ελληνική μουσική
452 online   ·  208.891 μέλη

Πολυφωνικό Τραγούδι: Η Ήπειρος της Πεντατονίας!

yiannisyiannis
Φθασμένος
Chat
13.09.2011, 10:18

Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο από το ιστολόγιο του Βισάλτη. Στο τέλος του άρθρου επισυνάπτω ορισμένα links από το youtube, όπου μπορείτε να ακούσετε αποσπάσματα από τη σύνθεση "Η Ήπειρος της Πεντατονίας".  Είναι ένα θαυμάσιο έργο τεσσάρων CD και πρόκειται για μια από τις πιο προσεγμένες δουλειές που έχουν γίνει αναφορικά με την αρχετυπική πεντατονική κλίμακα, την μουσική κλίμακα των Αρχαίων Ελλήνων, αυτήν που ακόμα και σήμερα έχει απομείνει στα τραγούδια της ακριτικής Ηπείρου. Και εδώ, βασισμένο στην πεντατονική κλίμακα, εκτελείται το τραγούδι "Του Νεκρού Αδελφού".

Πολυφωνικό Τραγούδι: Η Ήπειρος της Πεντατονίας!

8:29 μ.μ. | Αναρτήθηκε από Βισάλτης

Η πολυφωνία ως μουσικός όρος είναι ταυτισμένη με δύο διαφορετικά μουσικολογικά περιεχόμενα. Για τους φίλους της κλασικής μουσικής, η πολυφωνία είναι ένα σύστημα μουσικής γραφής που αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στη περίοδο της Αναγέννησης και του Μπαρόκ, για να φθάσει μέχρι τις μέρες μας σαν μια έντεχνη μουσική έκφραση. Η έντεχνη ευρωπαϊκή πολυφωνία βασίζεται στην αντιπαράθεση όμοιων μελωδικών γραμμών. Σε διάκριση με αυτό το είδος η Λαϊκή Πολυφωνία έχει ρίζες προγενέστερες, για κάποιους ερευνητές αρχέγονες, απαντά σε ελάχιστες περιοχές του κόσμου και βασίζεται στη διαφορετικότητα των μελωδικών γραμμών έκφρασης των μελών της πολυφωνικής ομάδας.


Τρία βασικά στοιχεία συνηγορούν στην παλαιότητα της καταγωγής της Λαϊκής Πολυφωνίας: Η ομαδικότητα, ο φωνητικός χαρακτήρας της ερμηνείας και οι ανημίτονες πεντατονικές κλίμακες που αποτελούν τη μελωδική βάση της.
Μουσική βάση του πολυφωνικού τραγουδιού, οι διάφορες μορφές της ανημίτονης πεντατονικής κλίμακας, δηλαδή σειρές πέντε φθόγγων με δεύτερες μεγάλες και τρίτες μικρές που μπορούν να φτάσουν μέχρι πέντε διαφορετικές ενώσεις των φθόγγων χωρίς την παρουσία ημιτονίων.Η Λαϊκή Πολυφωνία απαντιέται σπάνια. Μέσα από διαφορετικούς δρόμους εξέλιξης και επιρροών τη συναντάμε στην
Ήπειρο, Νότιο Αλβανία, Κάτω Ιταλία, Κορσική, Βοσνία, Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σλοβακία, Νότια Πολωνία, Αιθιοπία, Γεωργία, Βόρειο Πακιστάν, νότιους πρόποδες Ιμαλαΐων, Ινδονησία και Ταϊβάν. Η εξάπλωση της Λαϊκής Πολυφωνίας διατηρεί τους απόηχους πολιτισμικών αλληλεπιδράσεων άλλων εποχών, αναδεικνύοντας την ώσμωση, τις συγγένειες και τις γέφυρες επικοινωνίας ανάμεσα στους πολιτισμούς γειτονικών λαών σε περιοχές όπου σήμερα τα σύνορα φαντάζουν ανυπέρβλητα.
Ιδιαίτερη αξία αποκτά σήμερα το αξιακό περιεχόμενο του Πολυφωνικού Τραγουδιού. Ο συλλογικός χαρακτήρας της ερμηνείας του, βασισμένος σε συγκεκριμένες, ιστορικά, κοινωνικές δομές και συλλογικές νοοτροπίες, αναγορεύεται σε κυρίαρχο στοιχείο προβολής και επιβίωσης του είδους στη σημερινή εποχή, της εξατομίκευσης και του κατακερματισμού. Η συλλογικότητα αποτελεί το βασικό κίνητρο του ενδιαφέροντος για πολλούς νέους ανθρώπους που στρέφονται στο Πολυφωνικό Τραγούδι αναζητώντας αυθεντικά ακούσματα ψυχής και συλλογική καλλιτεχνική έκφραση, δίνοντας νέα πνοή σε ένα είδος που, στη δίνη των νέων πολιτιστικών μοντέλων και αλλαγών, έδειχνε να πορεύεται απαρέγκλιτα προς τη δύση του και το μελλοντικό του αφανισμό.Το Ηπειρώτικο Πολυφωνικό Τραγούδι αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες μουσικές φόρμες στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια αλλά και στο παγκόσμιο ρεπερτόριο της Λαϊκής Πολυφωνίας.
Η καταγωγή αυτής της πολυφωνικής φόρμας, παρόλο που η έρευνα δεν έχει καταλήξει ακόμη σε βέβαια συμπεράσματα, πιθανά να ανάγεται σε πολύ παλιές (ίσως ακόμη και προελληνικές) εποχές. Οι μελωδίες των πολυφωνικών τραγουδιών, μαζί με ορισμένα ακόμη της Ηπείρου και της Θεσσαλίας) είναι οι μοναδικές στον ελλαδικό χώρο που έχουν διατηρήσει την ανημίτονη πεντατονική κλίμακα (κλίμακα που αποτελείται από πέντε νότες χωρίς ημιτόνια). Η κλίμακα αυτή, σύμφωνα με κάποιους μουσικολόγους, ταυτίζεται με το δώριο τρόπο των αρχαίων Ελλήνων, την κατεξοχήν «ελληνική αρμονία». Δίπλα στην κλίμακά του, στοιχεία που συνηγορούν στην παλαιότατη καταγωγή του είδους αποτελούν ο φωνητικός, ομαδικός, ρητορικός και τροπικός του χαρακτήρας.Στις μέρες μας το ηπειρώτικο πολυφωνικό τραγούδι το συναντάμε στα βορειοδυτικά του Νομού Ιωαννίνων (χωριά του Πωγωνίου, Παρακάλαμος, χωριά βόρεια της Κόνιτσας), σε ελάχιστα χωριά στα βορειοανατολικά της Θεσπρωτίας (Τσαμαντάς, Λιάς, Βαβούρι, Πόβλα) και, κυρίως, στη Βόρειο Ήπειρο, στα χωριά της ελληνικής μειονότητας στα νότια της Αλβανίας (Δερόπολη, Άνω Πωγώνι, Βουθρωτό, Χειμάρα).
Ρόλοι ηπειρώτικου πολυφωνικού τραγουδιούΠαρτής ή πάρτης ή σηκωτής είναι εκείνος που τραγουδά την κύρια μελωδία, αρχίζοντας, «παίρνοντας» ή «σηκώνοντας» το τραγούδι.Του απαντά ο δεύτερος που «γυρίζει» ή «τσακίζει» το τραγούδι, για αυτό λέγεται και γυριστής.Μερικές φορές, στη θέση του γυριστή, ή σύμφωνα με κάποιους μουσικολόγους, παράλληλα με αυτόν, συναντάμε το ρόλο του κλώστη, ο οποίος κάνει ιδιόμορφους λαρυγγισμούς, «κλώθωντας» το τραγούδι ανάμεσα στην τονική και την υποτονική τής μελωδίας, τεχνική που θυμίζει την κίνηση του χεριού που κρατά το αδράχτι και κλώθει το νήμα.
Ρόλος που απαντά συχνά αλλά όχι πάντα, είναι ο ρόλος του ρίχτη, ο οποίος «ρίχνει» το τραγούδι στο τέλος του προλογίσματος του παρτή, τραγουδώντας ένα επιφώνημα ( π.χ. «αχ ωχ ωχ», «άντε βρε») μια τετάρτη κάτω από την τονική τής μελωδίας, ξεκουράζοντας τον παρτή και ενώνοντας το προλόγισμά του με την είσοδο των ισοκρατών.Τα υπόλοιπα μέλη της πολυφωνικής ομάδας, οι ισοκράτες, κρατούν το «ίσο», δηλαδή το φθόγγο τής τονικής τής μελωδίας, δημιουργώντας την τροπική βάση του τραγουδιού. Ο ρόλος των ισοκρατών είναι ιδιαίτερα σημαντικός και όσο δυνατότερο είναι το ισοκράτημα τόσο πιο «βρονταριά πάει το τραγούδι».
Η αρτιότητα της ερμηνείας του πολυφωνικού τραγουδιού προϋποθέτει την ύπαρξη αλλά και το σμίξιμο των διαφορετικών φωνών – ρόλων της πολυφωνικής ομάδας. Έτσι, το πολυφωνικό τραγούδι προϋποθέτει τη συλλογικότητα της έκφρασης αλλά και την αυστηρή διακριτότητα των ρόλων που απηχεί και την άγραφη ιεραρχία στη σύνθεση της ομάδας και στην κατανομή των ρόλων. [Πηγές: Εδώ και εδώ]ΕΛΛΑΣ

ΠΗΓΗ: http://visaltis.blogspot.com/2010/12/blog-post_5297.html

 

Ήπειρος της Πεντατονίας - Του Νεκρού Αδελφού (Μέρος 1ο)

 

Ήπειρος της Πεντατονίας - Του Νεκρού Αδελφού (Μέρος 2ο)

 

Ήπειρος της Πεντατονίας - Του Νεκρού Αδελφού (Μέρος 3ο)

 

Ήπειρος της Πεντατονίας - Του Νεκρού Αδελφού (Μέρος 4ο)

 

Ήπειρος της Πεντατονίας - Του Νεκρού Αδελφού (Μέρος 5ο)

[ Το μήνυμα τροποποιήθηκε από τον/την : yiannisyiannis στις 13-09-2011 10:31 ]


#1   
inkve
Φθασμένος
Chat
14.09.2011, 21:34

πολυ ωραιο αρθρο ομως καπου σφαλλει συνδεωντας τις πεντατονικες κλιμακες με τον ελλαδικο χωρο και μονο...

η πεντατονικη κλιμακα συναντατε κατα κορον στην κινεζικη μουσικη  και οχι στην ελληνικη...μαλιστα υπαρχουν και διαφορετικες ονομασιες για τις πεντατονικες τις οποιες δεν θυμαμαι αυτη την στιγμη...

επισης η αρχαιοελληνικη μουσικη ειναι πασιγνωστο πως στηριχτηκε σε επτατονες κλιμακες και τροπους και οχι σε πεντατονικους....βασικα οι προγονοι μας ηταν οι εφευρετες των επτατονων κλιμακων και των τροπων...για την ιστορια ο τελευταιος τροπος που επιννοησαν ηταν ο μιξολυδιος..οι αρχαιοελληνικοι τροποι ειναι η βαση της δυτικης μουσικης οπως την ξερουμε σημερα...απορω που δεν διδασκονται αυτα στα ωδεια...αποδειξη αλλωστε ειναι οι ονομασιες των τροπων...αιολικος...λυδικος,,,,φρυγιος...

στο θεμα μας...η πεντατονικη συνδεεται με ολους τους μινορε τροπους...οχι μονο με τον δωρικο..διοτι απλα τα διαστηματα της εμπεριεχονται μεσα στα διαστηματα των επτατονων μινορε

και με ολους τους ματζορε συνδεεται(σαν σχετικη)

μαρεσαν ομως οι κωδικες ονομασιες που δινονται στο παραδοσιακο τραγουδι...ολα αυτα περι νηματων,σηκωτων και γυριστων που εγραψε ο φιλος....ειναι ομορφο πως καποιες αυθορμητες ονομασιες που εχουν να κανουν με τον ρολο που θα ακολουθησει καποιος στο μουσικο συνολο εν τελη συνδεονται αρρικτα με μουσικους ορους!!

η μουσικη ειναι ιδια παντου....απλως οι διαφορετικες κουλτουρες του καθε λαου,οι βιωματικες εμπειριες και οι κοινωνικοπολιτικες ζημωσεις κανουν τον καθενα ξεχωριστα να την κοιταει απο αλλη γωνια δημιουργωντας καθε φορα εναν διαφορετικο μουσικο καμβα

 

 

 


#2   
SuiteSisterMary
Περαστική Νότα
Chat
28.09.2011, 15:16

Ενδιαφέρον αρθρο.... Και μαλιστα τα ηπειρωτικα πολυφωνικά ειχαν χρησιμοποιηθει και στον δισκο των Rotting Christ (ελληνικο black Metal) ονοματι AEALO (εαλω) με εξαιρετικη επιτυχια... Κατι παραδοσιακο παντρεμενο με κατι ακραιο οπως η black Metal... Απο κει εμαθα για τα πολυφωνικα. Ευχαριστω λοιπον για το αρθρο :)


#3   


Αυτά τα διάβασες;