αρχική σελίδα MusicHeaven κεντρική σελίδα του blog περισσότερα Blogs

Home
Ζω σημαίνει επικοινωνώ!
14 Ιανουαρίου 2014, 12:10
ΝΤΡΟΠΗ


Για ελάχιστα και μόνο κλάσματα του δευτερολέπτου συναντάμε το βλέμμα ενός ζητιάνου που προσπερνάμε, περπατώντας σε κάποιο πεζοδρόμιο ή όταν τύχει να πλησιάσει με προτεταμένο χέρι δίπλα στο παράθυρο του αυτοκινήτου μας σε κάποιο φανάρι, και νοιώθουμε άβολα, αποφεύγουμε να τον κοιτάξουμε στα μάτια και θα προτιμούσαμε να μη βρισκόμασταν εκεί.

Ό,τι και να κάνουμε, μοιάζει να είναι λάθος. Είτε τον αγνοήσουμε, βρίσκοντας διάφορες δικαιολογίες για τον εαυτό μας, είτε του δώσουμε το οποιοδήποτε φιλοδώρημα και επανέλθουμε στην ασφάλεια της προσωπικής μας ζωής, λησμονώντας το μέγεθος της δυστυχίας γύρω μας.

Όλα αυτά και άλλα πολλά και ανάλογα που αισθανόμαστε έχουν όνομα: «ΝΤΡΟΠΗ».

Γιατί ντρεπόμαστε, όμως; Ποιανού είναι η ντροπή στη συγκεκριμένη περίπτωση; Του ζητιάνου ή δική μας; Αν το σκεφθούμε, ακόμα και αυτός δεν περιμένει, συνήθως, παρά ελάχιστα μόνο κλάσματα του δευτερολέπτου, πριν απομακρυνθεί από το παράθυρο του αυτοκινήτου μας ώστε να μη γίνει τόσο έντονα αισθητή η απόρριψη ή η αγνόηση που πιθανότατα τη στιγμή εκείνη θα εισπράξει…

Για να υπάρξει ντροπή απαιτούνται τουλάχιστον 3 άτομα/μέρη. 1. Εμείς οι ίδιοι, 2. Κάποιος άλλος/άλλοι και 3. Ο προσωπικός εσωτερικός παρατηρητής του καθενός μας. Με άλλα λόγια, η ντροπή τροφοδοτείται από την παρουσία του ατόμου/των ατόμων που υπάρχουν εκείνη τη στιγμή γύρω μας, από ένα εσωτερικό πλήθος που ο καθένας μας κουβαλά εντός του και που δεν είναι άλλο από τις διάφορες σκέψεις και φαντασιώσεις μας για το πώς μας βλέπουν οι άλλοι, αλλά και από την ιδανική εικόνα που ο καθένας έχει πλάσει για τον εαυτό του.

Οι περιπτώσεις που μπορεί να πυροδοτήσουν αισθήματα ντροπής καθημερινά είναι άπειρες -συχνά πολύ συνηθισμένες- και μπορεί να ανακύψουν ανά πάσα στιγμή. Βγαίνουμε, π.χ. από μια δημόσια τουαλέτα και αναρωτιόμαστε συχνά για το τι μπορεί να σκέφτονται οι άλλοι για εμάς, για το αν αφήσαμε κάποια δυσάρεστη οσμή πίσω μας που μπορεί να γίνει αντιληπτή από τον επόμενο που περιμένει να μπει κ.τ.λ.

Συχνά, η ντροπή συγχέεται με την ενοχή. Η ενοχή, όμως, έχει σχέση με κάτι που κάνουμε, ενώ η ντροπή με το ποιοι είμαστε. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου τα δύο αυτά αισθήματα μπορεί επιδοθούν σε ένα τρελό και μοιραίο βαλς στη διάρκεια του οποίου συνεχώς ανακυκλώνονται, ενδυναμώνοντας το ένα το άλλο και εγκλωβίζοντάς μας σε μια αδιέξοδη καταθλιπτική κατάσταση.

Δύο είναι τα σημαντικότερα ενδεχόμενα που μπορεί να καθηλώσουν κάποιον σε έναν τέτοιου είδους καταθλιπτικό εναγκαλισμό. Το πρώτο είναι μια οδυνηρή αίσθηση εσωτερικής μοναξιάς, εξαιτίας μιας έντονης και υποσυνείδητης ντροπής απέναντι στην πεποίθηση πως ποτέ δεν αγαπήθηκε πραγματικά για αυτό που είναι. Αυτό αποτελεί τη βαθύτερη και πλέον οδυνηρή ντροπή που μπορεί να νιώσει κάποιος και που οδηγεί σε απόσυρση και σε μια αίσθηση τεράστιας εσωτερικής ερημιάς. Το δεύτερο ενδεχόμενο είναι η δημιουργία μιας αίσθησης προσωπικής ασημαντότητας -σχεδόν ανυπαρξίας- και αναξιότητας.

Τα όσα προαναφέρονται κάνουν ίσως πιο κατανοητή την έκφραση «Δεν έχω πρόσωπο προς τα έξω» ή «Δεν έχω μούτρα να βγω έξω» που αναφέρεται στη ντροπή κάποιου απέναντι στον περίγυρό του. Η έκφραση αυτή -που  υπάρχει σε πολλές γλώσσες σε ολόκληρο τον κόσμο- δείχνει την ανάγκη όλων μας να διατηρούμε προς τα έξω ένα προσωπείο βολικό και αρκετά αληθοφανές αλλά ταυτόχρονα και αρκετά καλό ώστε να αντιπροσωπεύει αυτό που πραγματικά θα θέλαμε να είμαστε.

Όταν, όμως,  βρεθούμε σε μια κατάσταση που μας αναγκάζει να έρθουμε αντιμέτωποι με το γεγονός πως σε καμία περίπτωση δεν είμαστε αυτοί που θα επιθυμούσαμε και που θέλουμε να πιστεύουμε, δηλαδή αυτό που αντιπροσωπεύει η ιδανική εικόνα του εαυτού μας, τότε νιώθουμε ντροπή. Όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που θα επιθυμούσαμε να είμαστε και σε αυτό που πραγματικά είμαστε τόσο μεγαλύτερο το σοκ και η ματαίωση που βιώνουμε, όταν η πραγματικότητα οδηγήσει αυτές τις δύο εκδοχές του εαυτού μας σε τροχιά σύγκρουσης μεταξύ τους.

Σε μια τέτοια περίπτωση,  οι όποιες «δικαιολογίες» προσπαθήσουμε να βρούμε για να «αποκαταστήσουμε» τη στραπατσαρισμένη εικόνα του εαυτού μας, αποβλέπουν αποκλειστικά και μόνο στην απόκρυψη αυτής της εσωτερικής ευαλωτότητάς μας. Εάν κάποιος διαπιστώσει πως ούτε αυτό βοηθά, τότε η ανάγκη του να κρυφτεί ή, αν είναι δυνατόν, ακόμα και να εξαφανισθεί από προσώπου γης είναι σχεδόν ακαταμάχητη. Όταν ούτε και αυτό αρκεί για να ανακουφίσει από το σοκ της αποκάλυψης της πραγματικής και καθόλου αποδεκτής προσωπικής εικόνας, τότε δεν απομένει παρά ο αφανισμός -ακόμα και με οποιονδήποτε τρόπο- του Άλλου που, θελημένα ή άθελά του, υπενθυμίζει, φέρνει στην επιφάνεια ή τονίζει την αίσθηση ασημαντότητας και πλήρους ανεπάρκειάς μας…

ΥΓ. Όποιος επιθυμεί μπορεί να προσπαθήσει να ερμηνεύσει, με βάση τα παραπάνω, κάποιες πλευρές της πολιτικής ζωής και του φαινομένου της βίας στην Ελλάδα του σήμερα…

 


8 σχόλια - Στείλε Σχόλιο





Σχόλιο από KRISTHESS (14.01.2014)
πολύ ωραίο και κατατοπιστικό άρθρο..Βέβαια όσον αφορά τα φανάρια, έχεις σε πολύ μεγάλο μέρος δίκιο..όμως υπάρχει και μία ακόμα παράμετρος που πρέπει να υπολογίσουμε...  δυστυχώς σ'αυτό το συναίσθημα ντροπής των διερχομένων υπολογίζουν και οι απανταχού δουλέμποροι εκμεταλλευτές..Θέλεις να βοηθήσεις , όμως όταν σκέφτεσαι ότι κάποιους απο αυτούς τους ανθρώπους στα φανάρια τους εκμεταλλεύονται κάποιοι άλλοι,οι οποίοι επίσης δεν έχουν ντροπή,παίρνοντας τους τα χρήματα και δίνοντας όλη την ημέρα απλά ένα πιάτο φαϊ,ή υπάρχουν κυκλώματα επιβεβαιωμένα ας πούμε στη θεσσαλονίκη που φέρνουν ανάπηρους από τη Βουλγαρία ή δε ξέρω από που αλλού,και  ζητούν ελεημοσύνη στα πεζοδρόμια..και βλέπεις κάθε πότε τους μαζεύουν οι ίδιοι από τα πόστα...τότε  και συ πολλές φορές αρνείσαι να απλώσεις το χέρι.. όσο κι αν το θέλεις..Νομίζω η Ντροπή θα πρέπει να αφορά και την πολιτεία,που βλέπει αλλά δεν κάνει σχεδόν τίποτα ώστε να εξαλειφθούν τέτοιου είδους φαινόμενα..Δυστυχώς η ντροπή σε αυτές τις περιπτώσεις γίνεται θλίψη και στεναχώρια για την αδυναμία προσφοράς βοήθειας από μέρους σου..
Κάποια στιγμή που λες επειδή το είχα δει αυτό, θέλησα να βοηθήσω διαφορετικά.. αποφάσισα όποτε μπορούσα να πηγαίνω σε ενα φαστφουντάδικο και να παίρνω ένα σαντουιτσάκι και να το προσφέρω αντί χρημάτων...και παρόλο που θα συνεχίσω να το κάνω υπήρξε ένα περιστατικό που με θορυβησε... έδωσα το σαντουιτσάκι σε κάποιον ζητιάνο..κι αυτός με το που το πήρε.. το πέταξε!!!!!!! Δε σου κρύβω ότι σοκαρίστηκα..τον ρώτησα γιατί το έκανε και απλά δεν μου απαντούσε!Φαινόταν να είναι μια χαρά από νοητική κατάσταση..όμως...όμως.. τι να πει κανείς...
Από την άλλη ..κάνε το καλό και ρίξτο στο γυαλό..όμως ποιο είναι το καλό γι'αυτούς τους ανθρώπους τελικά?πως μπορεί να είναι κάποιος σίγουρος?


Σχόλιο από sven (14.01.2014)

KRISTHESS,
 
η «παράμετρος των φαναριών» που αναφέρεις είναι μεν υπαρκτή αλλά όταν καθορίζει τη συνολική στάση μας απέναντι στους αναξιοπαθούντες δεν είναι παρά δικαιολογία…
 
Δεν είναι αυτό το αντικείμενο του ποστ. Χρησιμοποιήθηκε, απλά, για να δώσει ένα συνηθισμένο παράδειγμα της καθημερινότητάς μας που συχνά δημιουργεί ένα αίσθημα ντροπής σε πολλούς από εμάς.
 
ΥΓ. Αν αποζητούμε τη βεβαιότητα, το να «είμαστε σίγουροι» -όπως γράφεις-, τότε ελάχιστα πράγματα θα μπορέσουμε να ζήσουμε/γευθούμε/μάθουμε στη σύντομη ζωή μας…


Σχόλιο από KRISTHESS (14.01.2014)
φυσικά και δεν καθορίζει τη συνολική στάση μας-αντιληπτό που το χρησιμοποίησες ως παράδειγμα.Η ντροπή αφορά πολύ περισσότερο κόσμο και οι ενέργειες του κόσμου ατομικά ή συλλογικά αν θέλεις, είναι αυτές που καθορίζουν το πόσο μεγάλη ή μικρή θα είναι αυτή.


Σχόλιο από sven (15.01.2014)
KRISTHESS,

η ντροπή -όπως και η ενοχή- μπορεί να μεταβιβασθεί όχι μόνο σε άτομα, αλλά και σε ομάδες, ακόμα και ολόκληρες κοινωνικές τάξεις, φυλές και έθνη. Παράδειγμα του τελευταίου αποτελεί η Γερμανία εξαιτίας του ναζιστικού παρελθόντος της...

Μια Πολιτεία, όμως, ως αφηρημένη έννοια, δεν είναι δυνατόν να νιώσει κάποια ντροπή που προϋποθέτει την ύπαρξη κάποιου/κάποιων υποκειμένων...

Όσον αφορά στο παράδειγμα του ζητιάνου που αναφέρεις ο οποίος πέταξε το σάντουιτς που του πρόσφερες, τολμώ να κάνω την υπόθεση πως για κάποιους προσωπικούς ή/και πολιτισμικούς λόγους πιθανόν να θεώρησε/εξέλαβε την κίνησή σου ως προσβλητική, δηλαδή τον έκανε να νιώσει υποτίμηση και ντροπή...


Σχόλιο από KRISTHESS (15.01.2014)
Την Πολιτεία την κάνουν επίσης άτομα φίλε μου,δεν αναφέρομαι σ'αυτήν ως αφηρημένη έννοια. Όσον αφορά το θέμα του ζητιάνου, αν θεώρησε προσβλητική τη δική μου κίνηση που την έκανα με αγάπη και όχι το 2ευρο ή το 50λεπτο κάποιων άλλων, τότε τι να πω.Ο καθένας εκτός από την ντροπή που οφείλει να νιώθει, αν νοείται ως άνθρωπος , κάποτε παραδίδει και μια ψυχή.Αυτός ξέρει καλύτερα.Και η παράδοση της ψυχής αφορά και εμένα αλλά και αυτόν..


Σχόλιο από sven (15.01.2014)

KRISTHESS,
 
αφήνω στην άκρη το θέμα της Πολιτείας γιατί θα πλατειάσουμε και θα σχολιάσω το θέμα του ζητιάνου. Το ό,τι παραξενεύτηκες για την αντίδρασή του δεν είναι και τόσο περίεργο. Το να τη θεωρείς, όμως, ως «λανθασμένη» σημαίνει πως θεωρείς ως μοναδικό μέτρο «σωστού» και «αλήθειας» τη δική σου πραγματικότητα και αλήθεια. Σκέψου, όμως, πως και αυτός από τη δική του πλευρά μπορεί να θεώρησε τη δική σου χειρονομία -όσο  καλοπροαίρετη και γενναιόδωρη και αν είναι για τα δικά μας δεδομένα- ως προσβολή.
 
Η κοινωνική ανθρωπολογία έχει καταδείξει χιλιάδες διαφορετικών εθίμων, παραδόσεων, συνηθειών κ.τ.λ. των διαφόρων λαών/φυλών του πλανήτη που φαντάζουν «αλλόκοτα» για τους υπόλοιπους. Όταν, πριν από χρόνια, έλεγα σε σουηδούς συμφοιτητές μου πως τρώμε πατσά, δηλαδή σούπα από έντερα και στομάχια ζώων, ή πως πηγαίνουμε σε σπίτια φίλων απρόσκλητοι κ.ά., με κοίταζαν σαν εξωγήινο. Ανάλογα έβλεπα εγώ τότε διάφορες πολιτισμικές και μη συνήθειες δικές τους που με σόκαραν στην κυριολεξία. Όταν κάποια φορά ένας φίλος μου νευρίασε με έναν σουηδό στο πανεπιστήμιο και του είπε στα σουηδικά «Θα σου γα@@σω την αδελφή», εκείνος εντελώς απορημένος και σηκώνοντας τους ώμους του απάντησε: «Ποιο το πρόβλημα με αυτό, αν και η ίδια το θέλει»…
 
Δεν θα αναφερθώ σε πολύ πιο χτυπητά παραδείγματα διαφορετικών πολιτισμικών συνηθειών…
 
Αποδοχή των Άλλων -όποιοι και αν είναι αυτοί, ασχέτως φύλου, εθνικότητας, χρώματος κ.ά.- σημαίνει πάνω απ΄όλα αποδοχή της όποιας διαφορετικότητάς τους, δηλαδή να μπορούμε, μεταξύ άλλων, να βλέπουμε τα πράγματα και από τη δική τους πλευρά. Ξέρεις τι κάνουν οι σουηδοί από τότε που άρχισε η μαζική μετανάστευση στη χώρα τους στις αρχές της δεκαετίας του 60; Μαθήματα στα σχολεία όλης της χώρας, από τις τάξεις του δημοτικού, για τις συνήθειες και τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες των διαφόρων λαών ώστε τα σουηδόπουλα να τις κατανοήσουν, να τις αποδεχθούν ως κάτι απλά διαφορετικό όχι, όμως, και απειλητικό, και με τον τρόπο αυτό να αποδεχθούν και τους ίδιους τους μετανάστες ως συν-ανθρώπους, δηλαδή, όπως ακριβώς κάνουμε κι εμείς εδώ στη χώρα μας…


Σχόλιο από KRISTHESS (15.01.2014)
εν πάσει περιπτώσει,σίγουρα δεν ήταν τέτοιο το θέμα που αναφέρεις..αλλά δεν μπορώ να σου το περιγράψω και πως ήταν , γιατί δεν ήσουν εκεί. Ωστόσο αντιληπτά όσα λες και συμφωνώ με τις σκέψεις σου απόλυτα.


Σχόλιο από sven (19.01.2014)

KRISTHESS,
 
η άλλη πιθανή εξήγηση στη φαινομενικά παράδοξη αντίδραση του εν λόγω ζητιάνου μπορεί να είναι η εξής:
 
Η φτώχεια έχει να κάνει με πολύ περισσότερα πράγματα πέραν της έλλειψης ή της παντελούς απουσίας υλικών αγαθών. Έχει συχνά να κάνει με αισθήματα καταπίεσης, έλλειψης ελευθερίας και ελάχιστων/ανύπαρκτων δυνατοτήτων αλλαγής των συνθηκών τόσο της προσωπικής όσο και της ζωής των παιδιών και της οικογένειας κάποιου. Αυτό δημιουργεί συχνά απύθμενα αισθήματα ντροπής και αναξιότητας, επηρεάζοντας συθέμελα την αυτοεκτίμηση κάποιου.
 
Το βαθύ αίσθημα ανημπόριας ενός τέτοιου ατόμου πυροδοτεί απελπισία αλλά και τεράστιο μίσος που αναζητά επίμονα κάποιο στόχο. Σε περίπτωση που ο στόχος αυτός δεν είναι ο ίδιος ο εαυτός, μπορεί να είναι κάποιος ή κάτι στον άμεσο ή ευρύτερο περίγυρο. Το μίσος και η επιθετικότητα -ανάλογα με το βαθμό της πληγωμένης υπερηφάνειας και αυτοεκτίμησης- μπορεί να κατευθυνθεί προς άλλους, λεκτικά ή/και φυσικά.
 
Ο συγκεκριμένος ζητιάνος, λοιπόν, για να αντέξει το ναρκισσιστικό τραύμα που σήμαινε για τον ίδιο  η φτώχεια και η απελπιστική του θέση, ίσως έπλασε εντός του την ψευδαίσθηση(;) πως η ζητιανιά του είναι ένα είδος εργασίας και το φιλοδώρημα η αμοιβή του. Οτιδήποτε άλλο πέραν αυτού, π.χ. ένα προσφερόμενο σάντουιτς, να αποτελούσε για τον ίδιο υπενθύμιση της κακομοιριάς, της φτώχειας, του ανεπιθύμητου οίκτου του περίγυρου κ.ά. Κάτω από τις προϋποθέσεις αυτές, η οργισμένη αντίδρασή του να γίνεται περισσότερο κατανοητή ως αναγκαία άμυνα απέναντι στη στραπατσαρισμένη υπερηφάνεια και αυτοεκτίμησή του…
 
ΥΓ. Αυτά είναι πολλές φορές τα κίνητρα πολλών τρομοκρατών ή/και βομβιστών αυτοκτονίας που συχνά προέρχονται από οικονομικά ευκατάστατες και με καλό μορφωτικό επίπεδο οικογένειες. Δεν είναι η φτώχεια αλλά οι παραπάνω αναφερόμενες συνιστώσες που διοχετεύονται και βρίσκουν καταφύγιο σε ολοκληρωτικού τύπου ιδεολογίες, θρησκευτικές αντιλήψεις και πολιτικές επιλογές που δίνουν τη δυνατότητα εκδίκησης, αντιποίνων και –υποσυνείδητα- «αποκατάστασης» μιας λεηλατημένης αυτοεκτίμησης…



Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να έχετε συνδεθεί ως μέλος. Πατήστε εδώ για να συνδεθείτε ή εδώ για να εγγραφείτε.

Επιστροφή στο blog


ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συγγραφέας
sven
από ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΥΡΥΤΕΡΑ ΠΡΟΑΣΤΙΑ



Περί Blog
blogs.musicheaven.gr/sven








Tags




Επίσημοι αναγνώστες (37)
Τα παρακάτω μέλη ενημερώνονται κάθε φορά που ανανεώνεται το blogΓίνε επίσημος αναγνώστης!


Πρόσφατα...


Δημοφιλέστερα...




Αρχείο...


Φιλικά Blogs

Links







Ανάπτυξη MusicHeaven.gr, Hosting interTEN Όροι Χρήσης