‘One More Cup of Coffee’: Οι White Stripes και η διασκευή που το μετατρέπει σε blues!

Γράφει ο Γιώργος Μπιλικάς (Orfeus)
249 άρθρα στο MusicHeaven

Υπάρχουν τραγούδια του Bob Dylan που δύσκολα αγγίζονται. Όχι επειδή δεν επιδέχονται διασκευή, αλλά γιατί κουβαλούν ήδη έναν μύθο που μοιάζει ολοκληρωμένος. Το One More Cup of Coffee είναι ένα από αυτά. Κι όμως, οι White Stripes κατάφεραν κάτι σπάνιο: να το προσεγγίσουν χωρίς να το εξωραΐσουν, μεταφέροντάς το από τη folk μυσταγωγία του Dylan σε ένα ωμό, Blues-driven τοπίο, όπου το τραγούδι αποκτά νέα ένταση, αλλά παραμένει πιστό στην ψυχή του.

Η διασκευή ενός τραγουδιού του Dylan είναι πάντα πρόκληση. Κανένας τραγουδοποιός δεν είναι τόσο βαθιά υφασμένος στον ιστό του Rock ’n’ roll όσο εκείνος, με το ταλέντο να αποτυπώνει τις ωμές λεπτομέρειες της ζωής. Δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι μουσικοί συνεχώς ταυτίζονται με τις ιστορίες του, δίνοντας νέα πνοή σε λέξεις που ήδη φέρουν ένταση και νόημα. Πολλοί έχουν πάρει τα λόγια του και τα έχουν επανερμηνεύσει με τρόπο δικό τους. Η Joan Baez έδωσε άλλες διαστάσεις σε πολλά τραγούδια του, ενώ ο Jimi Hendrix έκανε το All Along the Watchtower ηλεκτρικό μανιφέστο. Η εκδοχή των Byrds στο Mr Tambourine Man όχι μόνο τους καθιέρωσε αλλά έγινε και κομμάτι της κληρονομιάς τους. Σε μια δισκογραφία επτά δεκαετιών, το έργο του Dylan αναβιώνει διαρκώς, συνεχίζοντας την παράδοση της folk.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ξεχωρίζει η διασκευή των White Stripes. Ο Jack και η Meg White διαμόρφωσαν τον ήχο τους στην underground Rock σκηνή του Michigan. Το δίδυμο με τα candy-cane χρώματα και την σκανταλιάρικη ενέργεια στα μάτια έμοιαζε να παίζει με το απρόβλεπτο. Ο Jack, μανιακός και αστείρευτα δημιουργικός, κιθάριζε σαν να επικαλείται πνεύματα, ενώ η Meg κρατούσε τον ρυθμό με ακρίβεια και ένστικτο. Στόχος τους ήταν να επανερμηνεύσουν το rhythm and Blues με Punk αιχμή —ένα αποτέλεσμα χαοτικό και μεθοδικό ταυτόχρονα.

Το ομώνυμο ντεμπούτο τους το 1999 έκανε μικρούς κυματισμούς στο underground, αλλά η ευρύτερη αναγνώριση ήρθε με το White Blood Cells του 2001. Από την πρώτη στιγμή, όμως, ήταν σαφές ότι οι White Stripes είχαν συγκροτήσει μια στιβαρή καλλιτεχνική ταυτότητα. Στο πρώτο τους άλμπουμ συναντάμε τη διασκευή του One More Cup of Coffee από το Desire του Dylan (1976). Το τραγούδι εμπνεύστηκε από μια επίσκεψη του Dylan σε μια γιορτή Ρομά στο Saintes-Maries-de-la-Mer, στη νότια Γαλλία, για τα 34α γενέθλιά του. Μιλώντας στο Rock Express το 1978, αφηγήθηκε τη συνάντηση με έναν «βασιλιά των τσιγγάνων», εξηγώντας πως «στον τσιγγάνικο τρόπο ζωής, ο θάνατος είναι κάτι πολύ χαρούμενο».

Το τραγούδι ανοίγει με τον Dylan δίπλα σε μια νεαρή γυναίκα. Εκείνος καθηλωμένος από την ομορφιά της, εκείνη αλλού: “But I don’t sense affection, no gratitude or love / Your loyalty is not to me but to the stars above.”. Όπως και οι άλλες γυναίκες της οικογένειάς της, έχει μαντικές ικανότητες, ενώ η καρδιά της είναι «like an ocean, mysterious and dark». Καθώς ετοιμάζεται να φύγει, ζητά μόνο ένα τελευταίο φλιτζάνι καφέ πριν κατηφορίσει στην «valley below» —μια εικόνα φορτισμένη με εμμονή στον θάνατο, τρομακτική και λυτρωτική ταυτόχρονα. Αργότερα, γράφοντας για τα ταξίδια του, ο Dylan εξήγησε τον συμβολισμό του ρεφρέν: «Ήρθε η ώρα να φύγω. Με ρώτησαν τι θέλω πριν φύγω και ζήτησα απλώς έναν καφέ για τον δρόμο. Κοιτούσα τον ωκεανό και ήταν σαν να κοιτούσα την κοιλάδα από κάτω.».

Οι White Stripes τόλμησαν να ταξιδέψουν ως εκεί. Το τραγούδι γίνεται στα χέρια τους μια λιτή, Blues-driven μπαλάντα. Τα φωνητικά του Jack White ακούγονται παραμορφωμένα και εύθραυστα, μεταφέροντας ένταση και πόνο, ενώ τα τύμπανα της Meg κινούνται υπόγεια, με έμφαση στα πιατίνια και το ανεπαίσθητο τρέμουλο του ντεφιού. Η ιστορία του Dylan αποκτά μια πιο άμεση, σχεδόν απειλητική διάσταση. Ο Dylan έγινε έκτοτε μέντορας και φίλος του Jack White, φτάνοντας να τον καλέσει να ερμηνεύσει το Ball and Biscuit το 2004. «Είμαι τυχερός που έχω έστω μία συζήτηση μαζί του», δήλωσε ο White. «Όλα τα υπόλοιπα είναι απλώς το κερασάκι στην τούρτα.».

Λίγοι καλλιτέχνες καταφέρνουν να διασκευάσουν ένα τραγούδι του Dylan χωρίς να χάσει τη δύναμή του. Οι White Stripes δεν το εξευγένισαν ούτε το εκσυγχρόνισαν. Αντίθετα, το One More Cup of Coffee μετατράπηκε σε μια σκοτεινή, αυστηρή Blues μπαλάντα, όπου η ένταση προκύπτει από την απλότητα και την αμεσότητα του ήχου. Και γι’ αυτό συνεχίζει να ακούγεται ζωντανό: όχι ως φόρος τιμής, αλλά ως ειλικρινής εξομολόγηση.

Γιώργος Μπιλικάς