chat
ελληνική μουσική
online 180·193.719 μέλη
αρχική > e-Περιοδικό > Aρθρα

Η προδοσία στο κλέφτικο τραγούδι - Μέρος Α'





Η προδοσία στο κλέφτικο τραγούδι - Μέρος Α



ΕΝΟΤΗΤΕΣ
Προλογικό Σημείωμα και Εισαγωγή
Συνοπτική περίληψη της υπόθεσης των τραγουδιών
Οι συντελεστές της προδοτικής πράξης
Οι αποδέκτες των πληροφοριών των προδοτών
Οι μέθοδοι της προδοσίας
Τα κίνητρα της προδοσίας
Κοινός τόπος: ο αιφνιδιασμός του ήρωα
Η αντίδραση των κλεφτών στην προδοσία ως στάση ζωής;
Σχέση προσώπων με την ιστορική πραγματικότητα και μετάπλασή της στα τραγούδια
Συμπεράσματα
Βιβλιογραφία
προφίλΓράφει η Ιουλία Λυμπεροπούλου (ioulialibera)23 άρθρα στο MusicHeaven
Είμαι απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας - Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Από τις 5/10/2012 γράφω και εδώ στο Music Heaven! Καλώς σας βρίσκω όλους, λοιπόν, γράφοντες και αναγνώστες! Μπορείτε να εντοπίσετε επιπλέον κείμενά μου και στ...
Σάββατο 22 Δεκεμβρίου 2012

Προλογικό Σημείωμα και Εισαγωγή

Μελέτη για την προδοσία στο κλέφτικο σε μία απόπειρα ανίχνευσης της λαϊκής ψυχοσύνθεσης και του αξιακού της συστήματος στα τραγούδια.



Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένα αδημοσίευτο επιστημονικό άρθρο με θέμα την προδοσία στο κλέφτικο τραγούδι, που προέκυψε ως προέκταση μίας γενικότερης εργασίας μου σε σχέση με τα κλέφτικα δημοτικά τραγούδια. Σε επόμενο ή και σε επόμενα κείμενα, αν χρειαστούν περισσότερα από ένα, μπορώ να παραθέσω αποσπάσματα σε θεματικές ενότητες. Παραδόξως έτσι θα μεταβούμε από το ειδικό στο γενικό. Όπως κι αν έχει, όμως, με μεγάλη χαρά μοιράζομαι με τους αναγνώστες του Music Heaven μία εργασία στη σύνταξη της οποίας, μαζί με τη συλλογή και την ανάλυση του υλικού, αφιέρωσα τέσσερις μήνες, ενώ οι περαιτέρω συμπληρώσεις και μικρές διορθώσεις έγιναν στα επόμενα ένα με δύο χρόνια. Η μικρή εισαγωγή γίνεται, για να μην ξενίσει το ύφος του κειμένου. Το αφήνω ως έχει, λοιπόν, με ελάχιστες αναπροσαρμογές. Λίγες διευκρινίσεις θα κάνω μόνο. Όταν αναφέρεται με άλλα λόγια η φράση πρωτάκουσμα για ένα τραγούδι σε καμία περίπτωση δεν υπονοείται ότι μπορεί να προσδιοριστεί ο ακριβής χρόνος δημιουργίας του. Από τη στιγμή δημιουργίας, επίσης, έως τη διάδοση, τη συνείδηση της ύπαρξης του εκάστοτε τραγουδιού με τις ποικίλες εκδοχές και τις συνεχείς παραλλαγές από τόπο σε τόπο και με την εξέλιξή του στο χρόνο υπάρχει διαφορά. Επίσης ο όρος «λαϊκός ποιητής» είναι φράση με συλλογικό περιεχόμενο, γιατί δεν ξεχωρίζει ένας, επώνυμος και συγκεκριμένος δημιουργός. Η δημιουργική διαδικασία λαμβάνει χώρα συλλογικά και ανώνυμα.

Στο πρώτο μέρος, το εκτενέστερο, παραθέτω το θεωρητικό σκέλος της μελέτης. Στο δεύτερο μέρος, που θα δημοσιευτεί ως συνέχεια, παρουσιάζω τα τραγούδια. Προσπάθησα να βρω κλέφτικα, ώστε να συνοδεύσω τα κείμενα. Ενδεχομένως να μην έχουν διασωθεί, ηχογραφηθεί, καταγραφεί ή και να εξασθένισε η διάδοση των περισσότερων μαζί με τη σταδιακή υποχώρηση του ηρωικού προτύπου μετά την ελληνική επανάσταση. Όσα τραγούδια εντόπισα είτε είναι άλλες εκδοχές της ιστορίας είτε είναι παραλλαγές ή, τέλος, είναι πολύ συρρικνωμένα, σε σχέση τουλάχιστον με τα κείμενα που διασώζονται στις συλλογές τις οποίες συμβουλεύτηκα. Μόνο του το γεγονός πιθανόν να σχετίζεται με την εξέλιξη της πορείας των κλέφτικων στο χρόνο, γιατί, χάνοντας τη λειτουργική τους σημασία, συρρικνώθηκαν. Δηλαδή, τα τραγούδια που είναι ευρέως γνωστά έχουν συνήθως τόσους στίχους όσοι παλιότερα θα αποτελούσαν λίγο ή πολύ μόνο το προοίμιο όλου του ποιήματος. Τα ποιήματα ήταν ιστορίες ολόκληρες με αρχή, μέση και τέλος. Βέβαια, εδώ ανοίγει άλλο κεφάλαιο για το ποια είναι τα αυθεντικά κλέφτικα, που γεννήθηκαν μέσα από την προφορική ζύμωση και τις επαναλήψεις των φορέων των τραγουδιών, και για το ποιες είναι οι μεταγενέστερες κατασκευές τους, που εντοπίζονται σε «φλύαρες» λυρικές εκδοχές, όπως παραδόθηκαν σε εμάς μετά την επίσημη καταγραφή των τραγουδιών από τους μελετητές ή, κατά κύριο λόγο, μετά τις επεμβάσεις των λογίων. Είναι κεφάλαιο που μπορούμε να θίξουμε σε άλλο κείμενο αναφορικά με την εξελικτική πορεία των κλέφτικων τραγουδιών στο χρόνο.

 

Εισαγωγή

 Η παρούσα εργασία πραγματεύεται την προδοσία στο κλέφτικο τραγούδι. H επιλογή υπαγορεύτηκε από τη διαπίστωση α) ότι ένας κύκλος κλέφτικων τραγουδιών περιστρέφεται γύρω από τον άξονα προδοσία ως ιστορικό γεγονός και β) ότι η επιστημονική έρευνα ασχολήθηκε ελάχιστα και περιστασιακά. Βασική συνισταμένη της εργασίας είναι η διερεύνηση του συσχετισμού της προδοσίας στην πραγματική της διάσταση με την ποιητική της μετάπλαση. Στόχος είναι να ερμηνευθεί και να αποκωδικοποιηθεί κατά το δυνατόν ένα μικρό μέρος της λαϊκής ψυχοσύνθεσης και του αξιακού της συστήματος, όπως διαφαίνεται και εκτονώνεται μέσα από το θέμα της προδοσίας στα κλέφτικα.

Η κατηγορία των κλέφτικων τραγουδιών, όπως είναι γνωστό, συγκαταλέγεται στην υποομάδα των ηρωικών τραγουδιών (ακριτικά, κλέφτικα, ιστορικά)[1]. Στην πορεία ενασχόλησης με τα τραγούδια διαπιστώνει κανείς τα ρευστά όρια μεταξύ μύθου και ιστορίας στη λαϊκή ποιητική παράδοση, εφόσον ακόμα και ο μύθος αποτελεί κομμάτι της  ιστορίας της. Είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψιν ότι τα κλέφτικα δημοτικά τραγούδια είναι καταρχήν λαϊκά ποιήματα. Εξυμνούν ήρωες ή προβάλλουν γεγονότα και πτυχές της κλέφτικης ζωής,  αποτυπώνοντας λιγότερο ή περισσότερο την εποχή δημιουργίας και διάδοσής τους. Η γνησιότητα ή μη του κειμένου, επίσης, σε σχέση με την εποχή που πρωτοτραγουδήθηκε, πρωτοδιαδόθηκε, πρωτοδημοσιεύτηκε δεν υπήρξε κριτήριο για την επιλογή όσων θα αναφερθούν. Η μελέτη εστιάζει στην κοσμοθεωρία που προβάλλουν εξωραϊσμένη ή όχι.

Βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα των δημοτικών αυτών τραγουδιών είναι η προφορικότητα ως κύριο μέσο έκφρασης και παιδείας του αγράμματου λαού. Όπως όλα τα δημοτικά τραγούδια, λοιπόν, έτσι και τα κλέφτικα τραγούδια υπακούουν στους κανόνες ποιητικής του έμμετρου προφορικού λόγου. Ο Γρηγόρης Σηφάκης στο βιβλίο του Για μια ποιητική του ελληνικού δημοτικού τραγουδιού συνόψισε τους όρους της προφορικής ποιητικής δημιουργίας. Θεμελιώδη στοιχεία αυτής της διαδικασίας είναι η προφορικότητα, η συλλογικότητα και ο αυτοσχεδιασμός σε ένα πλαίσιο ευρηματικής επαναληπτικότητας[2]. Έτσι, «ο λαϊκός ποιητής δεν ξεχωρίζει για την πρωτοτυπία του, αλλά για την ιδιόρρυθμη χρήση του λόγου διαμορφώνοντας προσωπικό ύφος»[3].

Η επιλογή του ερευνητικού υλικού έγινε από δημοσιευμένες συλλογές δημοτικών τραγουδιών. Συγκεκριμένα από τις συλλογές: του Νικόλαου Γ. Πολίτη[4], του Δημήτρη Πετρόπουλου[5] και του Αλέξη Πολίτη[6]. Τα τραγούδια που συνοπτικά θα παρουσιαστούν εδώ είναι: «Του Κατσαντώνη» σε δύο  παραλλαγές, «Του Νάσου», «Του Βλαχοθανάση», «Του Χρόνη», «Του Χρίστου Μηλιόνη», «Του Λεπενιώτη», «Του Λιάκου» Β’, «Από τα τραγούδια των Κολοκοτρωναίων», «Του Σάφακα», «Βοσκοί μαρτυρούν τους κλέφτες», «Λαβωμένος σε καρτέρι» και «Παλληκάρια για κλεψιά». Το τελευταίο αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση, καθώς δεν περιγράφει άμεσα περιστατικό αλλά μεταλαμπαδεύει την εμπειρία ενός «γεροντόκλεφτα».

Η μέθοδος ανάλυσης θα ακολουθήσει τα παρακάτω στάδια: α. Συνοπτική περίληψη της υπόθεσης των τραγουδιών. β. Οι συντελεστές της προδοτικής πράξης. γ. Οι αποδέκτες των πληροφοριών των προδοτών. δ. Οι μέθοδοι της προδοσίας. ε.  Τα κίνητρα της προδοσίας. στ’. Κοινός τόπος: ο αιφνιδιασμός του ήρωα. ζ. Η αντίδραση των κλεφτών στην προδοσία ως στάση ζωής; η. Σχέση προσώπων με την ιστορική πραγματικότητα και μετάπλασή της στα τραγούδια.

Σε αυτό το σημείο θα ήταν ίσως χρήσιμη η διευκρίνιση ότι δε με απασχόλησε η σχέση των επώνυμων προσώπων με τα πραγματικά γεγονότα. Η περίπτωση του Χρίστου Μηλιόνη, εξάλλου, όπως τη μελέτησε ο Σπ. Ασδραχάς, αποδεικνύει ότι ενδέχεται να απέχουν πολύ τα πραγματικά γεγονότα από τις αφηγήσεις των τραγουδιών. Εδώ, ωστόσο, δεν επιδιώκεται μία εξαγωγή ιστορικών πληροφοριών από τα τραγούδα, αλλά η ιχνηλάτηση της μεταπλασμένης ιστορικής πραγματικότητας στη λαϊκή ψυχή και ακολούθως στα κλέφτικα. Εκείνο που ενδιαφέρει, επομένως, είναι η μορφή με την οποία διασώθηκαν τα τραγούδια ακόμα κι αν εξυμνούν μία πλασματική διάσταση κάποιων ηρώων. Η λειτουργία που επιτελούν με τη δημιουργία και την καθιέρωσή τους δεν εξυπηρετεί την πιστή αναπαραγωγή της ιστορικής πραγματικότητας. Γι’ αυτό το λόγο, όπου υπάρχουν ιστορικές πληροφορίες, θα παρατίθενται στη διάρκεια της ανάλυσης.

Συνέχεια: Συνοπτική περίληψη της υπόθεσης των τραγουδιών



Πρόσφατα άρθρα από την ίδια




Γίνε ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Αν σου αρέσει να γράφεις, έλα στην ομάδα συντακτών του ανεξάρτητου, πολυφωνικού, υγιούς και δημοφιλούς ηλεκτρονικού περιοδικού του MusicHeaven και μοιράσου τις σκέψεις σου με τους πάνω από 4.000 καθημερινούς αναγνώστες του.

Στείλε μια δημοσίευση ή επικοινώνησε μαζί μας για απορίες!


σχόλια (13)

σχολιάστε το παραπάνω άρθρο:


Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#26183   /   22.12.2012, 14:51   /   Αναφορά

Μπράβο Ιουλία


H αφήγηση ηρωικών πράξεων του παρελθόντος μέσω των κλέφτικων τραγουδιών που είναι σοβαρά στον στίχο όπως οι ήρωες που περιγράφουν - ειδικά στην επαρχία όπου υπάρχουν ακόμα τέτοιες ορχήστρες με προεξέχον το κλαρίνο - ήταν και πιστεύω ότι συνεχίζει να είναι πάντα και για όλους τους λαούς το νήμα που οδηγεί το μέλλον , αφού εξυμνούν τα κατορθώματα, τον πόθο και τα οράματα για την ελευθερία στον αγώνα τους κατά των κατακτητών.


Απλά επειδή μ’ αρέσουν τα δημοτικά τραγούδια γενικά θα ήθελα να ρωτήσω αν έχεις δώσει την εργασία σου κάπου παραπάνω (στην ΕΡΤ πχ );και αν ενδιαφέρθηκαν!!


 


Το μόνο που θέλω να πω - σαν απλός αναγνώστης του κειμένου σου που δεν είναι δημοσιευμένο σε κάποιο βιβλίο ή άρθρο σε γραπτό μέσο αλλά σε ιστοσελίδα - είναι ότι πιστεύω ότι θα μπορούσες να εκμεταλλευτείς τη δυνατότητα του μέσου και να παραπέμπεις και σε video (αν υπάρχει) που τοπικές ορχήστρες παίζουν τα συγκεκριμένα τραγούδια που αναφέρεις.


Πχ στη φράση του κειμένου σου:‘’ ....Η ηθική διάσταση της προδοσίας φαίνεται και στα τραγούδια «Του Λεπενιώτη», «Του Λιάκου» και «Του Σάφακα...»’’ θα μπορούσε να μπει παραπομπή :

«Του Λεπενιώτη»


«Του Λιάκου»



«Του Σάφακα»


Δεν βρήκα κάτι στο YouTube


 


Επίσης μπορείς να συνεργαστείς με τοπικούς πολιτιστικούς συλλόγους για παραγωγή τέτοιων κομματιών που πιστεύεις ότι λείπουν από τις ντόπιες ορχήστρες….


Πάντως ευχαριστώ για αυτά που έμαθα σήμερα και πιστεύω ακράδαντα ότι πρέπει να το προωθήσει κάποιος 'μανατζερ' για τα περαιτέρω...


 


Στέφανος

ioulialibera Chat
Σολίστ
#26190   /   22.12.2012, 21:06

Σ' ευχαριστώ πολύ, Στέφανε, για τις παρατηρήσεις σου. Κάποια στιγμή προσπάθησα να το δημοσιεύσω σε επιστημονικό περιοδικό. Ο μόνος χώρος στον οποίο βρήκα, προσωπικά, γρήγορη και άμεση ανταπόκριση και ενδιαφέρον ήταν το Music Heaven. Από κει και πέρα για την Ερτ κτλ. ούτε που μου πέρασε από το μυαλό, για να είμαι ειλικρινής.


Τώρα, σε σχέση με το θέμα, θα ακολουθήσει και ένα δεύτερο μέρος με όσα τραγούδια κατάφερα να βρω, καθώς και με όλους τους στίχους των τραγουδιών που ενέταξα στο άρθρο. Την εκδοχή που σε εμένα χρησίμευσε δηλαδή. Για το δεύτερο μέρος, λοιπόν, έψαξα να δω πόσα από τα όσα τραγούδια συνθέτουν τη συγκεκριμένη πάντα μελέτη τραγουδιούνται ακόμα με παραλλαγές ή περιγράφουν άλλα επεισόδια, π.χ., της ζωής των ίδιων ηρώων κτλ. Και θα παραθέσω κάποια επιλεκτικά. Για το τραγούδι "Του Σάφακα", πράγματι, ούτε εγώ βρήκα κάτι. Παρατήρησα ότι στα τραγούδια που "διασώζονται", με την έννοια ότι ακόμα τραγουδιούνται, γιατί το λαϊκό κριτήριο και οι ανάγκες του επέλεξαν να διατηρήσουν τα Χ τραγούδια, αφήνοντας κάποια Ψ να υποχωρήσουν, είναι δύσκολο να φανούν τα όσα αναφέρω, γιατί είναι συνεπτυγμένα. Μένει ένας απόηχος πλέον.


Ένα παράδειγμα είναι η φράση που επισημαίνεις και αποτελεί μέρος της ανάλυσής μου για την ηθική διάσταση κτλ. Τα ποιήματα, οι στίχοι δηλαδή με όρους μουσικούς, είναι πολύ πιο περιγραφικά και αφηγηματικά από τη μορφή των τραγουδιών, όπως διασώζεται έως σήμερα. Η ανάλυση, όμως, βασίζεται στα τραγούδια των συλλογών και όχι της διασωσμένης τους μορφής, που είναι αναπόφευκτα πιο λακωνική. Καθώς η ανάγκη δημιουργίας τέτοιων τραγουδιών και η λειτουργία που επιτελούσαν υποχώρησε μετά την Επανάσταση. Υπήρξε μία αναβίωση την εποχή της Αντίστασης με το αντάρτικο τραγούδι. Και μετά πάλι υποχώρησε. Είναι λογική αυτή η εξέλιξη και η κινητικότητα. Ό,τι ονομάζουμε σήμερα παράδοση επιτελούσε λειτουργικό ρόλο στη φάση διαμόρφωσής της. Ό,τι συνεχίζει να λειτουργεί ικανοποιώντας πρακτικές ή εσωτερικές ανάγκες διατηρείται, εμπλουτίζεται κτλ.


Μακάρι να υπάρξει ο χρόνος και η κατάλληλη ευκαιρία στο μέλλον να κάνω κι άλλες τέτοιες έρευνες αν αποδειχτεί χρήσιμο και υπάρξει ενδιαφέρον, γιατί είναι χρονοβόρες και πολύ απαιτητικές.


Και πάλι να είσαι καλά για τα καλά σου λόγια, Στέφανε! Σ' ευχαριστώ πολύ!!!


costaspanag Chat
Φθασμένος
#26185   /   22.12.2012, 15:05   /   Αναφορά

Iουλία συγχαρητήρια για το θέμα αυτής της επιστημονικής σου μελέτης, που από την πρώτη της αυτή συνέχεια δείχνει ότι είναι καλογραμμένη και διαβάζεται με πολύ ενδιαφέρον.


Κάποτε ακούγαμε τέτοια τραγούδια σε γάμους, γιορτές και πανηγύρια. Τώρα μόνο σε επετείους και αυτό πολύ σπάνια. Κρίμα!

ioulialibera Chat
Σολίστ
#26191   /   22.12.2012, 21:14

Σ' ευχαριστώ πολύ, Κώστα!!! Το ωραίο με το Music Heaven είναι ότι ένα κείμενο παραμένει αναρτημένο και διαθέσιμο προς ανακάλυψη ανά πάσα στιγμή. Οπότε ελπίζω να φανεί χρήσιμο σε όσους ενδιαφέρονται ή μπορεί στο μέλλον να ενδιαφερθούν για το συγκεκριμένο θέμα. Σ' ευχαριστώ πολύ και πάλι!


guevara Chat
Συγχορδία Ματζόρε
#26187   /   22.12.2012, 19:08   /   Αναφορά

Από την αρχή είναι ξεκάθαρο πως η εργασία αυτή είναι αποτέλεσμα σπουδαίας έρευνας....


Συγχαρητηρία Ιουλία , το δημοτικό τραγούδι δεν προβάλλεται ιδιαίτερα , γι ' αυτό και σου οφείλουμε ένα μεγάλο ''Μπράβο''...


Ανυπομονούμε για τη συνέχεια...

ioulialibera Chat
Σολίστ
#26192   /   22.12.2012, 21:28

Σ' ευχαριστώ πολύ, Ανδρέα, που βρήκες ενδιαφέρον στην εργασία. Στο επόμενο μέρος θα ακολουθήσουν τα τραγούδια, που ανοίγουν ίσως μία νέα συζήτηση σε σχέση με το θέμα. Αυτοί είναι τομείς για τους οποίους η έρευνα δεν τελειώνει ποτέ ούτως ή άλλως. Μένουν πολλές πτυχές να ξεδιπλωθούν, καθώς, όπως λες, δεν προβάλλονται εν γένει ιδιαίτερα.


Σ' ευχαριστώ και πάλι. Να είσαι πάντα καλά!!!


reteos Chat
Φθασμένος
#26189   /   22.12.2012, 19:45   /   Αναφορά

Είμαι λάτρης των παραδοσιακών τραγουδιών και μου άρεσε που είδα στο ε-περιοδικό  σχετικό άρθρο.  Το κλέφτικο τραγούδι  με τη συνοδεία του  κλαρίνου –ως βασικού του μουσικού οργάνου-  έχει μια ξεχωριστή ομορφιά.  Αναφέρεται σε ιστορικά συνήθως  γεγονότα ή στα  πάθη και τα βάσανα του λαού.  Πολύ ενδιαφέρον άρθρο.Συγχαρητήρια στην συγγραφέα  

ioulialibera Chat
Σολίστ
#26193   /   22.12.2012, 22:02

Ευχαριστώ για τα θερμά λόγια!!! Ελπίζω το κείμενο να ικανοποιεί τις απαιτήσεις αναγνωστών που έχουν ασκηθεί χρόνια στο να ακούνε αυτό το είδος της μουσικής. Στο επόμενο μέρος θα παρουσιαστούν και τα τραγούδια για την ολοκλήρωση αυτής της ενότητας. Ευχαριστώ πολύ και πάλι!


reteos Chat
Φθασμένος
#26194   /   22.12.2012, 22:10

Θα χαρώ πολύ να τ' ακούσω. 


...Τα περιμένουμε. 


Hastaroth Chat
Βετεράνος
#26206   /   24.12.2012, 21:21   /   Αναφορά

Διάβασα "μονορούφι" όλη την εργασία,που είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσα και δείχνει μιά ακόμα πτυχή τής συμβολής τού δημοτικού τραγουδιού στην καταγραφή και διατήρηση τής ιστορικής μνήμης τού λαού σε εποχές που δέν υπήρχαν τα σύγχρονα μέσα καταγραφής.Δέν πρέπει να ξεχνάμε πως ακόμα κι'άν στα τραγούδια αυτά που αναφέρονται σε προδοσίες τα πραγματικά γεγονότα διαφέρουν απ'την ποιητική τους περιγραφή,δέν παύουν να στηρίζονται στα πραγματικά αυτά γεγονότα,στα οποία απλώς ο λαϊκός ποιητής παρεμβάλλει εμμέσως και την δική του υποκειμενική αντίληψη-άλλωστε και οι δημοσιογράφοι τών σημερινών ΜΜΕ με τίς βιντεοκάμερες που αποτυπώνουν το γεγονός αυτούσιο κατά τρόπο που δέν μπορεί να αμφισβητηθή,ούκ ολίγες φορές υποκύπτουν στον πειρασμό να "τρυπώσουν" και την δική τους υοικειμενική κρίση.


Γιά τον εμπλουτισμό τής εργασίας με τα σχετικά τραγούδια συμφώνώ με τους προλαλήσαντες πως δέν θα είναι εύκολη δουλειά (δέν υπήρχαν...κασετοφωνάκια και mp3 players επί Τουρκοκρατίας Smile ),αλλά θεωρώ πως αξίζει τον κόπο να παρατεθούν όσα διασώζονται.Θα σού συνιστούσα να επικοινωνήσης με την Νεκταρία Καραντζή (είναι από τα αρχαιότερα μέλη στο Musicheaven,ώς Gate) η οποία ασχολείται γενικώς με το παραδοσιακό τραγούδι εδώ και χρόνια καθώς είναι και μαθήτρια και βοηθός τού κ.Χρόνη Αηδονίδη και επομένως θα μπορέση να σε βοηθήση σημαντικά.


Γιά το λεγόμενο "αντάρτικο" τής Αντίστασης που ανέφερες έχω κάποιες επιφυλάξεις κατά πόσον επετέλεσε τον ίδιο ρόλο με το κλέφτικο-σε αντίθεση με την εποχή τής Τουρκοκρατίας,την εποχή τής ναζιστικής Κατοχής η Ελλάδα ήταν συγκροτημένο κράτος,υπήρχε κεντρική εξουσία και κυρίως υπήρχαν στοιχειώδεις,έστω,υποδομές επικοινωνίας με τον "έξω κόσμο".Πέραν αυτού η δημιουργία τών "αντάρτικων" τραγουδιών δέν είναι και τόσο "δημώδης",με την έννοια ότι αφ'ενός αρκετά απ'αυτά γράφτηκαν από επώνυμους δημιουργούς και αφ'ετέρου όλοι οι δημιουργοί αυτών τών τραγουδιών-ακόμα και οι ανώνυμοι-υπήρξαν συγκεκριμένης πολιτικής αποχρώσεως,σε αντίθεση με τα "κλέφτικα" στα οποία τέτοια χαρακτηριστικά δέν υπάρχουν.Αλλά αυτό είναι άλλο θέμα....

ioulialibera Chat
Σολίστ
#26223   /   27.12.2012, 22:39

Ευχαριστώ πολύ για το "μονορούφι"! Βέβαια υπάρχει ιστορικός πυρήνας, και εξαρχής με αυτή την ιδέα ασχολήθηκα.


Τα τραγούδια καταγράφτηκαν κάποια στιγμή ή άρχισαν, καλύτερα, να καταγράφονται και αποτέλεσαν συλλογές ή έγιναν μελέτες για αυτά ήδη από το πρώτο μισό του 19ου αι. Αργότερα, όταν υπήρχε αυτή η δυνατότητα, μαγνητοφωνούνταν κιόλας. Και υπάρχουν ηχητικά αρχεία. Ποτέ δεν τελειώνει αυτός ο εμπλουτισμός των σχετικών αρχείων με την επιτόπια έρευνα μέχρι σήμερα. Απλώς αυτό που ονομάζεται "φρόνιμο" δημοτικό τραγούδι είχε μεγαλύτερη αντοχή στο χρόνο για διάφορους λόγους. Δεν ήταν το ίδιο συγκρουσιακό, αφορούσε ίσως μία ευρύτερη παλέτα καταστάσεων, και σήμερα τα πιο πολλά τραγούδια ανήκουν σε αυτή την άτυπη κατηγορία. Οπότε αναλογικά είναι ίσως λιγότερα τα κλέφτικα που συρρικνωμένα ή σε παραλλαγές ακόμα τραγουδιούνται. Αυτό διαπιστώνω. Έχει μείνει ένας απόηχός τους.


Εδώ είναι μία σκηνή από την ταινία "The Moon-Spinners" της δεκαετίας του '60 που αποτυπώνει συμπτωματικά το γεγονός της καταγραφής τραγουδιών, η οποία είχε αρχίσει νωρίτερα. Η εκτέλεση είναι ίσως λίγο "πειραγμένη", για το γεγονός της καταγραφής παραθέτω το βιντεάκι, καθώς το θεωρώ ενδιαφέρον. Ενδεχομένως αυτά να γίνονταν τότε σε ένα πλαισίο γενικότερης τουριστικοποίησης με σχετικές ταινίες κτλ., αλλά δίνει και αυτό ένα στοιχείο ανεξαρτήτως πρόθεσης.


https://www.youtube.com/watch?v=b0opB82nofg


Πρώτες καταγραφές με φωνογράφο το 1857-1860:


http://www.firstsounds.org/sounds/scott.php


Και ένα σχετικό άρθρο του Orfeus για τη "Συνοπτική Ιστορία των Ηχογραφήσεων" εδώ:


http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&sid=842


Για την ιστορία αυτά.


Με ενδιαφέρει να βρω τραγούδια που αναφέρονται στην εργασία όπως σήμερα ακούγονται και τραγουδιούνται. Ήδη εντόπισα κάποια. Αν βρω και τραγούδια που κάποτε τραγουδιόνταν, εννοώ κάποιες δεκαετίες νωρίτερα, και δεν υπάρχουν καθόλου τώρα, ακόμα καλύτερα. Πολύ φιλόδοξο εγχείρημα μου φαίνεται όμως και δεν ξέρω πόσος χρόνος χρειάζεται για την ολοκλήρωσή του με αμφίβολο αποτέλεσμα αν συμπεριληφθούν και αυτά. Γιατί, αν και εφόσον υπάρχουν, είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν. Ευχαριστώ πολύ για την πρόταση να απευθυνθώ στην κυρία Νεκταρία Καραντζή!


Το αντάρτικο ήταν μία αναβίωση του είδους των τραγουδιών με μη-φρόνιμο περιεχόμενο. Κατά πόσο επιτέλεσε τον ίδιο ρόλο κτλ. δεν ξέρω να πω. Απλώς σε μία δύσκολη ιστορικά εποχή αναζητήθηκε "καταφύγιο" σε μία προϋπάρχουσα σχετική βάση. Μετά ακολούθησε το δικό του δρόμο βάσει την εποχής και των αναγκών που κάλυπτε. Δε γίνεται σύγκριση. Το αντάρτικο, όμως, θα ήταν έτσι αν δεν είχαν προϋπάρξει τα κλέφτικα; Είναι αναχρονισμός να κάνουμε σύγκριση σαν να μην είχε αλλάξει τίποτα στο μεταξύ από το ένα στο άλλο. Υπήρχε, επιπλέον, και συμβολισμός σε αυτό το συνδυασμό λόγω του ρόλου που είχαν παίξει στη διάρκεια της Επανάστασης αυτές οι ομάδες. Αλλά αυτή είναι όντως μία άλλη συζήτηση.


Ευχαριστώ για το εκτενές σχόλιο και για το ενδιαφέρον!


kwstasagas Chat
MusicHeaven Guru
#26214   /   25.12.2012, 22:13   /   Αναφορά

Πολύ ωραίο και πολύ ενδιαφέρον κείμενο Ιουλία !!! Το μόνο που έχω να συμπληρώσω είναι ότι η Ιουλία, εκτός από πολλές γνώσεις που έχει για το Δημοτικό τραγούδι, ξέρει να το τραγουδά και πολύ όμορφα !!! Προχθές στη χριστουγεννιάτικη συνάντηση του ΜΗ΄άρχισε κάποια στιγμή να τραγουδά την "Κανελόριζα" και ... όλοι κάναμε "άκρα ησυχία" για να την ακούμε, ακόμη και όσοι παίζαμε όργανα τα σταματήσαμε !!! Τόσο ωραία τραγουδούσε η Ιουλια το παραδοσιακό μικρασιάτικο ....

ioulialibera Chat
Σολίστ
#26224   /   27.12.2012, 22:42

Ευχαριστώ πολύ, Κώστα, για τα καλά σου λόγια τόσο για την εργασία όσο και για το τραγούδι! Πολύ χαίρομαι που σας άρεσε! Η βραδιά ήταν μυσταγωγική! Και εγώ ευχαριστώ για την πολύ εγκάρδια υποδοχή στη μουσικοπαρέα. Να είμαστε καλά, να βρισκόμαστε και να τραγουδάμε! Με βοήθησε πολύ το φιλικό και θετικό περιβάλλον για να χαλαρώσω και να εκφραστώ ελεύθερα. Ένα μπράβο σε όλα τα παιδιά που βρέθηκαν εκεί, έπαιξαν μουσική και τραγούδησαν! Το έκαναν με καλή διάθεση από καρδιάς, και γι’ αυτό προέκυψε ένα τόσο όμορφο αποτέλεσμα!




Σχόλια από άλλες δημοσιεύσεις