ελληνική μουσική
    548 online   ·  210.905 μέλη
    αρχική > e-Περιοδικό > Βιογραφίες

    Οδυσσέας Ελύτης

    Ο χρόνος κύλησε γοργά από τότε που ο ποιητής του Αιγαίου και του ελληνικού πνεύματος, έφυγε από τη ζωή...
    Γράφει ο Jorge (jorge)
    300 άρθρα στο MusicHeaven
    Τετάρτη 19 Μαρ 2003
    Η τελευταία του επιθυμία ήταν να φύγει σιωπηλά χωρίς θόρυβο και λόγια. Τόσο αθόρυβα όσο ο ίδιος ζούσε αλλά και περήφανα.

    Ο Οδυσσέας Ελύτης δε ζήλεψε το φως της ζωής γιατί το κουβαλούσε διαρκώς μέσα του και γιατί ο θάνατος δεν ήταν γι' αυτόν το τέλος αλλά η συνέχεια της ζωής, "0 ήλιος χωρίς βασιλέματα". Στο έργο του αποπνέει μια αίσθηση αθανασίας και υπέρβασης του θανάτου που στηρίζεται στην αιωνιότητα της ψυχής και όχι στο φθαρτό σώμα: " Για μια ζώνη απέραντη και άπεφθης καθαρότητας, όπου το βάρος σου εκεί δεν μετράει κι όπου το φως δεν είναι του ήλιου που ξέρουμε μήτε κανενός άλλου τεχνητού ή ουρανίου σώματος.

    Είναι το φως που δε χρειάζεται να περάσει από τα μάτια για να σου γίνει αισθητό. Εκεί έχουν να λένε συντελείται η επανάσταση του σώματος μείον την εύτρωτη πλευρά...".

    Για τον μεγάλο ποιητή όμως δεν θα μπορούσε να μη συνδεθεί το αιώνιο ελληνικό φως και ο ελληνικός τρόπος ζωής με την έννοια του θανάτου. Στα "Επιτύμβια" τονίζει τη διαφάνεια του ελληνικού θανάτου:

    "Δεν υπάρχουν σύννεφα στον ορίζοντα του ελληνικού θανάτου. Μια διαφάνεια πάντοτε μας επιτρέπει να διακρίνουμε το εσωτερικό του σπιτιού όπου η ζωή σταμάτησε και κάποτε, από κάποιο άνοιγμα, το λίγο κυανό της πλατωνικής αθανασίας.

    Μέσα σε μια τρομαχτική ηρεμία, όπως αυτή που ακολουθεί τον κεραυνό. Κι επάνω σε μια πέτρα. Όπου τον απόντα τον συμπαραστέκουν με την ίδια επίσημη σοβαρότητα οι παρόντες.

    Σαν να θέλουν να δείξουν πόσο δύσκολο είναι να διανυθεί και από τις δυο μεριές η μηδαμινή απόσταση που χωρίζει τη μία στιγμή από την άλλη - εννοώ την κατοπινή της, αυτήν που μεταβάλλει και την τάξη του κόσμου...". Το έργο του Οδυσσέα Ελύτη κρύβει ανθρώπινες και οικουμενικές αξίες αλλά ταυτόχρονα και ελληνικές. Είναι ένας αθεράπευτος, ρομαντικός ελληνολάτρης. Χωρίς όμως, όπως ισχυριζόταν ο ίδιος, να είναι πατριωτικός ποιητής. Απλά ο ελληνικός χώρος του έδινε την εικόνα της πραγματικότητας και του ρεαλισμού και στη συνέχεια μετουσίωνε τις παραστάσεις του σ' έναν κόσμο καθαρό, αθώο και τέλειο.

    Το ελληνικό φως του πρόσφερε την έμπνευση και τη δύναμη να συνεχίσει την αναζήτηση της αλήθειας, της ουσίας των πραγμάτων.

    Κέντρο του κόσμου του είναι το Αιγαίο, επειδή "είναι το κέντρο της καλλιτεχνικής ενάργειας στην Ελλάδα χιλιάδες χρόνια τώρα, από την εποχή της Αυγής των πολιτισμών εκεί στη γαλάζια λεκάνη που ενώνει και χωρίζει συνάμα τις τρεις ιστορικές ηπείρους συντελέστηκαν ανέκαθεν οι πιο τολμηρές και γόνιμες συναντήσεις του πνεύματος.

    Ο ελληνοκεντρισμός του Ελύτη βρίσκει το αποκορύφωμά του στο έργο του " ¶ξιον Εστί". Η σύνθεση του "¶ξιον Εστί" είναι διαρθρωμένη όπως η Θεία Λειτουργία και χωρίζεται σε τρία μέρη. Στη "Γένεσις" όπου ο άνθρωπος ξεκινά τη ζωή του ακέραιος, αθώος και χωρίς ενοχές. Στη συνέχεια τα "Πάθη" περιγράφουν τις οδυνηρές εμπειρίες του ανθρώπου , τους κινδύνους και τα πάθη που τον απειλούν. Σ' αυτό το μέρος υπάρχει και συγκεκριμένη ιστορική αναφορά στον πόλεμο και την κατοχή.

    Τέλος, στο "Δοξαστικό" το κακό μετουσιώνεται σε καλό, τα άξια αποκαθίστανται και η αισιοδοξία επανέρχεται και γίνεται μόνιμη.

    Τον Ελληνοκεντρισμό του Ελύτη επισημαίνει η Σουηδική Ακαδημία τον Οκτώβριο του 1979 όταν ανακοινώνεται ότι του απονέμει το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας: ''Για την ποίησή του, που με φόντο την ελληνική παράδοση με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική οξύνοια, ζωντανεύει τον αγώνα του σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργία".

    Λίγο αργότερα, στην τελετή της απονομής του βραβείου Νόμπελ στις 10/12/1979 ο ίδιος ο ποιητής θα πει: "...Είναι το ξέρω άτοπο ν' αναφέρεται κανείς σε προσωπικές περιπτώσεις. Και ακόμα πιο άτοπο να παινά το σπίτι του. Είναι όμως κάποτε απαραίτητο, στο βαθμό που αυτά βοηθούν να δούμε πιο καθαρά μια ορισμένη κατάσταση πραγμάτων. Και είναι σήμερα η περίπτωση. Μου εδόθηκε, αγαπητοί φίλοι, να γράφω σε μια γλώσσα που μιλιέται μόνον από μερικά εκατομμύρια ανθρώπων. Παρ' όλα αυτά είναι μια γλώσσα που μιλιέται επί δυόμισι χιλιάδες χρόνια χωρίς διακοπή και μ' ελάχιστες διαφορές".

    Η απήχηση της σκέψης και του έργου του Ελύτη υπήρξε μεγάλη καθώς μεταφράστηκε σε πάρα πολλές γλώσσες και διδάχθηκε συστηματικά.

    Γιατί ο Οδυσσέας Ελύτης απευθύνεται - και αυτή είναι η ελπίδα του - σ' έναν κόσμο που υπερέχει, στην αξία του ανθρώπινου κόσμου. Παρ' όλο που πιστεύει ότι "αισθάνεται άστεγος και περιττός σ' έναν κόσμο που σήμερα έχει απαλλαγεί από κάθε παιδεία", αισιοδοξεί μέσα από την ποίηση ότι μπορεί ν' αναπτυχθεί ένα ανώτερο πνεύμα.

    Θεωρεί την ποίηση ως μια πηγή ομορφιάς και αθωότητας που όμως έχουν μεγάλη δύναμη και μπορούν ν' αλλάξουν τον τρόπο ζωής των ανθρώπων. Οι τελευταίοι μόνο αν προσεγγίσουν τη Φύση και αφήσουν τις αισθήσεις τους να λειτουργήσουν ελεύθερα, θα μπορέσουν να νιώσουν την ψυχή τους να υπερέχει. Να λοιπόν γιατί γράφει:

    " Η ποίηση είναι η μόνη οδός για να υπερβούμε τη φθορά...Να γιατί γράφω. Γιατί η ποίηση αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο θάνατος. Είναι η λήξη μιας ζωής και η έναρξη μιας άλλης, που είναι ίδια με την πρώτη, αλλά που πάει πολύ βαθιά, ως το ακρότατο σημείο που μπόρεσε να ανιχνεύσει η ψυχή, στα σύνορα των αντιθέτων , εκεί που ο ήλιος και ο ¶δης αγγίζονται".


    Πηγές:
    1. ¶ξιον Εστί, '' Η Γένεσις '', εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 1979.
    2. ¶ξιον Εστί, '' Τα Πάθη '', εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 1979.
    3. ''Ανοιχτά Χαρτιά'', εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 1982.
    4. 'Οδυσσέας Ελύτης', Επτά Ημέρες, εφ. ''Η Καθημερινή'', 25 / 09/ 1994.
    5.http://www.koufogiannis.freeservers.com

    Tags
    Καλλιτέχνες:Οδυσσέας Ελύτης



    Γίνε ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

    Αν σου αρέσει να γράφεις για μουσικά θέματα, σε περιμένουμε στην ομάδα συντακτών του ιστορικού, ανεξάρτητου, πολυφωνικού, υγιούς και δημοφιλούς ηλεκτρονικού περιοδικού μας.

    Στείλε το άρθρο σου

    σχολιάστε το άρθρο


    Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

    #32   /   01.04.2003, 09:03   /   Αναφορά
    Να και κάποιος που θυμήθηκε τον Μέγα Ποιητή του 20ου αιώνος. Τον Ποιητή που για να μιλήσει στην πνευματικά πτωχευμένη ανθρωπότητα επροτίμησε την γλώσσα των θεών (που οι Ρωμιοί κακοποιούν) αντί κάποιας εκ των επιβεβλημένων διεθνώς βαρβαρικών ηχορυπάνσεων.



    Τιμή και πολλά ευχαριστώ στον συγγραφέα αυτού του άρθρου. Κρίμα που δεν ευρήκα το όνομά του.



    Χαιρετίσματα από την Αυστραλία

    Πολύδωρος
    #5320   /   06.08.2006, 14:20   /   Αναφορά
    Μόλις διάβασα το αφιέρωμα ένιωσα πολύ όμορφα που σε αυτό το site, έχει γίνει ένα αφιέρωμα στον σπουδαίο ποιητή μας.

    Απλώς μου έκανε εντύπωση που ενώ γράφτηκε πριν τρισήμησι χρόνια περίπου, είχε μόνο ένα σχόλιο...

    Να πω λοιπόν ότι ο Ελύτης μελοποιήθηκε αρκετές φορές, είναι γνωστό έτσι κι αλλιώς.

    Μια από τις πιο πετυχημένες και χρονικά πιο κοντά μας, ήταν από τον Παπαδημητρίου.

    Σας το αφιερώνω, μια που είναι καλοκαιράκι και τα πάθη βράζουν...



    Ολα τα πηρε το καλοκαίρι,

    τ' άγρια μαλλιά σου στην τρικυμία

    το ραντεβού μας η ώρα μία

    Ολα τα πήρε το καλοκαίρι

    τα μαύρα μάτια σου το μαντήλι

    την εκκλησούλα με το καντήλι

    Ολα τα πήρε το καλοκαίρι

    κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι



    Ολα τα πήρε το καλοκαίρι

    με τα μισόλογα τα σβισμένα

    τα καραβόπανα τα σκισμένα

    μεσ΄τις αφρόσκονες και τα φύκια

    όλα τα πήρε τα πήγε πέρα

    τους όρκους που έτρεμαν στον αγέρα

    όλα τα πήρε το καλοκαίρι

    κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι



    Υπέροχη όπως πάντα η Αρβανιτάκη.



    #5323   /   06.08.2006, 18:55   /   Αναφορά
    μπράβο μπράβο...κ εγώ χάρηκα πάρα πολύ που έγραψε κάποιος για τον ποιητή αυτό γιατί τον θαυμάζω απίστευτα και του αξίζει να τον θυμόμαστε.Εμένα μαρέσει ένα αποσπασματάκι...το έχει τραγουδήσει κ η Αρβανιτάκη κ αν θυμάμαι καλά λέει το εξής..."στα αληθινά στα ψεύτικα,το λέω κ το ομολογώ άλλα είναι εκείνα που αγαπώ...γι αλλού γι αλλού ξεκίνησα!"
    #5325   /   06.08.2006, 22:01
    Μράβο!!!!!!!!!!! Αυτος ο ποιητης με συγκηνει παντα και τον λατρευω με τον υπερεαλισμό του!!!!!!

    #5330   /   07.08.2006, 01:05
    Πολύ όμορφο το αφιέρωμα..!

    Μπράβο και στον megaloserwtikos που το ξανάβγαλε στην επιφάνεια με το σχόλιό του με το αγαπημένο "όλα τα πήρε το καλοκαίρι"(ονειρικό κομμάτι!).

    Δεν μου μένει παρά να συμπληρώσω τον justin με το υπέροχο"παράπονο"¨



    Εδώ στου δρόμου τα μισά

    έφτασε η ώρα να το πω

    άλλα είναι εκείνα που αγαπώ

    γι αλλού γι αλλού ξεκίνησα



    Στ αληθινά στα ψεύτικα

    το λέω και τ ομολογώ

    σα να μουν άλλος κι όχι εγώ

    μεσ τη ζωή πορεύτηκα



    Όσο κι αν κανείς προσέχει

    όσο κι αν τα κυνηγά

    πάντα πάντα θα ναι αργά

    δεύτερη ζωή δεν έχει.






    #5329   /   07.08.2006, 00:46   /   Αναφορά
    Αγαπητέ justin, είναι κι αυτό από τα ''τραγούδια για τους μήνες'' (όπως και το ''όλα τα πήρε το καλοκαίρι''), μουσική Παπαδημητρίου και ερμηνεύει, πολύ σωστά θυμάσαι, η Αρβανιτάκη.

    Το παράπονο



    Εδώ στου δρόμου τα μισά

    έφτασε η ώρα να το πω

    άλλα ειν' εκείνα που αγαπώ

    γι' αλλού γι' αλλού ξεκίνησα



    Στ' αληθινά στα ψεύτικα

    το λέω και τ' ομολογώ

    Σα να 'μουν άλλος κι όχι εγώ

    μες στη ζωή πορεύτηκα



    Οσο κι αν κανείς προσέχει

    όσο κι αν τα κυνηγά

    Πάντα πάντα θα 'ναι αργά

    δεύτερη ζωή δεν έχει
    #5331   /   07.08.2006, 14:32   /   Αναφορά
    Μου άρεσε ιδιαιτέρως το αφιέρωμα μιας και ο Ελύτης είναι ο αγαπημένος μου... Να και ένα επίκαιρο: Ο ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ



    Ο Αύγουστος ελούζονταν μες στην αστροφεγγιά



    κι από τα γένια του έσταζαν άστρα και γιασεμιά







    Αύγουστε μήνα και Θεέ σε σένανε ορκιζόμαστε



    πάλι του χρόνου να μας βρεις στο βράχο να φιλιόμαστε







    απ' την Παρθένο στον Σκορπιό χρυσή κλωστή να ράψουμε

    κι έναν θαλασσινό σταυρό στη χάρη σου ν' ανάψουμε







    Ο Αύγουστος ελούζονταν μες στην αστροφεγγιά



    κι από τα γένια του έσταζαν άστρα και γιασεμιά.