικής αξίας. (1/8ου ο καθένας).

Δηλ: { Α΄ μέρος: 1/8ο , 1/8ο ,1/8ο και Β΄μέρος: 1/8ο , 1/8ο }.

Οπότε ο 1ος χρόνος είναι ο ισχυρός , ο 2ος και 3ος ασθενής , ο 4ος λιγότερο ισχυρός, ο 5ος ασθενής .

Βασικά λέμε το ίδιο πράγμα ως πρός την «δομή» του ρυθμού και ουσιαστικά δεν αλλάζει κάτι, απλά διαφοροποιούμαστε ως πρός την ονομασία της ομαδοποίησης (εγώ λέω μέρη –εσύ χρόνους).

Μια διευκρίνηση όμως θα την ....ήθελα.

Κατι αντίστοιχο γίνεται και με τα 7/8α (δηλ επτά χρόνοι σε τρία μέρη), το ίδιο επίσης με τα 9/8α (εννέα χρόνοι }, κλπ.





newOrder Chat
Περαστική Νότα
#23722   /   25.11.2011, 01:53
Ευχαριστώ πολύ φίλε reteos για τα καλά σου λόγια. Νομίζω ότι λέμε το ίδιο πράγμα, όπως είπες κι εσύ, αλλά με άλλη ορολογία. Επειδή τους περισσότερους μας ενδιαφέρει η πρακτική πλευρά, δε νομίζω πως έχει μεγάλη σημασία η ορολογία, αν και ο όρος "χρόνος" χρησιμοποιείται συνήθως σε τέτοια θέματα μετρικής, γι'αυτό και τον χρησιμοποίησα.

optimus222 Chat
Περαστική Νότα
#23729   /   26.11.2011, 21:23
Επειδή ακριβώς μας ενδιαφέρει η πρακτική πλευρά, νομίζω είναι υπερβολή να λέμε 3+2 όγδοα ή 3όγδοα+2τέταρτα και γενικά να τα κάνουμε έτσι. Δηλαδή αν πούμε 4/4 ή 8/8 ποιό είναι το πρόβλημα και ποιά η διαφορά; Όπου βολεύει τον καθένα βάζει το μετρονόμο του και παίζει, ειδικά όταν μιλάμε για "γεμάτα" μέτρα (2/2, 4/4, 8/8 κτλ)

reteos Chat
Φθασμένος
#23733   /   27.11.2011, 07:43
Αγαπητέ optimus222 καλημέρα. Έχω διαβάσει κάποια ποστ σου ,και μου είναι πολύ ευχάριστο να διαβάζω σχόλια ανθρώπων που ασχολούνται με τη μουσική και μάλιστα προσπαθούν μόνοι τους να μαθαίνουν με επιτυχία διαφορετικά μουσικά όργανα. Θα σε παρακαλούσα λοιπόν , αν έχεις διάθεση και χρόνο, να μας διευκρίνιζες ποια εννοείς υπερβολή ως πρός την ανάλυση των ρυθμών 5/8ων( = 3/8α+2/8α) ή 7/8ων (=3/8α +2/4α) και πως θα μπορούσαμε να τους αναλύσουμε διαφορετικα ώστε να προσεγγύσουμε την πρακτική πλευρά (που όπως λές μας ενδιαφέρει).

newOrder Chat
Περαστική Νότα
#23734   /   27.11.2011, 09:13
@optimus222 : Τα 8/8 έτσι όπως τα περιέγραψα είναι διαφορετικά από τα 4/4. Δε μετράει μόνο η απόλυτη διάρκεια του μέτρου (δηλαδή ότι και τα δύο αυτά ισοδυναμούν με 4 τέταρτα), αλλά η διαίρεση σε χρόνους και οι τονισμοί. Οι τονισμένες νότες στα 8/8 είναι διαφορετικές και αυτό φαίνεται ξεκάθαρα αν ακούσουμε, για παράδειγμα, τα τραγούδια που ανέφερα στο άρθρο.

Με την ίδια λογική θα λέγαμε ότι είναι υπερβολή να μιλάμε για 3+3 όγδοα σε μέτρο 6/8, αφού υπάρχουν τα 3/4. Δεν είναι όμως καθόλου υπερβολικό, γι αυτό και η μουσική θεωρία και πράξη έχει κωδικοποιήσει το μέτρο 6/8. Ένα κομμάτι γραμμένο σε 6/8 είναι απαραίτητο να το σκεφτούμε σε 6/8, για να το ερμηνεύσουμε σωστά και να αποδώσουμε τη λογική των φράσεων, αλλιώς θα ακουστεί σαν καμουφλαρισμένο 3/4.

optimus222 Chat
Περαστική Νότα
#23742   /   28.11.2011, 04:58
Λάθος μου, με μπέρδεψε το σχόλιο του reteos που σου λέει για τους "δύο χρόνους" και μέτρησα με κάποιον περίεργο τρόπο τη Τζαμάικα, οπότε είπα την πατάτα μου κι έφυγα. Ήμουν και δύο μέρες άυπνος.



Ίσα-ίσα, το άρθρο σου θα το χρησιμοποιώ ως "απόδειξη" του δίκιο μου σε κάποιες συζητήσεις που κάνω για τα μέτρα. Το μόνο που κρατάω βλέποντας το αρχικό μου σχόλιο είναι το "όπου θέλει ο καθένας βάζει το μετρονόμο και παίζει", επειδή σε πολλά από τα παραδείγματα που δίνεις μου φαίνεται πιο εύκολο να βάλω το μετρονόμο στο διπλάσιο tempo, απλά προσέχοντας να το ερμηνεύω στο αρχικό και όχι στο διπλάσιο (όπως λες περί 6/8 και 3/4)

Tranovalto Chat
Περαστική Νότα
#23788   /   06.12.2011, 21:02   /   Αναφορά
Ωραίο αρθράκι. Απλά στα παραδείγματα του 9/8 δεν έβαλες κάποιο από τα πολύ γνωστά ζεϊμπέκικα που είναι και ο πιο συνηθισμένος τρόπος παιξίματος αυτού του ρυθμού. Αλλά γενικά, το άρθρο είναι πολύ καλό
SavvasSalides Chat
Περαστική Νότα
#28906   /   30.09.2014, 09:56   /   Αναφορά

φιλε new order μηπως ξερεις τις ονομασιες και των αλλων ασυμμετρων ρυθμων; οπως 5/8 ειναι Τσακωνικος και 7/8 Καλαματιανος, πως λεγεται το 8/8 και το 9/8;


Επισης ο "αναποδος καλαματιανος" οπως π.χ. "Το δικο μου παπλωμα" εχει μια πιο σωστη ονομασια;


Ξερεις κ απο συμμετρικους; τι ρυθμος ειναι το "απαγωγη" (Θεοδωρακης-Μαιρη Λιντα), τι ειναι ο συρτος και τι ο μπαλος;


Συγνωμη αν σε ζαλισα, απαντησε οτι μπορεις.

ulanturk Chat
Περαστική Νότα
#29702   /   28.03.2018, 09:33   /   Αναφορά
Αξίζει να αναφέρουμε και κάποια τραγούδια που είναι μοναδικά στο είδος όσον αφορά το ρυθμό τους. Π.χ. το "Παραμύθι" του Ορφέα Περίδη είναι στα 14/8 το πρωτο μέρος και στα 12/8 (κάτι σαν διπλό τσάμικο δηλαδή) το ορχηστρικό στο τέλος.


Σχόλια από άλλες δημοσιεύσεις