ελληνική μουσική
90 online   ·  204.548 μέλη


αρχική > e-Περιοδικό > Aρθρα

4’33": Το Σιωπηλό Έργο

Η πρώτη εκτέλεση του κομματιού 4’33" του John Cage δημιούργησε σκάνδαλο. Γραμμένο το 1952, είναι η πιο φημισμένη σύνθεση του Cage, το αποκαλούμενο και σιωπηλό έργο. Το έργο αποτελείται από 4 λεπτά και 33 δευτερόλεπτα στα οποία ο πιανίστας δεν παίζει τίποτα. Η πρώτη εκτέλεση δόθηκε από τον David Tudor, στις 29 Αυγούστου του 1952, στο Woodstock της Νέας Υόρκης για ένα κοινό που υποστήριζε τη μοντέρνα τέχνη...
Γράφει ο Γιώργος (jorge)298 άρθρα στο MusicHeaven
O Jorge είναι ο ιδρυτής του MusicHeaven. Είναι Μηχανικός Η/Υ & Πληροφορικής με μεταπτυχιακό στα Δίκτυα, έχει σπουδάσει κιθάρα, έχει παίξει κιθαρίστας σε μικρά σχήματα στην Πάτρα και την Αθήνα, ενώ του αρέσουν το τένις, η τεντούρα, το πο...
Κυριακή 17 Οκτωβρίου 2004
Ο Tudor τοποθέτησε τη χειρόγραφη παρτιτούρα, λευκές σελίδες ενός τυπικού πενταγράμμου, στο πιάνο και στάθηκε ανέκφραστος χρησιμοποιώντας ένα ρολόι για να μετρά τη διάρκεια κάθε μέρους. Η παρτιτούρα καθόριζε τρία μέρη, κάθε ένα με διαφορετική διάρκεια που όμως προστιθέμενα ήταν 4 λεπτά και 33 δευτερόλεπτα. Ο Tudor σήμαινε την λήξη κάθε μέρους κατεβάζοντας το καπάκι των πλήκτρων του πιάνου. Ο αέρας στα δέντρα εισέβαλλε στο πρώτο μέρος που διήρκεσε 30 δευτερόλεπτα. Σταγόνες βροχής άρχισαν να πέφτουν στην οροφή κατά την διάρκεια του δεύτερου. Ο καλλιτέχνης κάθε τόσο γύριζε τις σελίδες της παρτιτούρας, πάντα χωρίς να παίζει τίποτα. Το ακροατήριο άρχισε να μουρμουρίζει. Με το τέλος του έργου ο Tudor σηκώθηκε και υποκλίθηκε και στην αίθουσα επικράτησε έντονη δυσαρέσκεια και αγανάκτηση. Όλοι συμφώνησαν πως ο Cage αυτή τη φορά το είχε παρακάνει.
Πως φτάσαμε ως εδώ
Ο John Cage γεννήθηκε το 1912 στο Λος ¶τζελες. Το 1930 παράτησε το κολλέγιο για να ταξιδέψει στην Ευρώπη. Το 1932 έδειξε στον Henry Cowell κάποια από τα πειράματά του με μια νέα εικοσιπεντάτονη τεχνική που είχε επινοήσει. Αυτός τον προέτρεψε να σπουδάσει με τον Arnold Schoenberg, πράγμα που έκανε κατά το 1935-36. Ο Cage του είπε πως δεν είχε καμία απολύτως αίσθηση της αρμονίας και ο Schoenberg παρομοίασε αυτό το γεγονός με έναν τοίχο που ποτέ δεν θα μπορέσει να ξεπεράσει. Αφού ο Cage του είχε ήδη υποσχεθεί να αφιερώσει τη ζωή του στη μουσική, αποφάσισε ότι έκτοτε θα αφιέρωνε την ζωή του στο «να χτυπάει το κεφάλι του στον τοίχο». Απέρριψε την αρμονία και επικεντρώθηκε στον ρυθμό.

Σύντομα ο Cage συνεργάστηκε με τον Otto Fischinger σε μία από τις αφηρημένες του ταινίες. Ο Fischinger είπε στον Cage πως «κάθε πράγμα στον κόσμο έχει το δικό του πνεύμα και αυτό το πνεύμα μπορεί να ακουστεί μέσω των δονήσεων». Ο Cage ενθουσιάστηκε από αυτή την παρατήρηση κι άρχισε να χτυπάει, να ξύνει και να τρίβει οτιδήποτε έβρισκε γύρω του. Αυτό οδήγησε στην σύνθεση ενός αριθμού έργων για κρουστά. Ο Cage κατέληξε πως οι θόρυβοι είχαν την ίδια μουσικότητα με την κατασκευασμένη μουσική.

O Cage έχει ήδη επινοήσει το προκατασκευασμένο πιάνο: ένα πιάνο στις χορδές του οποίου ο πιανίστας ρίχνει τυχαία διάφορα ανόμοια αντικείμενα που το μετατρέπουν σε μία ολόκληρη ορχήστρα κρουστών. Κάθε σύνθεση για προκατασκευασμένο πιάνο ακούγεται κάθε φορά διαφορετικά. Τη δεκαετία του 1940 συνειδητοποιεί πως τα έργα του μεταφέρουν στους ακροατές διαφορετικά μηνύματα και συναισθήματα από αυτά που σχεδίαζε. Καταλήγει πως η μουσική δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για επικοινωνία. «Κανείς δεν καταλαβαίνει κανέναν. Είναι μάταιο να συνεχίσω έτσι. Αποφάσισα να σταματήσω να γράφω μουσική μέχρι να βρω έναν καλύτερο λόγο από το να εκφράζω τον εαυτό μου».

Η απάντηση του δόθηκε το 1946 από την Ινδή Gitta Sarabhai με την οποία αντάλλασσε μαθήματα Δυτικής αντίστιξης για μαθήματα Ινδικής μουσικής. Όταν την ρώτησε για τον σκοπό της μουσικής στην Ινδία του απάντησε πως ο δάσκαλός της πίστευε πως σκοπός της μουσικής είναι να ησυχάζει το μυαλό κι έτσι να το κάνει δεκτικό σε θεϊκές επιρροές. Αυτό ήταν. Ο Cage αποφάσισε να καταλάβει τι σημαίνει «ήσυχο μυαλό» και «θεϊκές επιρροές». Για αρκετούς μήνες αφιερώθηκε στην μελέτη της φιλοσοφίας και του βουδδισμού (Ζεν) με τον Daisetz T. Suzuki. «Αισθανόμουνα πως άλλαζα. Οι προηγούμενες αντιλήψεις μου ήταν αυτές ενός παιδιού». Το ήσυχο μυαλό, κατέληξε, είναι αυτό που είναι ελεύθερο από την αντιπάθεια. Αλλά αφού η αντιπάθεια προϋποθέτει την συμπάθεια, πρέπει να είναι ελεύθερο κι από τα δύο. «Με την απόρριψη της αντιπάθειας και της συμπάθειας ανοίγουν οι ορίζοντες του μυαλού κι αρχίζεις να ενδιαφέρεσαι πραγματικά για τα πράγματα». Οι «θεϊκές επιρροές» ήταν οι ήχοι και τα γεγονότα που ήταν παντού τριγύρω. «Οι ήχοι πρέπει να τιμώνται αντί να σκλαβώνονται».
Πώς όμως λειτουργεί η φύση; Τα φυσικά φαινόμενα, τουλάχιστον σε επίπεδο μικροκόσμου και σύμφωνα με την κβαντική μηχανική και τη θεωρία του χάους, δεν ακολουθούν μηχανικά ή ντετερμινιστικά μοντέλα, αλλά μάλλον μοντέλα που βασίζονται στην τύχη. Ο Cage αποφασίζει να ακολουθήσει τις εξελίξεις της επιστήμης με τη μουσική του κι αρχίζει να χρησιμοποιεί το μη ντετερμινισμό και την τύχη. Η τέχνη και η ζωή δεν πρέπει να διαχωρίζονται. «Η μουσική δεν είναι διαφυγή από την ζωή αλλά μια εισαγωγή σε αυτήν». Ο συνθέτης προχωρεί από την αυτοέκφραση στο άνοιγμα ενός παραθύρου προς τους ήχους του περιβάλλοντος.

Το 1951, ο Cage επισκέφθηκε ένα πλήρως μονωμένο δωμάτιο στο Πανεπιστήμιο Harvard για να ακούσει την σιγή. «Περίμενα να μην ακούω τίποτα». Αντίθετα ανέφερε πως άκουσε δύο ήχους: έναν υψηλό και έναν βαθύ. Ο πρώτος ήταν το νευρικό του σύστημα και ο δεύτερος η κυκλοφορία του αίματός του. «Το πραγματικό νόημα της σιγής είναι η απόρριψη της πρόθεσης. Στην Ινδία λένε πως η μουσική δεν σταματάει ποτέ. Σταματάει μόνο όταν γυρίζουμε την πλάτη και σταματάμε να προσέχουμε». Με την σύνθεση του 4’33" ξεκαθαρίζει πως δεν υπάρχει σιγή, ορισμένη ως απόλυτη απουσία ήχου.
Τέλος
«Πρόθεσή μου ήταν να κάνω κάτι που να μην λέει στον κόσμο τι να κάνει». Για τον Cage ο ακατάπαυστος ρυθμός που διατρέχει κάθε είδος συμβατικής μουσικής ήταν το απ’ευθείας ανάλογο ενός στρατιωτικού νόμου. Η ίδια η τονικότητα, η κυριαρχία ενός κεντρικού τόνου, ήταν σαν μία δικτατορία. Το ίδιο κι ο διευθυντής της ορχήστρας. Στην εξέλιξη της μουσικής του τα απέρριψε.
Δέχθηκε έναν μεγάλο αριθμό τιμητικών διακρίσεων για την προσφορά του στην μουσική. 1942: βραβείο της Εθνικής Ακαδημίας Γραμμάτων και Τεχνών για την διεύρυνση των ορίων της μουσικής, 1978, 1988: μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Επιστήμης και Τεχνών και Γραμμάτων και Τεχνών αντίστοιχα, 1982: παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής από τη Γαλλική κυβέρνηση, 1986: διδάκτορας όλων των τεχνών από το Ινστιτούτο Τεχνών της Καλιφόρνια, 1989-90: δίδαξε ποίηση στο Πανεπιστήμιο Harvard κ.λ.π. Πέθανε τον Αύγουστο του 1992 στη Νέα Υόρκη.

Ο Pierre Boulez κάποτε είχε πει για τον Cage: «Λατρεύω το μυαλό του αλλά δεν μου αρέσουν αυτά που σκέφτεται». Ένα βροχερό βράδυ του φθινοπώρου του 1992 τιμήθηκε μετά θάνατον σε μία εξαιρετική συναυλία στο Ηρώδιο. Το κοινό, που αποτελλούνταν από όχι περισσότερα από εκατό άτομα, με το τέλος της εκτέλεσης του 4’33" ξέσπασε σε ενθουσιώδη χειροκρότημα για πολλή ώρα.

Πηγή: Online-Mag.gr

Tags
Μουσική Εκπαίδευση:ρυθμόςπαρτιτούρα


Γίνε ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Αν σου αρέσει να γράφεις, έλα στην ομάδα συντακτών του ανεξάρτητου, πολυφωνικού, υγιούς και δημοφιλούς ηλεκτρονικού περιοδικού του MusicHeaven και μοιράσου τις σκέψεις σου με τους πάνω από 4.000 καθημερινούς αναγνώστες του.

Στείλε μια δημοσίευση ή επικοινώνησε μαζί μας για απορίες!


σχόλια (18)

σχολιάστε το παραπάνω άρθρο:


Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

Sideline Chat
Συγχορδία Ματζόρε
#891   /   17.10.2004, 13:43   /   Αναφορά
To μόνο κομμάτι που άκουσα απο αυτό τον συνθέτη είναι το σιωπηλό έργο (χαχα ωραίο ε :)



Eχω την αίσθηση πάντως ότι τα άλλα εργά του δεν θα είναι της αρεσκείας μου..ποτέ μου δεν συμπάθησα την μοντέρνα "τέχνη"...
SteliosG Chat
Φθασμένος
#892   /   17.10.2004, 13:58   /   Αναφορά
ειναι γεγονος οτι η μοντερνα τεχνη εχει κατι το ιδιαιτερο! ουτε εγω τη λατρευω! παντως ο τροπος που αναλυεται το 4.33'' σε αυττο το κειμενο μαρεσει! και αυτο ειναι το κακο ή καλο με τη μοντερνα τεχνη. μαζι με το εργο του οποιου καλλιτεχνη πρεπει να διαβασεις και ολη τη προιστορια του και το λογω που εκανε αυτο το εργο. καποιες φορες ανακαλυπτεις κατι το ομορφο σε αυτο καποιες φορες ανακαλυπτεις κατι το ανυπαρκτο.
ANDREAZ Chat
Βασική Νότα
#893   /   17.10.2004, 16:52   /   Αναφορά
To κομμάτι το γνώριζα όχι σαν "σιωπηλό έργο" αλλά σαν¨"Ανοιχτό πιάνο και κανένας απολύτως ήχος για 4' 33' ".Ο J. Cage ήταν ένα απ τα ποιό "ανοιχτά" μυαλά που πέρασαν απ το μουσικό στερέωμα.Ασφαλώς και η μουσική του δεν είναι κάτι που θ ακούσεις για να περάσεις ευχάριστα την ώρα σου πίνοντας το καφέ σου. Θα πρέπει πρώτα ν ασχοληθέις με το θέμα , να κατανοήσεις τους λόγους που γράφτηκε , και να λάβεις υπ όψη σου και το πότε γράφτηκε, για να συνειδητοποιήσεις την αξία του.Eχω κομμάτια του για προετοιμασμένο πιάνο και θα μπορούσα να πω πως ακούγονται ευχάριστα, γνωρίζοντας βεβαιως εξ αρχής τι είναι αυτό που ακούω. Ακούγoντας Cage, Stockhausen, Durko , Bozay το δικό μας το Ξενάκη και τους άλλους σύγχρονους απογοητεύεσαι θά λεγα, ανακαλύπτοντας ότι εδώ και καιρό έχουν γραφτεί σχεδόν όλα όσα έμελλαν να γραφτούν σε μουσικό επίπεδο, η μουσική έχει φτάσει ουσιαστικά στο όριό της με το σιωπηλό έργο και τό μόνο που μένει δεν είναι πλέον η επανάσταση στην εξέλιξή της -αφού η μουσική ειναι από μονη της μία εξελισόμενη επανάσταση - αλλά η σύλληψη μιάς όμορφης μελωδίας -έμπνευσης που να μας μεταφέρει πραγματικά το αυθεντικό συναίσθημα του δημιουργού.
vouliakis Chat
Βετεράνος
#894   /   17.10.2004, 21:01   /   Αναφορά
Μια πράξη ενάντια στον ορθό λόγο, δηλαδή η σοφία της τέχνης. Η σιωπή που με βαθύτατη πνευματικότητα ξυπνά την εσωτερική δράση, ανατρέπει -άμεση και απρόβλεπτη στην επαφή της με το κοινό. Σκοπός κάθε καλλιτέχνη είναι να δώσει πνευματική διάσταση στην ύλη. Τι τον εμποδίζει να εξερευνήσει την πνευματική διάσταση της σιωπής;
tasosbiblis Chat
Βασική Νότα
#895   /   18.10.2004, 01:34   /   Αναφορά


η λεγόμενη "μουσική πρωτοπορία" είναι εδώ και πολύ καιρό ξεπερασμένη στην Αμερική και στην Ευρώπη,όπου υπάρχει

πλέον η επιστροφή στην μελωδία.(αντίστοιχα βλέπουμε την

επιστροφή της παραστατικής ζωγραφικής στις εικαστικές τέχνες).

στην Ελλάδα βέβαια τα ρεύματα της τεχνης έρχονται καθυστερημένα

κατα 20-50 χρόνια.έτσι ασχολούμεθα τώρα και με τον Cage,το έργο

του οποίου ενδιαφέρει πλέον κατα κύριο λόγο την επίσημη κρατική

άποψη στις Η.Π.Α περί αμερικανικής πρωτοπορίας κλπ.



ερώτηση: τι θα συνέβαινε εάν ο Cage είχε αίσθηση της αρμονίας?
vouliakis Chat
Βετεράνος
#897   /   18.10.2004, 12:58
Εξετάζουμε, τόσο κάποιο έργο όσο και την 'αίσθηση της αρμονίας' πάντα σε σχέση με την εποχή τους και τις τότε συνθήκες, όχι με τα σημερινά δεδομένα. Αυτό με την 'επίσημη(?) άποψη περί πρωτοπορίας' δεν το πολυκατάλαβα...

tasosbiblis Chat
Βασική Νότα
#899   /   18.10.2004, 16:03
εννοώ πώς το αμερικανικό επισημο κράτος χρηματοδοτεί πλουσιοπάροχα αυτές της μορφές τέχνης,διότι εκφράζουν την αμερικάνικη άποψη για την ζωή και την τέχνη,σε αντιδιαστολή με την "ξεπερασμένη" ευρωπαική αντίληψη.

η περίπτωση Cage ειναι κατά την γνώμη μου απαράδεκτη.

δεν θάλεγα το ίδιο,βέβαια,για άλλους της πρωτοπορίας (π.χ.Τσαρλς Αιβς),

που είχαν πραγματικό ταλέντο.και ανεξαρτήτως αν σαπορτάρονται η όχι απο την αμερικανική κυβέρνηση είναι πράγματι μεγαλοφυίες.

yiannisyiannis Chat
Φθασμένος
#896   /   18.10.2004, 11:22   /   Αναφορά
Αναρωτιέμαι πόσες ώρες μελετούσε ημερησίως, για να επιτύχει μια τέτοια συγκλονιστική ερμηνεία, σε ένα τόσο....απαιτητικό έργο.
tasosbiblis Chat
Βασική Νότα
#898   /   18.10.2004, 15:58
πές τα χρυσόστομε!!!

ANDREAZ Chat
Βασική Νότα
#901   /   18.10.2004, 16:47   /   Αναφορά
Τελικά ίσως έιναι η ώρα να ανακοινώσω ότι στα χνάρια του "σιωπηλού έργου " έγραψα κι εγώ ένα αντίστοιχο με τίτλο 537' 41" (!!!!!!!!)που όπως καταλαβαίνετε απαιτεί μεγαλύτερη δεξιοτεχνία και αντοχή...(χα)

Σοβαρά τώρα, η όποια αξία του συγκεκριμένου έργου είναι φανερό ότι αφορά στη πρόθεση του συνθέτη για μια συγκεκριμένη ακράια κίνηση μέσα στο πνεύμα του αλεατορισμού (της έννοιας του τυχαίου στη μουσική),Κατά τ άλλα περί ορέξεως...

prochatz Chat
Συγχορδία Μινόρε
#4953   /   26.06.2006, 18:27
Προσωπικά, δε μπορώ να δώσω στο John Cage κανένα ελαφρυντικό γι' αυτό το έργο. Ούτε για το λόγο που το έγραψε, ούτε για την περίοδο που το έγραψε, ούτε για την ίδια την πρόθεσή του και τα μηνύματα που ήθελε να περάσει. Παραδείγματος χάρη, δεν είναι δυνατό να συμμετάσχω σε ένα διαγωνισμό ζωγραφικής με έργο... ένα ολόλευκο, αζωγράφιστο πίνακα. Τι ζωγραφική θα ήταν αυτή?


DeLaSane Chat
Συγχορδία Ματζόρε
#904   /   18.10.2004, 19:13   /   Αναφορά
Pisteuw pws exei na kanei me to na afwsiwthoume ston thoryvo ths skepshs mas pou den pauei pote kai thn mousikh tou swmatos mas. H Siwph, einai h pio thoryvwdhs ap'oles tis katastaseis kai poios o kalyteros tropos gia na ekfraseis mousika auth thn idea? Anti to koino na akousei th melwdia pou synethese o mousikos, akouei th melwdia ths yparkshs tou.



Poly endiaferon arthro, alla pote den tha agoraza th mousikh tou. Mallon tha epairna ena adeio cd kai tha to evaza na paizei. Kykloforoun vlepeis polles apomimiseis tou Cage (apo Sony, TDK ktl) kai malista me megalyterh diarkei (MO 75 lepta kai non-stop parakalw!)
Hastaroth Chat
Βετεράνος
#1018   /   04.11.2004, 23:58
Πολύ ενδιαφέρουσα η άποψή σου γιά την Σιωπή,αλλά δέν είναι ανάγκη να πάμε σε μιά συναυλία όπου ο συνθέτης δέν θα παίζη τίποτε,γιά να ακούσουμε την μελωδία τής ύπαρξής μας.Αν κάτσουμε σ΄ένα δωμάτιο τού σπιτιού μας με κλειστά παντζούρια,πόρτες και παράθυρα,θα την ακούσουμε σίγουρα......

prochatz Chat
Συγχορδία Μινόρε
#4954   /   26.06.2006, 18:28
Όπως, σωστά είπε και ο Hastaroth δεν είναι ανάγκη να πάμε στη συναυλία του για να ακούσουμε το θόρυβο της σκέψης μας. Αν και εγώ δυσκολεύομαι υπερβολικά να καταλάβω τι είναι ο θόρυβος της σκέψης. Παρατηρώ, ωστόσο, μία απόπειρα από πλευράς Cage να υποκειμενοποιήσουμε τελείως τη μουσική! Πώς γίνεται αυτό? Τι είδους συναυλία θα ήταν αυτή που ο καθένας θα άκουγε ό,τι μουσική ήθελε? (Εννοώ τη μουσική της σκέψης μας ή του σώματός μας, όπως λες κι εσύ). Δηλαδή, αν ο καλλιτέχνης δεν παίζει τίποτα κι εγώ άκουω (για την ακρίβεια φαντάζομαι ότι ακούω) τη νότα ντο και ο δίπλα μου "άκουει" τη νότα μι και ο παραδίπλα ακούει τη νότα σολ..., τότε αυτό δεν είναι συναυλία, είναι σιγή.

Hastaroth Chat
Βετεράνος
#1017   /   04.11.2004, 23:55   /   Αναφορά
Ο Beethoven είχε πεί κάποτε πως "και η παύσις είναι μουσική".



Αν άκουγε (τρόπος τού λέγειν) το εν λόγω έργο,θα συμπλήρωνε "αρκεί να μήν το παρατραβάμε" (η ορθή λέξις είναι άλλη,αλλά δέν είναι και τόσο εύοσμη...).



Κάποτε,πρίν αρκετά χρόνια στο ινστιτούτο Γκαίτε (άν θυμάμαι καλά),είχε έρθει να εμφανιστή ένας συνθέτης "avant-garde".Αυτός λοιπόν πήρε ένα πριόνι,ένα σφυρί και κάμποσα καρφιά και ξύλα και βάλθηκε να πριονίζη και να καρφώνη όπως θα έκανε ο κάθε μαραγκός.Εκάλεσε δέ και το κοινό να "συμμετάσχη" στην "σύνθεσή" του.Το αποτέλεσμα ήταν οτι δέν έμεινε καρέκλα γιά καρέκλα στην αίθουσα.....
Laviq27 Chat
Περαστική Νότα
#2177   /   12.05.2005, 10:53   /   Αναφορά
Καταρχάς, συγχαρητήρια jorge για το πολύ ωραίο άρθρο. Τώρα, φαντάζομαι πως ο συνθέτης θα χαμογελά κάπου εκεί που βρίσκεται γιατί παρατηρώ πως η ιδέα του ακόμη και εν έτει 2005 σοκάρει ακόμη και στην σκέψη της. Τι θα γινόταν δηλαδή αν πήγαιναν να παρακολουθήσουν το έργο αυτό όλα αυτά τα μέλη που στην αρχική τους διαπίστωση ότι υφίσταται ένα τέτοιο έργο αντιδρούν άλλοτε με χαμόγελα υπεροψίας κι άλλοτε με σαρκαστικά σχόλια. Χεχε...πόσο μάλλον να πλήρωναν για να ακούσουν ένα τέτοιο έργο :-).

Το θέμα είναι ότι ο John Cage ήταν ένα από τα λαμπρότερα μυαλά του αιώνα, και σίγουρα έπαιξαν ρόλο και οι μουσικές συνθήκες της εποχής στο να τον οδηγήσουν να παρουσιάσει ένα τέτοιο έργο. Αρκεί κανείς να γνωρίζει ότι από τις αρχές του 1900 και εως τα 1950 γίνονται τεράστια και πολλές φορές ασύνδετα άλματα στον τομέα της κλασσικής μουσικής. Από την μία πλευρά έχουμε την 2η Σχολή της Βιέννης με τους Schoenberg, Berg, Webern και τους συνεχιστές τους (ανάμεσα στους οποίους και ο δικός μας Σκαλκώτας) και την πλήρη κατάργηση της τονικότητας, από την άλλη πλευρά και σαφώς αργότερα έχουμε Stockhausen, Ξενάκη, Messiaen, Χρήστου, Boulez, Varese με μία ξεχωριστή προσέγγιση του καθενός για την μουσική, συν τους κινηματογραφιστές, συν τους περιβαλλοντιστές, συν τους αλεατοριστές, συν τους πρώτους, πρώιμους συνθετητές (synthesizers). Φτάνουμε λοιπόν στα 1950 να παρουσιάζονται έργα με απίστευτες ηχητικές μάζες από ορισμένους πρωτοποριακούς συνθέτες που είναι τις περισσότερες φορές εντελώς ακατάληπτα ακόμη και από τους ίδιους τους μουσικούς.

Ο Cage έφτασε ακριβώς στην αντίθετη άκρη. Ένα έργο απόλυτης σιωπής, εντελώς καταληπτό και προφανές από όλους. Είναι δε τόσο προφανές ώστε περιμένοντας όλοι να δουν το "δάσος" δεν αντιλαμβάνονται το ίδιο το δένδρο που είναι μπροστά στα μάτια τους. Το θέμα δεν είναι τι νότες περιέχει ένα έργο για να είναι σπουδαίο, το θέμα είναι το κατά πόσο μπορεί ένα ανθρώπινο μυαλό να συλλάβει ένα τέτοιο έργο και να το παρουσιάσει ακριβώς υπό τις σωστές συνθήκες. Και το συγκεκριμένο έργο είναι διαχρονικό καθώς καταφέρνει ακόμη και σήμερα να σοκάρει και μόνο στην ιδέα του, και μόνο στην απλή περιγραφή του.

Ευχαριστώ και πάλι jorge που έθιξες το θέμα του 4:33.

Παρεπιπτόντως, έγινε και μία δημόσια εκτέλεσή του, διασκευασμένο για μεγάλη ορχήστρα, από την ορχήστρα του BBC στα μέσα με τέλη των 90s. Είναι φρικτή εκτέλεση καθώς η ορχήστρα και ο μαέστρος προσπαθούν να βγάλουν κάτι "αστείο" από το έργο ενώ το κοινό στέκεται απαθές. Ωστόσο δεν είναι κι άσχημο για εκπαιδευτικούς λόγους.
prochatz Chat
Συγχορδία Μινόρε
#4956   /   26.06.2006, 18:48
Αν ο Cage ήταν ενάντια στις απίστευτες ηχητικές μάζες, που χαρακτηριστικά αναφέρεις, τότε τι τον εμπόδιζε να γράψει ένα πιο λιτό και πιο ήπιο έργο? Όταν ένα μουσικό έργο δεν έχει νότες, τότε δεν είναι μουσικό έργο. Τι περιμένουμε να συλλάβει το ανθρώπινο μυαλό? Τη σιγή? Ειλικρινά, δεν καταλαβαίνω ούτε τη σπουδαιότητα αυτού του έργου, αλλά ούτε καν το λόγο ύπαρξής του. Όταν ένα "έργο" είναι διαχρονικό δε σημαίνει ότι είναι και μεγαλειώδες. Μπορεί να αποτελεί το μεγαλύτερο παράδειγμα προς αποφυγή.

prochatz Chat
Συγχορδία Μινόρε
#4957   /   26.06.2006, 19:12   /   Αναφορά
Το άρθρο που ανέβασες Jorge στο e-περιοδικό έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον, κυρίως από φιλοσοφικής πλευράς. Όντως, ακόμα και σήμερα τα 4'33" του John Cage αποτελούν σημείο τριβής. Θα ξεκαθαρίσω τη θέση μου από την αρχή. Είμαι ενάντια στο όλο σκεπτικό του John Cage για τους λόγους που θα διευκρινήσω παρακάτω.



Καταρχάς, θα αναφέρω ότι το θέμα με τα 4'33" του John Cage εντάσσεται σε μια γενικότερη συζήτηση περί τέχνης. Πιο συγκεκριμένα, στη ρήξη μεταξύ τέχνης και μοντέρνας τέχνης. Το θέμα, όμως, είναι ακόμη πιο σοβαρό. Αυτή η άποψη του Cage, στηρίζεται είτε σε μια γενικότερη αντίδραση και σε μια προσπάθεια να μας πείσει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, είτε στην αδυναμία μας να ορίσουμε τι είναι τέχνη! Γιατί, κατά τη γνώμη μου, όλοι (οι περισσότεροι τουλάχιστον) γνωρίζουμε τι είναι τέχνη αλλά δε μπορούμε να την ορίσουμε! Αυτή η αδυναμία μας (ίσως είναι και αδυναμία της γλώσσας ή ίσως η τέχνη να ανήκει στις λέξεις που δεν έχουν ορισμό) αφήνει περιθώρια στο John Cage να αναπτύξει αυτή την "περίεργη" θεωρία. Όπως και να το κάνουμε, πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που θα θεωρούν τέχνη ένα μονόχρωμο πίνακα ή ένα τελείως αφηρημένο γλυπτό.



Ο ορισμός, όμως, της μουσικής υπάρχει. Είναι, λοιπόν, αυτονόητο ότι η μουσική πρέπει να ακούγεται για να ικανοποιεί τον ίδιο τον ορισμό της, ότι δηλαδή είναι μουσική. Προσωπικά, δε μπορώ να ακούσω μία μουσική που δεν ακούγεται. Όπως, δε μπορώ να δω ένα δάσος το οποίο δεν έχει δέντρα. Δε μπορώ να το δω γιατί ΔΕΝ είναι δάσος. Καταλήγουμε, λοιπόν, στο συμπέρασμα ότι η μουσική οφείλει να ακούγεται. Κάθε αντικείμενο που δεν ικανοποιεί έναν ορισμό δε μπορεί να συγκαταλέγεται με τα αντικείμενα που ικανοποιούν τον αντίστοιχο ορισμό. Δηλαδή, αν δούμε ένα φρούτο στρογγυλό, με χοντρή πορτοκαλί φλούδα, με πορτοκαλί εσωτερικό, με κουκούτσια, με γλυκόξινη γεύση... και μια σειρά άλλων παραμέτρων, ΔΕ ΜΠΟΡΟΥΜΕ να πούμε ότι είναι καρπούζι! Διότι δεν ικανοποιεί τον ορισμό του καρπουζιού. Ικανοποιεί, όμως, τον ορισμό του πορτοκαλιού. Έτσι γίνεται και με το έργο του John Cage. Πώς μπορούμε να ονομάζουμε μουσική τέσσερα λεπτά και τριαντατρία δευτερόλεπτα σιγής? Από μόνοι μας το κατατάσσουμε ως το σιωπηλό έργο, το έργο σιγής... κλπ γιατί ικανοποιεί τον ορισμό της σιγής και όχι τον ορισμό της μουσικής.



Κλείνοντας... αν δεν πρέπει να αντιδράσουμε με μία μουσική που δεν ακούγεται τότε με τι θα έπρεπε να αντιδράσουμε? Δηλαδή, αν κάποιος σας έδειχνε μια θάλασσα χωρίς νερό, δε θα σας φαινόταν παράξενο? Η αντίδραση απορρέει από τη μη ικανοποίηση ενός ορισμού. Είναι ένα προφανέστατο εννοιολογικό και γλωσσικό λάθος και απορώ πώς μπορεί κάποιος να εντάξει τα 4'33" δευτερόλεπτα σιγής στο σύνολο των μουσικών έργων ή ακόμα χειρότερα στο σύνολο της τέχνης.


Σχόλια από άλλες δημοσιεύσεις