Οι… Προδομένοι!

Γράφει ο Γιώργος Μπιλικάς (Orfeus)
246 άρθρα στο MusicHeaven

Το κάθε συγκρότημα δεν είναι φτιαγμένο για να λειτουργεί με τη νοοτροπία των Τριών Σωματοφυλάκων, «Όλοι για έναν και ένας για όλους». Κατανοητό; Όσο ειρηνικό κι αν φαίνεται να βλέπει κανείς τα συγκροτήματα σαν μια δεμένη οικογένεια, τα μέλη τους, συχνά μπορούν να συνεργάζονται απλώς για την αμοιβή και να μη μιλούν σχεδόν καθόλου μεταξύ τους όταν δεν βρίσκονται πάνω στη σκηνή. Ακόμη κι αν σχήματα όπως οι Oasis και οι Beatles ξεκίνησαν ως μουσικά αδέλφια, μια λάθος απόφαση ήταν αρκετή για να οδηγήσει τις σχέσεις τους σε καθοδική πορεία. Από την άλλη, κανένα μέλος ενός συγκροτήματος δεν «δικαιούται» κάτι απλώς και μόνο επειδή ανήκει σε αυτό. Οι μουσικοί παίρνουν όσα επενδύουν στην τέχνη τους, και κάθε μέλος πρέπει να διασφαλίζει ότι συμβάλλει ουσιαστικά ώστε να λειτουργεί ο ήχος. Όταν αυτό δεν μεταφέρεται και στη ζωή, τα μέλη έχουν την τάση να μπλέκουν σε βρώμικα παιχνίδια και να μαχαιρώνουν πισώπλατα πρώην φίλους για να πάρουν αυτό που θέλουν.

Η μικροπρεπής συμπεριφορά δεν περιορίζεται μόνο στις περιοδείες. Ενώ οι περισσότεροι καλλιτέχνες αφήνουν τις αναστολές τους έξω από την πόρτα όταν ανεβαίνουν στη σκηνή, το στούντιο μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σκληρό περιβάλλον, με μουσικούς να δρουν πίσω από τις πλάτες των φίλων τους ή να κάνουν αλλαγές στα τραγούδια που εξοργίζουν τους συνεργάτες τους. Αν και τα περισσότερα από αυτά τα συγκροτήματα κατάφεραν τελικά να τα ξαναβρούν, κάποιες πικρίες παραμένουν μέχρι σήμερα, με καλλιτέχνες να αρνούνται να μιλήσουν ο ένας στον άλλον λόγω του τρόπου με τον οποίο πληγώθηκαν στο παρελθόν. Μπορεί όλα να έγιναν δήθεν για το καλό του γκρουπ, αλλά όταν τα πράγματα φτάνουν σε τέτοιο επίπεδο, ορισμένα χτυπήματα δεν μπορούν ποτέ να παρθούν πίσω.

10. Richard Patrick vs Trent Reznor – Nine Inch Nails

Η μουσική των Nine Inch Nails περιστρέφεται γύρω από τον Trent Reznor. Παρότι σε κάθε άλμπουμ χρησιμοποίησε διάφορους session μουσικούς, το κεντρικό του όραμα παρέμεινε αναλλοίωτο από τη στιγμή που ξεκίνησε να εμφανίζεται, προσφέροντας μια κινηματογραφική μουσική εμπειρία ανόμοια με κάθε άλλο Industrial σχήμα που είχε προηγηθεί. Αν και ο Richard Patrick ήταν ένας από τους πολλούς μουσικούς με τους οποίους συνεργάστηκε, μια λάθος απάντηση ήταν αρκετή για να τον διώξει από το συγκρότημα. Αφού ολοκληρώθηκε η δουλειά στο Pretty Hate Machine, ο Patrick διαπίστωσε ότι δεν είχε αρκετά χρήματα για να συντηρηθεί. Τότε ο Reznor του πρότεινε να βρει άλλη δουλειά όταν δεν τον χρειαζόταν το συγκρότημα, λέγοντάς του μάλιστα πως θα ήταν καλύτερα να μοιράζει πίτσες στον ελεύθερο χρόνο του. Αν και αρχικά ο Patrick το κατάπιε, όταν ο Reznor θέλησε να χρησιμοποιήσει ένα από τα τραγούδια του, εγκατέλειψε εντελώς το συγκρότημα και δημιούργησε τους Filter γνωρίζοντας τη δική του επιτυχία. Ο Reznor όμως, πήρε την εκδίκησή του ξεσπώντας εναντίον του στο κομμάτι «Piggy» του Downward Spiral.

9. Axl Rose vs Slash – Guns N’ Roses

Από την πρώτη μέρα, οι Guns N’ Roses έδειχναν να μη νοιάζονται ιδιαίτερα για τα συναισθήματα κανενός. Γνωστοί ως ένα από τα πιο επικίνδυνα συγκροτήματα που βγήκαν ποτέ από το Los Angeles, ακολούθησαν την παράδοση σχημάτων όπως οι Rolling Stones. Αν και όλα τα μέλη είχαν τις καταχρήσεις τους, ο Axl Rose ξεπέρασε τα όρια όταν το συγκρότημα άνοιξε συναυλίες για τα είδωλά του. Πριν από τις εμφανίσεις τους με τους Stones, ο Slash δεν φρόντιζε τον εαυτό του, κάνοντας βαριά χρήση ηρωίνης — κάτι που ενέπνευσε το «Mr Brownstone». Όσο εμφανιζόταν στη σκηνή, ο Rose το ανεχόταν. Όμως όταν είδε τον Slash να εμφανίζεται στο επόμενο σόου σε άθλια κατάσταση και με στερητικά συμπτώματα, αυτό ήταν το τέλος. Αντί να το συζητήσει κατ’ ιδίαν, ο Rose έδωσε τελεσίγραφο από τη σκηνή, λέγοντας πως το συγκρότημα θα τελείωνε αν «ορισμένα» μέλη δεν συμμορφώνονταν. Παρότι σήμερα η σχέση τους είναι πιο πολιτισμένη, χρειάστηκαν χρόνια για να συγχωρέσει ο Slash εκείνη τη δημόσια προσβολή.

8. John Frusciante vs Anthony Kiedis – Red Hot Chili Peppers

Δεν είναι όλοι φτιαγμένοι για να αντέξουν τη μαζική επιτυχία της Rock star ζωής. Συχνά οι καλλιτέχνες θέλουν απλώς να παίζουν μουσική για όποιον θέλει να ακούσει, για να βρεθούν ξαφνικά κατακλυσμένοι από μια δημοσιότητα που δεν ζήτησαν. Αυτή η πίεση άρχισε να βαραίνει τον John Frusciante, και η τεράστια επιτυχία των Red Hot Chili Peppers έγινε αφόρητη στην εμφάνισή τους στο Saturday Night Live. Εθισμένος στην ηρωίνη την περίοδο της περιοδείας, ο Frusciante άρχισε να πειραματίζεται με το «Under the Bridge» στη ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση, παραμορφώνοντας το εμβληματικό intro και παίζοντάς το φάλτσα πριν επιχειρήσει το βασικό riff. Στα πλάνα φαίνεται ξεκάθαρα η αμηχανία του Anthony Kiedis, που δεν ήξερε σε ποια τονικότητα θα καταλήξει ο Frusciante, καθώς η εμφάνιση κατέρρεε μπροστά στα μάτια του. Το επεισόδιο αυτό ήταν μόνο η αρχή της κατρακύλας του Frusciante, ο οποίος βυθίστηκε ακόμη περισσότερο στον εθισμό πριν αποχωρήσει από το συγκρότημα λίγα λεπτά πριν ανέβουν στη σκηνή στην Ιαπωνία. Αν και τελικά βγήκε ζωντανός από όλη αυτή την περίοδο στα τέλη της δεκαετίας του ’90, η αποχώρησή του άφησε βαριά σκιά στο μέλλον των Red Hot Chili Peppers.

7. Franz Stahl vs Dave Grohl – Foo Fighters

Κάθε συγκρότημα περνά αναγκαστικά μια περίοδο «παιδικών ασθενειών». Οι περισσότεροι καλλιτέχνες τις ξεπερνούν πριν βγουν στο φως, όμως οι Foo Fighters αναγκάστηκαν να το κάνουν δημόσια, με κάθε μέλος να έχει τα δικά του ζητήματα με τον Dave Grohl. Όταν πίστεψαν πως είχαν βρει μια σταθερή σύνθεση στην περιοδεία του Colour and the Shape, ο Franz Stahl δέχτηκε ένα τηλεφώνημα που του άλλαξε τη ζωή. Ως αντικαταστάτης τού Pat Smear, ο Stahl ταίριαξε τέλεια στις ζωντανές εμφανίσεις και είχε κοινή ιστορία με τον Grohl από τους Scream. Όταν όμως ήρθε η ώρα της σύνθεσης, ο Grohl ένιωσε πως δεν υπήρχε πραγματική χημεία στη δημιουργική διαδικασία. Αν και δυσκολεύτηκε να του το πει ο ίδιος, ο Grohl προτίμησε να αφήσει κάποιον άλλον να κάνει τη «βρώμικη δουλειά», απολύοντας τον Stahl μέσω τηλεδιάσκεψης. Το επόμενο άλμπουμ, There Is Nothing Left to Lose, ηχογραφήθηκε ως τρίο. Οι Foo Fighters μπορεί να μοιάζουν με το καλύτερο επαγγελματικό όνειρο, αλλά δεν είναι ποτέ εύκολο να βρεις ανθρώπους με την ίδια χημεία στη σκηνή και στο στούντιο.

6. Stevie Nicks vs Lindsey Buckingham – Fleetwood Mac

Η ένταση ανάμεσα στη Stevie Nicks και τον Lindsey Buckingham στους Fleetwood Mac ήταν άμεση όταν ξεκίνησαν να δουλεύουν το Rumours. Παρότι ο Buckingham είχε επιμείνει να μπει η Nicks στο συγκρότημα, η διάλυση της σχέσης τους γέννησε ανοιχτή εχθρότητα κάθε φορά που έμπαιναν στο στούντιο. Όταν δούλευαν το «Go Your Own Way», ο Buckingham δεν άφησε καμία αμφιβολία για το πώς ένιωθε. Πίσω από τον ραδιοφωνικά τέλειο ήχο, ο Buckingham έγραψε στίχους που ουσιαστικά κατηγορούσαν τη Nicks ότι δεν δεχόταν την αγάπη του. Μάλιστα, δεν μπήκε καν στον κόπο να τραγουδήσει τους τελικούς στίχους στο συγκρότημα, γνωρίζοντας ότι εκείνη θα εξοργιζόταν όταν θα έπρεπε να τους ερμηνεύσει. Η λεπτή —και όχι τόσο λεπτή— προσβολή γίνεται ακόμη πιο άβολη όταν καταλαβαίνεις σε τι ακριβώς αναφέρεται. Οι μουσικοί μπορεί να προσπαθούν να παραμένουν επαγγελματίες, όμως η οργή της Nicks ήταν απολύτως δικαιολογημένη.

5. Jason Newsted vs Lars Ulrich – Metallica

Κάθε νέο μέλος περνά συνήθως μια δύσκολη περίοδο προσαρμογής. Όμως για τον Jason Newsted, που μπήκε στους Metallica μετά τον θάνατο του Cliff Burton, τα πράγματα ήταν εξαρχής χαμένα. Το βάρος της σύγκρισης ήταν αβάσταχτο. Στα πρώτα χρόνια, ο Newsted αντιμετωπίστηκε ως μουσικός δεύτερης κατηγορίας, συχνά αγνοούμενος ή ως εύκολος στόχος εκτόνωσης. Παρότι είχε τρομερή ενέργεια στη σκηνή, το συγκρότημα δεν του επέτρεψε να αναδείξει τις ικανότητές του στο στούντιο.

Ως «αστείο», ο Lars Ulrich κατέβασε σχεδόν εντελώς το μπάσο στη μίξη του …And Justice for All, δημιουργώντας έναν ήχο όπου ο Newsted σχεδόν δεν ακούγεται. Οι εντάσεις υπάρχουν σε κάθε συγκρότημα, αλλά χρειάζεται ιδιαίτερο μένος για να μη αφήσεις καν το νέο μέλος να ακουστεί στον δίσκο.

4. Don Felder vs Don Henley – Eagles

Οι Eagles έγιναν γνωστοί για τις φωνητικές αρμονίες τους, συνδυάζοντας Beatles, Beach Boys και country. Αν και ο Don Henley ήταν το κεντρικό πρόσωπο, ο Don Felder βρέθηκε ουσιαστικά εκτός παιχνιδιού στο Hotel California. Αφού συνέθεσε τη βάση του «Victim of Love», ο Felder πίστεψε πως άξιζε να τραγουδήσει ένα κομμάτι. Το συγκρότημα όμως, αποφασισμένο να φτιάξει έναν ιστορικό δίσκο, δεν ήθελε ρίσκα. Αφού τον άφησαν να το τραγουδήσει μία φορά, έπεισαν τον μάνατζερ Irving Azoff να τον βγάλει για φαγητό, και εν αγνοία του ηχογράφησαν τη φωνή του Henley. Ο Felder δεν ξεπέρασε ποτέ αυτό το πλήγμα, και λίγα χρόνια αργότερα το συγκρότημα διαλύθηκε μετά από άγριο καβγά στη σκηνή.

3. Noel Gallagher vs Liam Gallagher – Oasis

Αν υπάρχει εγχειρίδιο για τις εσωτερικές κόντρες, οι Oasis θα ήταν στο εξώφυλλο. Παρά την επιτυχία της Britpop, η ένταση μεταξύ των αδελφών Gallagher ήταν μόνιμη. Το αποκορύφωμα ήρθε στο MTV Unplugged. Ο Liam, με προβλήματα στη φωνή, εγκατέλειψε τις πρόβες και λίγο πριν βγουν στη σκηνή ανακοίνωσε ότι δεν θα εμφανιστεί. Ο Noel ανέλαβε τα φωνητικά μόνος του. Αργότερα, ο Liam εμφανίστηκε στο κοινό, πίνοντας και αποδοκιμάζοντας τον αδελφό του. Μπορεί να απογοήτευσε τους θαυμαστές, αλλά για εκείνον -αν ήταν να πληγώσει τον Noel- άξιζε.

2. Richard Wright vs Roger Waters – Pink Floyd

Στα τέλη των ’60s, η ισορροπία δυνάμεων στους Pink Floyd άλλαξε. Με τον Syd Barrett εκτός, ο Roger Waters ανέλαβε τον έλεγχο. Στο Wall, δεν δεχόταν τίποτα λιγότερο από το όραμά του. Όταν ο Richard Wright δεν ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις του, ο Waters τον απέλυσε στη μέση της παραγωγής, μόνο και μόνο για να τον επαναπροσλάβει αργότερα ως απλό session μουσικό, με λιγότερα χρήματα και δικαιώματα. Παρότι ο Wright δικαιώθηκε αργότερα, η ψυχική φθορά που προκάλεσε ο Waters δείχνει πόσο λίγο υπολόγιζε το ανθρώπινο κόστος.

1. Pete Best vs The Beatles

Οι Beatles γνώρισαν μια λατρεία άνευ προηγουμένου. Όμως λίγο πριν την απογείωση, ο Pete Best έμεινε εκτός. Στην ηχογράφηση για τον George Martin, κρίθηκε πως ο Best δεν ήταν κατάλληλος για το στούντιο. Αντί όμως, να του το πουν οι ίδιοι, ανέθεσαν στον μάνατζερ Brian Epstein να τον απολύσει διακριτικά. Ίσως ο Best να μην κρατά κακία, αλλά το να χάνεις την ευκαιρία να γίνεις Beatle σίγουρα πονάει.

Στο τέλος της ημέρας, πίσω από τα φώτα, τις πλατίνες και τους ύμνους που άλλαξαν γενιές, τα γκρουπ παραμένουν εύθραυστα ανθρώπινα σχήματα. Το ταλέντο μπορεί να γεννήσει αριστουργήματα, αλλά ο εγωισμός, η εξουσία και η σιωπή είναι συχνά αρκετά για να τα διαλύσουν. Κάποιες «πισώπλατες μαχαιριές» γέννησαν κλασικούς δίσκους, άλλες άφησαν πληγές που δεν έκλεισαν ποτέ. Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό τίμημα της αθανασίας στη Rock: ότι για να γραφτεί ιστορία, κάποιος σχεδόν πάντα πληρώνει το αίμα.

Όσο κι αν αυτές οι ιστορίες μοιάζουν με κουτσομπολιά της Rock μυθολογίας, είναι ταυτόχρονα υπενθύμιση ότι η μουσική δεν δημιουργείται σε κενό. Πίσω από κάθε εμβληματικό τραγούδι κρύβονται σχέσεις που δοκιμάστηκαν, φιλίες που ράγισαν και αποφάσεις που δεν ξεχάστηκαν ποτέ. Ίσως γι’ αυτό αυτά τα τραγούδια αντέχουν στον χρόνο: γιατί μέσα τους ακούγεται όχι μόνο ο ήχος του γκρουπ, αλλά και ο θόρυβος των ρωγμών του.

Γιώργος Μπιλικάς