ελληνική μουσική
377 online   ·  209.869 μέλη
αρχική > e-Περιοδικό > Βιβλίο & Μουσική

Μουσική Εκπαίδευση - Το Καρναβάλι των Ζώων

Πώς γίνεται να ακούμε μία μουσική που εμάς μας ξετρελαίνει, αλλά στους μαθητές μας περνάει αδιάφορη; Γιατί συμβαίνει αυτό;

Μουσική Εκπαίδευση - Το Καρναβάλι των Ζώων

Γράφει η Ευτυχία Τσεσμελή (eftihiatsesmeli) / 3 άρθρα στο MusicHeaven
Τρίτη 09 Αύγ 2011

Πώς μπορεί ο εκπαιδευτικός να κατευθύνει το μαθητή της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης να παρατηρήσει την εξέλιξη ενός μουσικού έργου, δηλαδή να κάνει Ενεργητική Ακρόαση;

Πώς θα καταφέρουμε να κερδίσουμε την προσοχή και τη συγκέντρωση των παιδιών σε μια μουσική ακρόαση; Συνήθως όταν προτείνουμε στα παιδιά να αφεθούν και να ακούσουν ένα μουσικό έργο που τους προτείνουμε, δεν έχουμε θετικά αποτελέσματα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Πώς γίνεται να ακούμε μία μουσική που εμάς μας ξετρελαίνει, αλλά στους μαθητές μας περνάει αδιάφορη; Γιατί συμβαίνει αυτό; Υπάρχει τρόπος να κερδίσουμε την προσοχή τους και μάλιστα να μας ζητάνε να τους βάλουμε να ακούσουν μουσική; Μπορούν από αυτή την τρυφερή ηλικία να χτίσουν τις βάσεις για να γίνουν καλοί ακροατές μουσικής;

Η απάντηση δεν είναι μία και δεν υπάρχει "μαγική συνταγή"! Ο κάθε Eκπαιδευτικός Mουσικής σύμφωνα με τις εμπειρίες που έχει αποκτήσει από τη διδασκαλία του ξέρει να προτείνει πράγματα που ταιριάζουν στο διδακτικό του στυλ και στους μαθητές του. Η ενεργητική ακρόαση είναι η διαδικασία της παρατήρησης των μουσικών φαινομένων κατά τη διάρκεια ενός μουσικού κομματιού. Η συναισθηματική ακρόαση-κατά προσωπική άποψη-είναι μία δευτερεύουσα προσέγγιση που προαιρετικά έπεται της λογικής περέμβασης κατά της διάρκεια της ακρόασης. Δηλαδή οι ερωτήσεις του στυλ "τι συναισθήματα σας δημιουργεί αυτή η συμφωνία του Μπετόβεν;" προάγουν την υποκειμενική συναισθηματική προσέγγιση του κάθε ακροατή η οποία και είναι αδιάφορη για τους υπόλοιπους. Κάποιος μπορεί ακούγοντας μια συμφωνία του Μπετόβεν να νιώθει φόβο, ενώ κάποιος άλλος να ξεχειλίζει από χαρά. Αντίθετα, όταν μάθουμε στα παιδιά να ακούνε ένα μουσικό έργο και να παρατηρούν μουσικά φαινόμενα, τότε πέρα από τη μουσική παιδεία που τους παρέχουμε, καταφέρνουμε να αναπτύξουμε καινούριες δεξιότητες σκέψεις που δρουν θετικά τόσο στη νοημοσύνη τους όσο και στη μνήμη και τη συγκέντρωσή τους. Όταν -για παράδειγμα- κατά τη διάρκεια μιας ακρόασης ρωτάμε τα παιδιά: "Ποιο μουσικό όργανο ακούσατε να μπαίνει πρώτο;", "Ποιο όργανο παίζει σκάλες;", "Ποιο όργανο ακούτε να παίζει μελωδία και ποιο να συνοδεύει;", "Πόσες φορές ακούτε το βασικό θέμα του μέρους;", τότε τους προτείνουμε να παρατηρήσουν πολύ συγκεκριμένα πράγματα. Φυσικά, προϋπόθεση είναι ότι από πριν ξέρουν τι είναι μια σκάλα, το σημαίνει θέμα και έχουν ακούσει τα ηχοχρώματα των μουσικών οργάνων.

Όλα αυτά και πολλά άλλα υπάρχουν στο βιβλίο "Το Καρναβάλι των Ζώων-Μουσικές περιπλανήσεις στο έργο του Camille Saint-Saëns" που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΝΑΚΑΣ (Σεπτέμβριος 2011). Το βιβλίο αυτό απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 7-11. Βασισμένο στη μουσική που έγραψε ο γνωστός Γάλλος συνθέτης Camille Saint-Saëns προάγει την ενεργητική ακρόαση της μουσικής, παρέχει στα παιδιά τις βασικές γνώσεις για κάποια μουσικά όργανα, τους δίνει την ευκαιρία να βιώσουν κάποιες έννοιες της θεωρίας μέσα από ομαδικά παιχνίδια και έχει πληροφορίες για τον κόσμο των ζώων. Προσεγγίζει διαθεματικά τους πρωταγωνιστές του «καρναβαλιού» μέσα από την Αστρονομία, την ελληνική γλώσσα και μυθολογία, τα μαθηματικά, το θεατρικό παιχνίδι την αγγλική και τη γαλλική γλώσσα. Η πλούσια και κατάλληλη για τις ηλικίες αυτές εικονογράφηση κάνει τα παιδιά να ξεφυλλίζουν το βιβλίο με ευχαρίστηση, ενώ ο απλός και κατανοητός τρόπος που είναι γραμμένο τα εισάγει στον όμορφο κόσμο της μουσικής.
Το βιβλίο μπορεί να διδαχτεί στη σχολική τάξη, σε ομαδικά μαθήματα, αλλά μπορεί να αποτελέσει και μια όμορφη συντροφιά στον ελεύθερο χρόνο των παιδιών.΄

Μουσική Εκπαίδευση - Το Καρναβάλι των Ζώων

Το βιβλίο είναι ιδανικό να διδαχτεί στη σχολική τάξη και κυρίως σε Γ'-Δ' και Ε' Δημοτικού. Υπάρχει και το βιβλίο του δασκάλου το οποίο έχει προτεινόμενες δραστηριότητες μέσα από τις οποίες τα παιδιά εισάγονται στη θεωρία της Μουσικής, λύσεις όλων των ασκήσεων και απαντήσεις των ερωτήσεων της ενεργητικής ακρόασης.

Ένας γονιός που θέλει να περνάει δημιουργικές και ποιοτικές ώρες με το παιδί του, μπορεί κάποιες φορές να έχει συντροφιά του "το Καρναβάλι των Ζώων" και να ανακαλύψει κάποια πράγματα για τη μουσική μέσα από αυτό το βιβλίο. Ο τρόπος που είναι γραμμένο είναι απλός και κατανοητός.

Προσωπικά διδάσκω το βιβλίο αυτό αρκετά χρόνια (πριν εκδοθεί) και η ενθουσιώδης αποδοχή των μαθητών, το ολοένα και αυξανόμενο μουσικό τους ενδιαφέρον και η αγάπη τους για τη διαθεματική προσέγγιση των παραμέτρων που αναδύονται από το έργο αυτό, με έκαναν να θελήσω να μοιραστώ την προσέγγιση αυτή και με άλλους εκπαιδευτικούς μουσικής.

Έτσι προχωρήσαμε στη έκδοση και αυτού του βιβλίου με την ελπίδα να είναι μόνο ένα μικρό "λιθαράκι" που θα προστεθεί στο "οικοδόμημα", σε αυτή τη μεγάλη και πολύ σημαντική προσπάθεια που γίνεται τα τελευταία χρόνια για την αναβάθμιση της Μουσικής Εκπαίδευσης.

Ευτυχία Τσεσμελή-Οδατζίδη efttsesmeli@yahoo.gr

 

Links

Facebook

www.eftihiatsesmeli.blogspot.com





Γίνε ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Αν σου αρέσει να γράφεις, έλα στην ομάδα συντακτών του ανεξάρτητου, πολυφωνικού, υγιούς και δημοφιλούς ηλεκτρονικού περιοδικού του MusicHeaven και μοιράσου τις σκέψεις σου με τους πάνω από 4.000 καθημερινούς αναγνώστες του.

Στείλε μια δημοσίευση ή επικοινώνησε μαζί μας για απορίες!

σχολιάστε το άρθρο


Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

#23190   /   09.08.2011, 22:40   /   Αναφορά
ενδιαφέρουσα πρόταση.
#23202   /   12.08.2011, 14:34
Ευχαριστώ!

#23196   /   11.08.2011, 23:17   /   Αναφορά
Σίγουρα ένας καλός λόγος για να περάσω απ' το Νάκα!

Ευχαριστούμε!
#23203   /   12.08.2011, 14:34
Ευχαριστώ για το θετικό σχόλιο!

#23201   /   12.08.2011, 14:33   /   Αναφορά
Θα ήθελα να διορθώσω τον τίτλο "Πώς γίνεται να ακούμε μία μουσική που εμάς μας ξετρελαίνει, αλλά στους μαθητές μας περνάει αδιάφορη; Γιατί συμβαίνει αυτό;" Αναθεωρώ την υπερβολή που εκφράζει η λέξη "ξετρελαίνει" και θέλω να εστιάσω περισσότερο στους τρόπους που μπορούμε οι εκπαιδευτικοί μουσικής να χρησιμοποιήσουμε έτσι ώστε να δώσουμε στα παιδιά την κατεύθυνση να παρακολουθήσουν το οποιοδήποτε μουσικό έργο με ενεργητικό τρόπο. Αν είχα τη δυνατότητα, θα απέκλεια αυτή την πρόταση (που είναι και τίτλος αλλά και υπάρχει και μέσα στο κείμενο).
#23211   /   15.08.2011, 20:29   /   Αναφορά
Κυρία Τσεσμελή πραγματικα ενδιαφερουσα η προταση σας για το βιβλίο που εκδωσατε! Πραγματικα ευελπιστω να ειναι ένα βιβλίο εντελως διαφορετικα απο τα άλλα γιατί όσα κυκλοφορουν στο εμπόριο κατα εμένα πραγματικα δεν καλυπτουν τις αναγκες την ηλίκιας των μαθητών που απευθυνεται και τοδικό σας βιβλίο! Δούλεψα πολλα χρόνια με παιδια της ηλικίας αυτης μαθαινοντας στα παιδια μουσικη προπαιδεία και ειλικρινα δεν βρηκα παιγαδωγικό υλικό που πραγματικα να αρμόζει στις αναγκες τους! Νομίζω ότι κάποιοι συναδελφοι έγραψαν βιβλία χωρίς πραγματικα να έχουν μπει σε τάξη με μαθητες για να διδαξουν μουσικη προπαιδεια. Το ερωτημα σας ειναι πραγματι ευλογο...πως μπορει πραγματι καποιος να κανει ένα παιδι να αγπήσει την μουσική που αρεσει σε εμας η να του μαθει να ακουει κλασσικα αριστουργηματα! Και όμως! Η δύναμη της φαντασίας των παιδιών την οποία εμεις καλλιστα μπορουμε να χειριστουμε μπορει να τους κανει να την αγαπήσουν...

Το Καρναβαλλι των ζώων ένα έργο του sains sans πραγματι αγαπημένο δίνεται για να φανταστουν τα παιδια και να περιγραψουν το ζώο που κρυβεται πισω απο την μουσικη που το περιγραφει! Ο τίτλος ομολογω πολυ επιτυχημενος αρκει να αποτελει την βάση και να έχει σχέση το βιβλίο μ΄αυτον. Ομολογω πως θα το αγοράσω! Σας ευχομαι καλοταξιδο να ναι στις καρδιες των λιλιπουτειων μαθητών!
#23220   /   20.08.2011, 17:26
Αγαπητή Kristalo σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια σχετικά με το βιβλίο. Κι εγώ εύχομαι και ευελπιστώ να είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για τους εκπαιδευτικούς και να αποτελέσει ένα μικρό μόνο λιθαράκι στην Μουσική Εκπαίδευση. Δουλεύω ήδη αρκετά χρόνια σε ιδιωτικό σχολείο και διδάσκω προνήπιο, νήπιο και δημοτικό. Είναι όντως σημαντικό αυτό που αναφέρετε, δηλαδή πριν κάποιος γράψει κάποιο βιβλίο να έχει μπει σε τάξη και να έχει έρθει σε επαφή με τους μαθητές των ηλικιών που απευθύνεται το σύγγραμμά του. Την πρώτη χρονιά που δίδαξα το καρναβάλι των ζώων, πριν 6 χρόνια περίπου, παρατήρησα ότι τα παιδιά κουράζονταν κατά τη διάρκεια της ακρόασης. Τους έλεγα π.χ. ότι τώρα θα ακούσουμε το κομμάτι των λιονταριών και στην αρχή ενθουσιάζονταν αλλά μετά από λίγο άρχιζαν να μιλάνε, να θέλουν να πάνε τουαλέτα κλπ. Παρόλο που τα κομμάτια είναι πολύ μικρής διάρκειας...Έψαξα να βρω τρόπους για να μείνει το ενδιαφέρον τους αμείωτο κατά τη διάρκεια της ακρόασης κι έτσι στο άλλο τμήμα ετοίμασα ένα χαρτί με 5-6 ερωτήσεις (ενεργητική ακρόαση). Δεν περίμενα ότι θα ενθουσιάζονταν τόσο! Καθώς άκουγαν το κομάτι έπρεπε να παρατηρήσουν πράγματα για τη μουσική που διαφορετικά δε θα παρατηρούσαν. Έκανα το ίδιο σε όλα τα μέρη του καρναβαλιού. Από τότε, κάθε χρόνο, όλες οι τάξεις μου ζητούσαν να κάνουμε αυτό τη μέθοδο. Όχι μόνο στο καρναβάλι αλλά και σε άλλα έργα λόγιας μουσικής. Μπορούμε λοιπόν να μάθουμε στους μαθητές μας να ακούν ¨"κλασική" μουσική και να χτίσουμε από τώρα τα θεμέλια για να γίνουν μετέπειτα καλοί ακροατές μουσικής. Έτσι, όταν κάνουμε για τον Μότσαρτ π.χ. τους ετομάζω ppt, διάφορα φύλλα εργασίας και πάντα κάνουμε ακρόαση με τη μέθοδο αυτή. Στα πιο μικρά παιδιά (4-6) κάνω παιχνίδια του στυλ "κάθε φορά που θα ακούτε σε αυτό το έργο βιολί θα σηκώνεστε και θα κάνετε μια στροφή. Όταν ακούτε κάποιο πνευστό, τότε θα σηκώνεστε και θα κάνετε ένα άλμα". Από την προσωπική μου εμπειρία, λοιπόν, παρατηρώ ότι τα παιδιά ενθουσιάζονται και μαθαίνουν παίζοντας. Ο τίτλος του εν λόγω άρθρου έχει σχέση με το βιβλίο μου, αλλά εν μέρει. Λέω "εν μέρει" γιατί το βιβλίο αυτό περιέχει και πολλά άλλα πράγματα: οργανογωσία, μουσική ορολογία, βιωματικές ασκήσεις για την κατανόηση εννοιών της μουσικής, μορφολογία και πολλές διαθεματικές δραστηριότητες (μυθολογία, αστρονομία, μαθηματικά, ελληνική γλώσσα, αγγλική γλώσσα και γαλλική). Όλα αυτά μέσα από δραστηριότητες που έχουν σχεδιαστεί από έμπειρούς ανθρώπους που έχουν δουλέψει με παιδιά. Δε ξέρω αν θα αρέσει στους συναδέλφους μουσικούς η προσέγγιση που έχω κάνει, το μόνο σίγουρο είναι ότι το βιβλίο έχει δοκιμαστεί σε πολλά τμήματα, σε πολλά παιδιά (κυρωίς Γ και Δ δημοτικού)όλα αυτά τα χρόνια. Θα ήταν παρορμητική κίνηση να εκδοθεί κάτι που δεν έχει δουλευτεί και δεν έχει ωριμάσει. Κάποιες δραστηριότητες από το βιβλίο τις έχω εφαρμόσει και σε παιδιά 4-6 ετών (μουσική προπαιδεία).Και πάλι σας ευχαριστώ για τις ευχές σας και σας εύχομαι καλές και δημιουργικές δουλειές σε ό,τι κι αν κάνετε!

#23473   /   02.10.2011, 06:25   /   Αναφορά
Καλή επιτυχία στο βιβλίο σας. Πράγματι το καρναβάλι των ζώων είναι ένα πολύ αγαπημένο έργο των παιδιών. Και τους αρέσει πολύ να ζωγραφίζουν τις εικόνες που τους γεννήθηκαν με την ακρόαση κάποιου κομματιού, περνάνε πολλή ώρα με αυτή τη δραστηριότητα, ενώ άλλες δραστηριότητες τα κουράζουν πιο γρήγορα.