chat
ελληνική μουσική
online 212·193.732 μέλη
αρχική > e-Περιοδικό > Μαθήματα Μουσικής

Κλίμακες, δρόμοι και maqams

Ένας τρόπος διδασκαλίας για λάτρεις της μουσικής που δεν ξέρουν να διαβάζουν παρτιτούρες με νότες και απλώς έχουν στοιχειώδεις  γνώσεις μουσικής, όπως για το που γράφονται οι νότες στο πεντάγραμμο, τι είναι οπλισμός κλπ.





Κλίμακες, δρόμοι και maqams

προφίλΓράφει ο Σκιαθίτης Στέφανος (stefanos604)62 άρθρα στο MusicHeaven
Κατάγομαι από Αρναία Χαλκιδικής όπου έζησα μέχρι τα 22 μου και έκτοτε εργάσθηκα και μένω μόνιμα στην Ερμούπολη Σύρου.Το ενδιαφέρον μου σημείο είναι περισσότερο για μουσικές γνώσεις και κατανόηση της μουσικής από την πλήρη τεχνική επάρκεια σ...
Σάββατο 02 Ιουνίου 2012

Έγραψα αυτό το άρθρο σε απλή και πιστεύω κατανοητή μορφή μετά το αποτέλεσμα της ...ανακάλυψης εναλλακτικού κουρδίσματος μιας διατονικής φυσαρμόνικας οποιασδήποτε τονικότητας σε διατονική Ουσάκ ή Χιτζάζ  ή οποιουδήποτε άλλου λαϊκού δρόμου, όπως φαίνεται στο άρθρο Ουσάκ vs Χιτζάζ

Ένας άλλος λόγος που έγραψα το άρθρο αυτό ήταν μερικά σπουδαία ερωτήματα, e-mails και σχόλια των επισκεπτών: Ένα τέτοιο ερώτημα ήταν: "Το σύστημα των λαϊκών δρόμων είναι μια παραλλαγή των maqams;"

Ή όπως το σχόλιο: "….αλλά δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για ουσάκ και χιτζάζ και αρμονικά στοιχεία χωρίς να κάνουμε αναφορά στην βυζαντινή και στα μόρια, δεν μπορούμε να μιλάμε με Συγκερασμένο σύστημα για κάτι που είναι Ασυγκέραστο! Άλλη θεωρία της δυτικής μουσικής και άλλη της λόγιας ανατολικής μουσικής ..."

Η προσέγγιση σ’ αυτό το θεωρητικό θέμα, έγινε πιστεύω  με πλήρη διασταύρωση και τεκμηρίωση των κειμένων ώστε οι μεν συμμετέχοντες μαθητευόμενοι να πάρουν μερικές βασικές γνώσεις και αργότερα να ασχοληθούν πιο εμπεριστατωμένα με το θέμα , οι δε καλοί γνώστες του θέματος να μας δώσουν περισσότερες πληροφορίες ή να διορθώσουν τυχόν ασάφειες. Όσοι βρίσκουν δύσκολο το θεωρητικό μέρος ας το αναγνώσουν εφ’ άπαξ για απόκτηση εγκυκλοπαιδικής γνώσης και ας ασχοληθούν μόνο με την τελευταία φωτογραφία με την οποία άμεσα μπορούν να ξεκινήσουν την πρακτική εξάσκηση για την εκμάθηση των δρόμων.

Στο άρθρο μου Λαϊκοί Δρόμοι (Ρεπερτόριο 164 τραγούδια) όλο το ρεπερτόριο που παρουσιάζω, για όλους τους ελληνικούς τους δρόμους, είναι επηρεασμένο από maqams και Βυζαντινή Μουσική, όμως αυτοί οι δρόμοι, όπως ξέρουμε , παίζονται από μπουζούκι, κιθάρα κλπ. Δηλαδή από
όργανα κουρδισμένα σε Equal Temperament. (βλέπε για τον ισοσυγκερασμό εδώ):

http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=Splatt_Forums&file=viewtopic&topic=25708

Πιστεύω ότι τα σχόλια (θετικά και αρνητικά) και οι ερωτήσεις σας θα μας δώσουν κάτι παραπάνω από τα εδώ
περιγραφόμενα.

 

Τα 3 είδη μουσικής της ανθρωπότητας

Η μουσική κάθε λαού κατατάσσεται σε ένα απ’ τα τρία είδη μουσικής που χωρίζεται η μουσική
της ανθρωπότητας:

  1. Της τροπικής μουσικής (υποστηρίζουν τη μονοφωνία) - οι μελωδίες αναπτύσσονται σε τετράχορδα πεντάχορδα- (Μ. Ανατολή - μουσουλμανικός και ινδικός κόσμος),
  2. Της πεντατονικής (κινέζικος και ασιατικός κόσμος)
  3. Της συγκερασμένης (υποστηρίζουν την πολυφωνία)- (δυτικός και αφρικανικός κόσμος).

 

Maqamat

Maqam και στον πληθυντικό maqams ή Maqamat είναι ένα σετ μελωδικών δρόμων που χρησιμοποιούνται στην παραδοσιακή Αραβική μουσική και είναι κυρίως μελωδία και σπανίως περιέχει αρμονία και συγχορδίες. Ο λόγος είναι ότι οι συγχορδίες ηχούν δυσάρεστα.

Τα μακάμια με την τουλάχιστον 4.000 χρόνων ιστορία τους σε κοινότητες που σήμερα
είναι η Μέση και Εγγύς Ανατολή, τα Βαλκάνια, ο Αραβικός κόσμος και ισλαμικός
κόσμος και οι οποίες έχουν διαφορετική μουσική από αυτή της ευρωπαϊκής,
κινέζικης, αφρικάνικης κλπ.

Τα μακάμια εκτελούνται κυρίως και ευρέως στις Ιρακινές πόλεις Baghdad,Mosul και Kerkuk.

«Μακάμια» επίσης αποκαλούνται στην ‘Αραβο-Περσική μουσική αυτοί-καθαυτοί οι Ήχοι της Βυζαντινής
Μουσικής και τα μακαμάτ  είναι τα ακόλουθα δώδεκα:

Γεγκιάχ, ασιράν, αράκ, ραστ,ντουγκιάχ, σεγκιάχ, τζαρεγκιάχ, νεβά, χουσεϊνί, έβιτζ, γκερδανιέ, μουχαγιέρ.

ΚΑΘΕ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΜΑΚΑΜΙΑ (κτίζεται πάνω σε μια κλίμακα ) ΕΧΕΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΗΧΟΥΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Δείτε εδώ τις αντιστοιχίσεις:

http://www.musipedia.gr/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%BA%CE%AC%CE%BC%CE%B9%CE%B1

http://www.byzantine-musics.com/Maqam.htm


Ο δρόμος Χιτζάζ «προέρχεται» από τον Β’ ήχο της βυζαντινής μουσικής, καθώς και από τον πλάγιο του Β΄ (Χιτζασκιάρ) που είναι αντίστοιχοι με τα μακάμ Χιτζάζ και Χιτζασκιάρ της Οθωμανικής μουσικής.

Το χιτζαζ είναι πλάγιος του δευτέρου στο κάτω τετράχορδο και πλάγιος του τετάρτου στο άνω τετράχορδο

Επαναλαμβάνω και λέω «προέρχεται», γιατί είναι ουσιαστικά μια προσπάθεια αναπαραγωγής ασυγκέραστων ήχων που παίζονται με συγκερασμένο όργανο (πχ μπουζούκι).

Άρα κάποιοι δρόμοι που στηρίζονται στο στοιχείο των μικροδιαστημάτων –microtonals (δηλαδή έχουν διαστήματα μικρότερα του ημιτονίου) είναι χρήσιμοι μόνο για όργανα που μπορούν να τους αποδώσουν (βιολί, ούτι, λύρα, κανονάκι, ταμπουράς κλπ.).

 

Με άλλα λόγια τα maqamat μπορούν να αποδοθούν πιστά ΜΟΝΟ απ’ αυτά τα χωρίς τάστα όργανα.

Πολλοί πιστεύουν ότι δυτική μουσική σημαίνει  πλήρως συγκερασμένο σύστημα. Αυτό δεν είναι η απόλυτη
αλήθεια διότι εκτός από τα όργανα με προκαθορισμένο κούρδισμα (όπως πιάνο) τα ανωτέρω αναφερόμενα όργανα λειτουργούν και ασυγκέραστα. Άρα η απουσία μικροδιαστημάτων στην δυτική σημειογραφία δεν σημαίνει ότι όλα παίζονται συγκερασμένα!

Το φλάουτο, το σαξόφωνο, η τρομπέτα, και το τρομπόνι μπορούμε να πούμε ότι δεν είναι 100% όργανα κουρδισμένα κατά Equal Temperament (ισοσυγκερασμένα) αλλά επιτρέπουν- έστω κάποιο μικρό-  έλεγχο στον τόνο που παράγουν (το λεγόμενο pitch bending) και χρησιμοποιούνται σήμερα ευρέως στην αραβική
μοντέρνα μουσική.

Τα ούτι της Τουρκίας , Αρμενίας , Ελλάδας διαφέρουν στο κούρδισμα τους.

  • Τα μακάμια δεν είναι μόνο νότες, όπως οι δυτικές κλίμακες, αλλά και συμπεριφορές
  • Τα μακάμια δεν μπορούν να εκτελεστούν σ’ όλες τις χρωματικές τονικότητες λόγω
    τεχνικών περιορισμών των Αραβικών μουσικών οργάνων.
  • Κάθε μακάμι έχει διαφορετικό χαρακτήρα διάθεσης και συναισθήματος με παρόμοιο τρόπο
    που έχει μια ματζόρε με μια μινόρε (χαρούμενο – λυπητερό).
  • Το maqam επίσης καθορίζει την τονική , την τελική νότα , την δεσπόζουσα , και σε ποιες
    νότες πρέπει να δοθεί έμφαση και σε ποιες όχι.
  • Ο τραγουδιστής maqam συνήθως συνοδεύεται από μια μικρή ομάδα μουσικών. Η ομάδα αυτή ονομάζεται (Al-Chaalghi Al-baghdadi , τούρκικη λέξη).
  • Τα όργανα που παίζει η ομάδα συνήθως είναι: Δείτε τις φωτογραφίες:

Κλίμακες, δρόμοι και maqams

 

Στην Ελληνική μουσική οι σπουδαιότεροι λαϊκοί δρόμοι που έχουν επηρεαστεί από τα maqams είναι:

Δρόμοι Ματζόρε: Χιτζάζ – Χιτζασκάρ – Πειραιώτικος – Χουζάμ – Σεγκιάχ – Ράστ

Δρόμοι Μινόρε: Νιαβέντ – Κιουρντί – Σαμπάχ – Ουσάκ


Δείτε εδώ τη σηματολογία των maqams και τα ajnas


Κλίμακες, δρόμοι και maqams

Περισσότερα για τα τετράχορδα & πεντάχορδα εδώ:


http://rebetiko.sealabs.net/wiki/mediawiki/index.php/%CE%A7%CE%B9%CF%84%CE%B6%CE%AC%CE%B6



Συμφωνούμε ότι το σύστημα των λαϊκών δρόμων είναι μια παραλλαγή των μακάμ;

Η πλειοψηφία των αρθογράφων, απ’ ότι διαπίστωσα από τα δεκάδες posts που μελέτησα, ψηφίζει ναι. Έτσι:

Το ρεμπέτικο τραγούδι είναι ένα είδος ελληνικού τραγουδιού που γράφτηκε πάνω στους λαϊκούς «δρόμους» που είναι επηρεασμένοι από τα μακάμια.

Δηλαδή οι λαϊκοί δρόμοι είναι στην ουσία μια «μετάλλαξη» των μακάμ. Λέω ότι είναι επηρεασμένοι διότι με
το μπουζούκι δεν μπορούμε να αποδώσουμε πιστά τα μακάμια της Ανατολής
.

Το μπουζούκι είναι συγκερασμένο όργανο και η αντιστοιχία μεταξύ των μακαμιών και των δρόμων δεν είναι ακριβώς η ίδια. Όμως με αυτή τους τη μεταφορά από ασυγκέραστα σε συγκερασμένα όργανα δεν σημαίνει ότι τα μακάμια καταστράφηκαν. Αντίθετα, αποκτήσανε τη δική τους γεύση!

Η εναρμόνιση σε μια τέτοια κλίμακα παρουσιάζει μερικά θεωρητικά αδιέξοδα, αφού εφαρμόζουμε κανόνες της συγκερασμένης μουσικής (που υποστηρίζει την πολυφωνία) σε τροπικές κλίμακες (που υποστηρίζουν τη
μονοφωνία).

Η γλώσσα του Ρεμπέτικου είναι η ελληνική αν και πολλά τραγούδια χρησιμοποιούν και Τούρκικες λέξεις.

Το Ρεμπέτικο έγινε από τη μουσική της Σμύρνης και τη μουσική του Πειραιά.

Ο Μάρκος Βαμβακάρης θεωρείται ο πατέρας της Πειραιώτικης Σχολής.

Τα τραγούδια της Σμύρνης βασίζονται περισσότερο στα μακάμια και έχουν μία ανατολική ερμηνεία και ύφος.

Το κλασσικό ρεμπέτικο έχει τραγούδια που πήρανε στοιχεία και
από τις δύο σχολές – με κυριαρχία των στοιχείων της Πειραιώτικης Σχολής - λόγω του μπουζουκιού , όπως πχ πολλά από τα τραγούδια του Τσιτσάνη.


’Οι Σημερινοί Δρόμοι που χρησιμοποιούμε και παίζουμε 2000 χρόνια μετά, είναι επηρεασμένοι από τα βασικά της θεωρίας της κλασσικής μουσικής (αρμονία με βαθμίδες και πτώσεις), επηρεασμένοι από τα Μακάμια {Maqamat }της ανατολής, και επηρεασμένοι από τον πλούτο των Ήχων της Βυζαντινής .Γι αυτό επικρατεί μεγάλο χάος στην ονοματολογία τους και τις αλλοιώσεις που έχει ο καθένας. Είναι ώρα πια να γνωρίσουμε τον δικό μας χαρακτήρα και το δικό μας ύφος.’’ Πηγή Ρεμπέτικοι Δρόμοι:

http://www.rembetiko.gr/forums/showthread.php?t=17767

 

ΤΙΡS:

Παίξε με συγκερασμένα όργανα πχ:

 

  • Μια ματζόρε κλίμακα από την 3η νότα και έχεις τον Φρύγιο = ουσάκ
  • Μια αρμονική μινόρε από την 5η νότα και έχεις την mixob2b6 ή Phrygian Dominant =χιτζαζ
  • Δύο αρμονικά τετράχορδα συνδεδεμένα με τόνο και έχεις την Double Harmonic =χιτζασκάρ

 

Οι 7 ΔΡΟΜΟΙ για κάθε νότα της χρωματικής κλίμακας της ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ


Κλίμακα είναι ο δρόμος για να οδεύουμε από οκτάβα σε οκτάβα. Η λέξη Χρωματική Κλίμακα σημαίνει ότι περιέχει ΟΛΕΣ τις νότες.

Οποιαδήποτε άλλη κλίμακα (υπάρχουν εκατοντάδες) κατασκευάζεται επιλέγοντας μόνο ορισμένες νότες από την Χρωματική Κλίμακα.


Κλίμακα Ματζόρε: Στη Δυτική Μουσική , είναι μια κλίμακα που σε μια οκτάβα τα ημιτόνια είναι μεταξύ
στις νότες 3η και 4η και 7η και 8η.

Κλίμακα Μινόρε: Υπάρχουν 3 κλίμακες:

1.Μινόρε Φυσικό:
Είναι η κλίμακα που σε μια οκτάβα τα ημιτόνια είναι μεταξύ στις νότες 2η  και 3η  και 5η  και 6η .

C nat minor = C - D - Eb - F - G - Ab - Bb - C


2. Μινόρε Αρμονικό:
Είναι η κλίμακα που σε μια οκτάβα τα ημιτόνια είναι μεταξύ στις νότες 2η  και 3η   , 5η  και 6η  και 7η  και 8η .

C harmonic minor = C - D - Eb - F - G - Ab - B - C


3. Μινόρε Μελωδικό: Έχει κατά το ανέβασμα τα ημιτόνια μεταξύ 2ης -3η ς και 7ης -8ης  και κατά το κατέβασμα τα ίδια ημιτόνια όπως η Μινόρε Φυσικό.

C melodic minor = C - D - Eb - F - G - A - B – C


Στην Ελλάδα χρησιμοποιούμε περισσότερο τις Κλίμακες Ματζόρε και Μινόρε Αρμονικό.


Δείτε εδώ την ακολουθία τόνων και ημιτονίων αυτών των κλιμάκων:

Κλίμακες, δρόμοι και maqams

 

Δρόμοι στις δυτικές λαϊκές και παραδοσιακές μουσικές

Στη Δυτική μουσική υπάρχει ένας πεπερασμένος αριθμός συνδυασμών από νότες μεταξύ τονικής και μιας οκτάβας ενώ στην Ανατολική μουσική –όπως είδαμε-ο αριθμός αυτός των συνδυασμών είναι πιο ανοικτός.

Σαν δρόμο θα θεωρήσουμε έναν τρόπο χειρισμού των νοτών μιας κλίμακας ώστε να παράγουμε μια δομή διαστημάτων διαφορετική απ’ αυτή της κλίμακας ματζόρε έτσι ώστε να παράγουμε μια κλίμακα που θα έχει διαφορετική ποιότητα ήχου αλλά και διάθεση (πχ ο δρόμος Phrygian είναι κυρίως λυπητερός ).

Η καλή κατανόηση των δρόμων όχι μόνο θα αυξήσει τη γνώση για την οργάνωση της μουσικής αλλά και θα δώσει τη δυνατότητα για αυτοσχεδιασμούς σε στυλ μουσικής όπως Jazz, Blues...

Οι δρόμοι σχηματίζονται παίρνοντας μια κλίμακα και ξεκινώντας και τελειώνοντας σε μια νότα, εντός της κλίμακας, που είναι όμως διαφορετική απ’ ότι η τονική νότα της κλίμακας απ’ την οποία πάρθηκε.

Πχ αν πάρουμε τη κλίμακα C ματζόρε: C D E F G A G C και ξεκινήσουμε από τη νότα D και σταματήσουμε στη νότα D -αντί για την τονική C- τότε σχηματίζουμε τον δρόμο:

D E F G A B C D.

Δηλαδή πάλι παίζουμε τις νότες της κλίμακας C ματζόρε, όμως τώρα αρχίζουμε και τελειώνουμε στη νότα D και η κλίμακα τώρα ηχεί να έχει τονική την D. Αυτή η νέα κλίμακα πλέον δεν ηχεί σαν την κλίμακα C.

Αν τη συγκρίνουμε με την D ματζόρε που οι νότες τις είναι:

D E F# G A B C# D

η δε παράσταση της με αριθμούς –όπως ισχύει για όλες τις ματζόρε κλίμακες είναι:

1 2 3 4 5 6 7 8

παρατηρούμε ότι η νέα κλίμακα περιέχει F φυσικό και C φυσικό που είναι οι δύο σπουδαίες νότες της νέας
κλίμακας.

Δηλαδή αλλάζοντας την 3η και 7η νότα της D ματζόρε ό ήχος αλλάζει δραματικά και η νέα κλίμακα λέγεται Δρόμος Δωρικός {Dorian Mode}.

Ας θεωρούμε από τώρα και στο εξής-για ταχύτερη εκμάθηση- ότι η νέα κλίμακα Dorian ,όπως με τον ίδιο τρόπο θα σχηματιστούν και οι λοιποί δρόμοι, δεν έχει καμιά σχέση με την C, αλλά με την D ματζόρε.
Άρα η σύγκριση της Dorian με την D ματζόρε δίνει την φόρμουλα:

1 2 b3 4 5 6 b7 8.

Το παρακάτω κείμενο σε αγκύλες , αν και δεν ισχύει ίσως μας βοηθήσει στην κατανόηση καλύτερα:

Τα Modes μεταδόθηκαν σ’ όλον τον κόσμο από τους αρχαίους Έλληνες που είχαν την ιδέα ότι :

{ ‘’Παίρνεις μια κλίμακα (Πχ CDEFGABC), την αντιστρέφεις (CBAGFEDC) έτσι ώστε κάθε νότα της να λειτουργεί σαν τονική’’. Δηλαδή:

 

  1. C - Ionian
  2. B - Dorian
  3. A - Phrygian
  4. G - Lydian
  5. F - Mixolydian
  6. E- Aeolian
  7. D- Locrian }


Παραδόξως όμως οι εκκλησίες της Δυτικής Ευρώπης αντέστρεψαν ξανά τη σειρά σε:

1. C- Ionian {Είναι η γνωστή Ματζόρε Κλίμακα –Το λεγόμενο Straight Harp ή 1st position στις διατονικές φυσαρμόνικες}
2. D-Dorian { Είναι γνωστή και σαν Celtic Minor Scale}
3. E-Phrygian { Είναι ηκλίμακα κυρίως για  οριεντάλ}
4. F-Lydian {Οπτικά όπως η ματζόρε εκτός από την 4η που είναι σε #}
5. G-Mixolydian {Είναι γνωστή και σαν Celtic Major Scale  ή το Cross Harp ή 2nd Position στις διατονικές φυσαρμόνικες }
6. A-Aeolian {Είναι γνωστή και σαν Natural Minor Scale-φυσικό μινόρε}
7. B-Locrian {Ακούγεται τόσο παράξενα που σπάνια χρησιμοποιείται}

Δυστυχώς (ενώ θα ήταν πιο εύκολη η συγκράτηση τους στη μνήμη μας με την αρχαιοελληνική αντιστροφή)  αυτή η σειρά είναι που χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα.

Οι πιο κοινοί δρόμοι , στις δυτικές λαϊκές και παραδοσιακές μουσικές σήμερα είναι:

Ionian , Dorian, Phrygian, Mixolydian και Aeolian.

Δείτε τη φωτογραφία ΕΔΩ:

Κλίμακες, δρόμοι και maqams

 

7 modes σε κάθε τονικότητα

Υπάρχουν 7 modes σε κάθε τονικότητα – Ένα mode για κάθε νότα της κλίμακας.

Όμως για καλύτερη κατανόηση ας πάρουμε ένα παράδειγμα:

Ας υποθέσουμε ότι έχεις μια φυσαρμόνικα τονικότητας G:

Τότε μπορείς να χρησιμοποιήσεις αυτή τη φυσαρμόνικα τονικότητας G για να παίξεις 7 modes – έναν για
κάθε νότα της κλίμακας G. Δηλαδή:

 

  1. Ionian (major) – G
  2. Dorian – A
  3. Phrygian – B
  4. Lydian – C
  5. Mixolydian (dominant 7) – D
  6. Aeolian (minor) – E
  7. Locrian F#


Το Phrygian Mode(Ουσάκ) και το Phrygian Dominant Mode (Χιτζάζ) ήταν η αφορμή για να μελετήσω τους
δρόμους: Το σχετικό άρθρο με πλήρη περιγραφή και παραστατικές εικόνες εδώ:

http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&sid=3246

 

Παραδείγματα των 7 δρόμων

Η γνώση των κλιμάκων είναι σπουδαία για οποιονδήποτε μουσικό επιθυμεί να καταλαβαίνει το πώς μια μελωδία σχετίζεται με τις αλλαγές των ακόρντων.

Όπως είπαμε η κλίμακα ματζόρε έχει 7 νότες και άρα υπάρχουν 7 modes.

Παράδειγμα: Παίζοντας τις 7 νότες της κλίμακας C ,αν ξεκινήσουμε από την 3η νότα {Ε} τότε στην
πραγματικότητα παίζουμε την κλίμακα C ματζόρε στον 3ο mode-δηλαδή στον Phrygian Mode - ‘Φρύγιο Δρόμο’=Ουσάκ.

Τα ακόρντα δημιουργούνται από την Τονική , την 3η και την 7η εκάστης κλίμακας.

Επομένως διαβάζοντας πχ Β {Σί} ημι-ελαττωμένη συγχορδία (ακόρντο) σε κάποιο διάγραμμα ,
μπορούμε να παίξουμε το δρόμο Β Locrian (που αντιστοιχεί στην κλίμακα C ματζόρε}.

Ομοίως διαβάζοντας G7 ακόρντο μπορούμε να παίξουμε τον δρόμο G Mixolydian  (που αντιστοιχεί στην κλίμακα C ματζόρε). Με τον τρόπο αυτό υπάρχουν 7 δρόμοι {Modes } για κάθε νότα στην Δυτική χρωματική κλίμακα.

Μαθαίνοντας πως και πότε να παίζετε τον κάθε ένα από τους 7 δρόμους και για τις 12 κλίμακες ματζόρε θα έχετε αποκτήσει γνώσεις για 7Χ12=84 κλίμακες. Το ίδιο ισχύει και για τις Μινόρε Κλίμακες.

Για κάποιον που επιθυμεί να μάθει και τους 7 δρόμους ,μια καλή άσκηση είναι να μάθει να τις παίζει όλες αρχίζοντας όμως από την ίδια νότα.

Το παρακάτω παράδειγμα δίνει όλους τους 7 δρόμους ξεκινώντας από το C για τις κλίμακες ματζόρε:

 

Κλίμακες, δρόμοι και maqams


Δρόμοι Κλιμάκων Μινόρε:

Το παρακάτω διάγραμμα δίνει τους  δρόμους για τις κλίμακες μινόρε:

 

Κλίμακες, δρόμοι και maqams


ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ ΔΡΟΜΟΙ


Με τα παρακάτω σχεδιαγράμματα θα κατανοήσετε καλύτερα τους δρόμους.

 

Κλίμακες, δρόμοι και maqams

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ


Ο σκοπός μου ήταν να δώσω ένα κατανοητό τρόπο διδασκαλίας για κάποιους  λάτρεις της μουσικής που δεν ξέρουν να διαβάζουν παρτιτούρες με νότες και απλώς έχουν στοιχειώδεις  γνώσεις μουσικής όπως για το που γράφονται οι νότες στο πεντάγραμμο , τι είναι οπλισμός…..

Ένας τέτοιος μουσικός που θέλει με το όργανο που παίζει (Διατονικό ή χρωματικό) να προχωρήσει άμεσα να μάθει και μερικούς δρόμους (τρόπους), μπορεί να το κάνει εκτυπώνοντας  τις 6 φωτογραφίες του άρθρου και να τις μελετά με πρακτική καθημερινή εξάσκηση.

Αλλά και ακόμα αν δεν έχει καθόλου γνώσεις θεωρίας , έχοντας ‘’μουσικό αυτί’’  εκτυπώνοντας ΜΟΝΟ την παρακάτω φωτογραφία , που την ονόμασα ‘’Το ευαγγέλιο για την άμεση εκμάθηση των δρόμων ’’ μπορεί να μάθει άμεσα τους δρόμους:

 

Κλίμακες, δρόμοι και maqams

Και μια τελευταία συμβουλή.

Μάθετε πρώτα δρόμους για τους οποίους έχετε ρεπερτόριο.

ΣΤΕΦΑΝΟΣ


Πρόσφατα άρθρα από τον ίδιο
Σχετικά μαθήματα μουσικής
Tags




Γίνε ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Αν σου αρέσει να γράφεις, έλα στην ομάδα συντακτών του ανεξάρτητου, πολυφωνικού, υγιούς και δημοφιλούς ηλεκτρονικού περιοδικού του MusicHeaven και μοιράσου τις σκέψεις σου με τους πάνω από 4.000 καθημερινούς αναγνώστες του.

Στείλε μια δημοσίευση ή επικοινώνησε μαζί μας για απορίες!


σχόλια (19)

σχολιάστε το παραπάνω άρθρο:


Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#24680   /   02.06.2012, 14:41   /   Αναφορά

Το άρθρο αυτό κανονικά θα έπρεπε να συνυπάρχει  με τα παρακάτω άρθρα ώστε μαζί να αποτελούν ένα ολοκληρωμένο βιβλίο , οι γνώσεις του οποίου με οδήγησαν στην ‘’ανακάλυψη΄΄ της Φυσαρμόνικας  Ρεμπέτικων Δρόμων ( Stefanos Ουσακ & StefanosΧιτζάζ ) και όχι μόνο αφού σε συνδυασμό με τα παρακάτω 3 σχετικά άρθρα που μαζί με τα σχόλια και τις απαντήσεις μετετράπησαν και αποτελούν ένα είδος επίτομης εγκυκλοπαίδειας  για τα θέματα των Μακαμιών –, Κλιμάκων και  δρόμων (τρόπων) έτσι ώστε ο αρχάριος αλλά ακόμα και ο αδαής ν' αποκομίζει γνώση.



  1. 1.     Temperaments (Συγκερασμένα & Ασυγκέραστα Συστήματα):


http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&sid=3297



  1. 2.     Ουσάκ Vs Χιτζάζ:


http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&sid=3246



  1. 3.     Κούρδισμα Φυσαρμόνικας:


http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&sid=3197


Όσοι βρίσκουν δύσκολο το θεωρητικό μέρος και επιθυμούν άμεση πρακτική εξάσκηση ας ασχοληθούν μόνο με το τελευταίο κεφάλαιο του άρθρου

STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#26498   /   24.01.2013, 14:01

Εμπλουτισμός άρθρου:


Σε άλλο άρθρο μου μπήκε το ερώτημα: ‘’ η Mixolydian (dominant 7) ποια είναι ; ‘’


Σ’ αυτό το άρθρο αναφέρω κατά λέξη:


‘’  G-Mixolydian αλλά και Mixolydian (dominant 7) {Είναι γνωστή και σαν Celtic Major Scale ή σαν το Cross Harp ή 2nd  Position στις διατονικές φυσαρμόνικες }  ‘’


Επειδή πράγματι είναι ενδιαφέρον ερώτημα δίνω άλλη μια απάντηση εδώ με φωτογραφία:



STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#26533   /   27.01.2013, 12:04

Συνεχίζοντας τον εμπλουτισμό δίνω την εφαρμογή της Mixolydian στη Διατονική Φυσαρμόνικα:



STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#26707   /   19.02.2013, 13:57

Μια άλλη πάρα πολύ καλή φωτογραφία , με χρωματισμούς, για την κατανόηση των 7 τρόπων από το : http://guitarsecrets.com/lessons/modulation.htm


 


giovan23 Chat
Συγχορδία Μινόρε
#24684   /   03.06.2012, 14:58   /   Αναφορά

Πάρα-πάρα πολύ καλό.


Η μη συμμετοχή μέχρι τώρα σε σχόλια πιστεύω ότι οφείλεται στην πληρότητα του άρθρου και επομένως δεν δημιουργούνται ερωτηματικά και όχι σε αδιαφορία των επισκεπτών που απ' ότι φαίνεται για διάστημα 1 ημέρας είναι υπεραρκετοί.



Ξανά ευχαριστούμε και αναμένουμε νέο γνωστικό θέμα.

AIDONOGLOUNEKTARIA Chat
MusicHeaven Guru
#24686   /   03.06.2012, 17:13   /   Αναφορά

Κε Στέφανε μας έχετε κάνει μάγκες με τα άρθρα σας!!!!!!!!!!!!!


Αφήνω σχόλιο σε ότι γράφετε μόνο & μόνο για να εμφανίζονται στο προφίλ μου!!!!!!!!!!

reteos Chat
Φθασμένος
#24691   /   05.06.2012, 22:18   /   Αναφορά

Πω!!  Πω!!! Πω!!!  Στέφανε . Εγκυκλοπαίδεια έγραψες όχι άρθρο. Θα μου «φάει» αρκετό χρόνο για να το μελετήσω  ( δεν αρκεί μόνο μια ανάγνωση), αλλά ευχαρίστως θα το κάνω . Αξίζει τον κόπο.  Τα συγχαρητήριά μου. 

PanosG1 Chat
Περαστική Νότα
#24718   /   15.06.2012, 10:47   /   Αναφορά

Είμαι άρτι αφειχθής στο χώρο. Εμεινα κατάπληκτος απο το άρθρο σου . Στέφανε είσαι Θησαυρός!!!!  Σ ευχαριστώ πάρα πολύ. Νάσαι καλά!!!

fanoyris Chat
Περαστική Νότα
#24800   /   03.07.2012, 12:31   /   Αναφορά

ΑΠΛΑ..ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΣΤΕΦΑΝΕ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΩΡΑΙΑ ΔΟΥΛΕΙΑΣΟΥ

faidonalkinoos Chat
Φθασμένος
#24922   /   16.07.2012, 09:39   /   Αναφορά

Εγκυκλοπαίδεια !!! Συγχαρητήρια !!!


Γρήγορα θα βρει το δρόμο του το άρθρο αυτό από τις αναζητήσεις google...


Χρήσιμο έργο, που επιλύει απορίες και ικανοποιεί ανάγκες γνώσης !!!


Στέφανε Καλή Συνέχεια !!! Καλημέρα !!!

STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#24934   /   16.07.2012, 16:37

’Εγκυκλοπαίδεια !!! Συγχαρητήρια !!!’’


Φαίδωνα ευχαριστώ για τα καλά λόγια Αυτό που επιθυμώ είναι μαζί με τα σχόλια υπάρχοντα και μελλοντικά να αποδειχθεί ένας ‘’οδηγός’’ ένα ‘’Reference Data’’ όπου ο επισκέπτης και ειδικά ο αρχάριος μουσικός θα βρίσκει απάντηση σε κάποια συγκεκριμένη απορία του κάνοντας ‘’Googling’’ για το θέμα αλλά  ταυτόχρονα ίσως το μελετήσει και ολόκληρο , αυξήσει τις βασικές του γνώσεις και στο μέλλον ασχοληθεί περαιτέρω με το θέμα αγοράζοντας τα κατάλληλα  βιβλία μουσικών συγγραφέων που θα μπορεί όμως να τα μελετήσει ευκολότερα.


stelios33 Chat
Περαστική Νότα
#26225   /   28.12.2012, 08:58

πολύ καλό


άρχισα να μπαίνω στο νόημα των δρόμων. Μέχρι τώρα έπαιζα ματζόρε-μινόρε.


STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#26385   /   11.01.2013, 13:30   /   Αναφορά

Θέλω να διευκρινήσω ότι δεν ζήτησα ΕΓΩ να διαγραφούν τα 8 σχόλια.


Οι Moderators και ο Administrator ξέρουν καλύτερα και έχουν το νόμιμο δικαίωμα.

NefeliZmej Chat
Περαστική Νότα
#29048   /   10.02.2015, 16:58   /   Αναφορά

Λοιπόν,κι εμένα το άρθρο μου φάνηκε πολύ καλό,και συγχαρητήρια για τη δουλειά,αλλά μου δημιούργησε και πολλές απορίες.Μέχρι και την παράγραφο για τα maqams θα ήθελα να ρωτήσω τα εξής:
1.Η μουσική της Λατινικής Αμερικής δεν αναφέρεται πουθενά.Υπάγεται στη δυτική;
2.Δυστυχώς δεν ανοίγουν τα λινκς με τις αντιστοιχίες maqamat-βυζαντινών ήχων
3.Pitch Bending δε μπορεί να γίνει και στην κιθάρα;
και
4.Γιατί ματζόρε δρόμος ο χιτζάζ,αφού "ταυτίζεται" με τη σολ μινόρε;;

STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#29049   /   10.02.2015, 19:36

 



  1. Η Λατινοαμερικάνικη μουσική αναπτύχθηκε κυρίως στην Κούβα και κυρίως είναι  στα Ισπανικά και Πορτογαλικά. Δεν νομίζω να υπάγεται στη Δυτική καθώς έχει αρχική προέλευση από Αφρικανικές τελετές. Όμως στο ερώτημα αυτό ας μας απαντήσει κάποιος μουσικός.

  2. Πράγματι και ήταν έναν ολοκληρωμένος πίνακας σχέσεων. Υπάρχουν όμως πολλές ιστοσελίδες όπως πχ ΕΔΩ που μπορείτε να δείτε τις σχέσεις. Εγώ απλά έκανα μια αναφορά για τη σχέση επειδή έχω ασχοληθεί και υπάρχει μεγάλο ρεπερτόριο από ελληνικές μελωδίες σε χιτζάζ - που είναι ο Πλάγιος Ήχος Β’ της Βυζαντινής (ειδικά τα παραδοσιακά μας Μακεδονίας – Δείτε που παίζω τέτοιες μελωδίες αλλά και τροπάρια Ορθόδοξης Εκκλησίας  με : φλογέρα ΕΔΩ , φυσαρμόνικα διατονική ΕΔΩ  , φυσαρμόνικα χρωματική ΕΔΩ:

  3. Φυσικά από λίγα cents μέχρι και πάνω ημιτόνιο ειδικά στα Blues & Rock. Αφού με τη μετατόπιση της χορδής στην ουσία την τεντώνεις άρα στην κιθάρα ο τόνος βαίνει (προς δίεση πχ D σε Eb) )  προς τα πάνω ενώ στη φυσαρμόνικα προς τα κάτω (προς ύφεση πχ D σε C#).

  4. Γιατί έχει 3η μεγάλη (απλά παράγεται από την 5η της Μινόρε Αρμονικής). Δείτε εδώ όλες τις κλίμακες χιτζάζ που παράγονται απ’ τις αντίστοιχες μινόρε αρμονικό


Ευχαριστώ για το μεστό σχόλιο


NefeliZmej Chat
Περαστική Νότα
#29087   /   05.03.2015, 00:49   /   Αναφορά

Έχω ακόμη μία απορία:Γράφετε η αραβική κλίμακα έχει 24 τόνους,όπου το κάθε 4ο του τόνου αντιστοιχεί σε ένα ημιτόνιο στο συγκερασμένο σύστημα.Όμως αυτό σημαίνει ότι η αραβική κλίμακα έχει 96 4α του τόνου,τα οποία πως γίνεται να αντιστοιχούν στα 12 ημιτόνια του συγκερασμού;

STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#29088   /   05.03.2015, 02:22

Τα μόρια δεν υπάρχουν στην κλασική μουσική. Είναι γνωστό ακόμα και από τον πλέον αρχάριο ότι η Δυτική μουσική δεν χρησιμοποιεί μόρια αλλά ημιτόνια.


Υπάρχουν 1200 cents ανά οκτάβα  .Η Οκτάβα (1200 cents) ορίζεται το ίδιο όπως στη Δυτική και για τη Βυζαντινή αλλά και τις Αραβικές Μουσικές (Άραβες, Τούρκοι) – Δηλαδή οκτάβα είναι το διάστημα όπου ο λόγος των συχνοτήτων των νοτών του είναι : 2


12 ημιτόνια  ανά οκτάβα.


Επομένως υπάρχουν 100 cents ανά ημιτόνιο ή


50 cents  ανά ½ του  ημιτόνιου ή


25 cents ανά ¼ ημιτόνιου  ή 


12,5 cents ανά 1/8 ημιτονίου ή


6 cents  ανά 1/16 ημιτονίου.


Απλά να προσθέσω , τελευταία έχω ασχοληθεί με την εκμάθηση ζουρνά  (μού έκανε εντύπωση πόσο εύκολα παράγονται τα microtones στο ζουρνα . Ετσι στην Αρμένικη ,Τούρκικη Μουσική η οκτάβα έχει 54 μόρια .Δηλαδή κάθε Αρμένικο μόριο είναι  περίπου 1200/54 = 22 και κάτι cents


Δείτε το ΕΔΩ: 


https://www.youtube.com/watch?v=D95CH7Kk_CA


 Ερμηνεύοντας τον όρο Quarter tone με τη λέξη 4ο του τόνου ίσως μπερδεύτηκες (να γιατί πολλές φορές είναι καλύτερο να παραμένει η διεθνής ορολογία)


‘’quarter tone’’ είναι το φθογγόσημο που τίθεται μεταξύ των νοτών της χρωματικής κλίμακας του συστήματος μας


Η δυτική μουσική για να προσαρμόσει τη μικροτονική μουσική (αράβικη , τούρκικη …τα μακάμια) χρησιμοποιεί το σύστημα Quarter tones system μικροτονικής μουσικής. Το κούρδισμα που προκύπτει από το Quarter tones system το λένε και 24 tone equal temperament.


Το Quarter tones σύστημα (24 tone equal temp) λοιπόν είναι διαδεδομένο απλά επειδή είναι εύκολα υλοποιήσιμο αφού αναπαριστάνει τη φυσική διαίρεση του δικού μας 12-tone scale. Επομένως το  quarter tone και διαιρεί την οκτάβα σε 24 ίσα μέρη (24 – equal temp)


Επειδή το δικό μας ημιτόνιο έχει  100 cents άρα το δικό τους - Το Quarter tone θα έχει 50 cents


Αρα αν δεν χρησιμοποιούσα τον όρο ‘’4ο του τόνου’’ αλλά το ως έχοντα ‘’Quarter tone’’


Η φράση που έχεις την απορία θα γινότανε:


..Η Αραβική κλίμακα έχει 24 τόνους όπου το κάθε ‘’Quarter tone’’ αντιστοιχείται σε ένα ημιτόνιο  στο συγκερασμένο σύστημα


Πάντως  και στη φωτογραφία στο άρθρο είναι σωστά γραμμένο γιατί δεν λέει ‘’24 τόνους ‘’ αλλά 24 τόνους 4ου ‘’ άρα κάθε ‘’τόνος 4ου’’ είναι ο μισός του δικού μας ημιτονίου (100/2 = 50 cents)


Για τα Ηχομόρια την Αραβική και Βυζαντινή Μουσική δεν έχω παρά ελάχιστη εμπειρία και τα όσα παραθέτω ήταν απλά μια  ‘’εισαγωγή’’ για την εκμάθηση ασυγκέραστων κλιμάκων:και να που μου χρειάστηκαν για το ζουρνά


 


MusicnJoy Chat
Περαστική Νότα
#29385   /   11.01.2016, 15:00   /   Αναφορά
Μπορείτε να περιλάβετε στο άρθρο σας και ένα βίντεο του διακεκριμένου βιολιστή Μιχάλη Κουλουμή, σε ένα ταξίμι Hicazkar. https://www.youtube.com/watch?v=JFKxyZguW2M

Επίσης, στην ιστοσελίδα του www.michaliskouloumis.com θα βρείτε παρτιτούρες σχετικές με παραδοσιακά κομμάτια της Ελλάδας και Κύπρου.
STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#29386   /   11.01.2016, 15:20
Ευχαριστώ για το ποστάρισμα. Πο΄λύ ευχαρίστως αλλά έψαξα όλες τις ενότητες (αν και όλο τα Site είναι στα Αγγλικά , ενώ δείχνει σημαία ελληνική κάνοντας κλικ δεν πάει Ελληνικά...) αλλά δεν βρήκα κάτι για παρτιτούρες. Μπορείς να το συγκεκριμενοποιήσεις το link ?



Σχόλια από άλλες δημοσιεύσεις