chat
ελληνική μουσική
online 171·195.311 μέλη
αρχική > e-Περιοδικό > Μαθήματα Μουσικής

Λαϊκά Παραδοσιακά Όργανα

Τα λαϊκά παραδοσιακά (γκάιντα - τσαμπούνα - ζουρνάς - φλογέρα) δεν είναι επακριβώς συγκερασμένα όργανα και άρα κάθε νότα τους δεν είναι απόλυτα εναρμονισμένη με τα συνήθη όργανα μιας ορχήστρας, όσο και αν προσπαθήσετε να κουρδιστείτε σ’ αυτά.





Λαϊκά Παραδοσιακά Όργανα

προφίλΓράφει ο Σκιαθίτης Στέφανος (stefanos604)63 άρθρα στο MusicHeaven
Κατάγομαι από Αρναία Χαλκιδικής όπου έζησα μέχρι τα 22 μου και έκτοτε εργάσθηκα και μένω μόνιμα στην Ερμούπολη Σύρου.Το ενδιαφέρον μου σημείο είναι περισσότερο για μουσικές γνώσεις και κατανόηση της μουσικής από την πλήρη τεχνική επάρκεια σ...
Δευτέρα 27 Νοεμβρίου 2017

Εισαγωγή

Στην πραγματικότητα, ανάλογα με το τύπο του παραδοσιακού οργάνου, τον κατασκευαστή, το επιστόμιο τους και κυρίως το παίξιμό σας, μπορείτε να πλησιάσετε αρκετά κοντά στο κούρδισμα με τα άλλα όργανα, αλλά το πιο πιθανό είναι ότι να μην τα καταφέρετε.

Ωστόσο, αυτό είναι το βασικό χαρακτηριστικό τέτοιων λαϊκών οργάνων και οι ιδιότητες αυτές πρέπει να γίνονται σεβαστές και να εκτιμώνται και όχι να δυσφημίζονται. Μπορείτε να το δείτε έτσι και να μάθετε και δεν θα νιώσετε απογοήτευση!

Αυτό που πιθανότατα θα παρατηρήσετε κατά την εκμάθηση τους είναι ότι θα χρειαστεί να ρυθμίζετε την αναπνοή σας για να διατηρείτε τις νότες σωστές. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει σταδιακά όσο ανεβαίνουμε την κλίμακα να φυσάμε δυνατότερα, αλλιώς οι νότες θα βαίνουν προς ύφεση.

Αφού μάθετε να παίζετε καθαρά τις νότες της διατονικής κλίμακας, τότε αρχίστε να παίζετε μελωδίες που δεν έχουν νότες με αλλοιώσεις (διέσεις/υφέσεις). Μετά μπορείτε να παίζετε και χρωματικά με ημικάλυψη της οπής.

Λαϊκά Παραδοσιακά Όργανα

Γκάιντα

Η λέξη γκάιντα είναι σλάβικη και σημαίνει ασκί με αέρα. Η ελληνική λέξη είναι άσκαυλος (ασκός+αυλός) ή τσαμπούνα (όμως η τσαμπούνα ή ζαμπούνα, όπως θα αναλύσω παρακάτω, διαφέρει από την γκάιντα).

Η γκάιντα (για την οποία δεν έχω καμιά εμπειρία γι' αυτό θα αναφέρω μόνο αυτά που γνωρίζω εγκυκλοπαιδικά), συναντάται σε ηπειρωτικές περιοχές κυρίως της Θράκης και της Μακεδονίας και αποτελείται από τα εξής κομμάτια:

Λαϊκά Παραδοσιακά Όργανα

Τσαμπούνα

Η τσαμπούνα σε περιοχές Κυκλάδων & Κρήτης. Δείτε εδώ

Η τσαμπούνα παίζεται μαζί με τουμπί (είδος νταουλιού) με δύο κοντούς ξύλινους κόπανους.

Θα αναφερθώ στις τσαμπούνες Κυκλάδων που δοκίμασα να μάθω, τις βρήκα εύκολες αλλά λόγω Χ.Α.Π (απαιτούν αρκετή ενέργεια τουλάχιστον στο φούσκωμα του ασκιού) τα παράτησα.

Συνήθως έχει πέντε τρύπες μπροστά και μία πίσω και όχι ισοκράτη (βλέπε φωτογραφίες). Επίσης ενδέχεται να διαφέρει το φυσάρι (πιο στενό). Κατά το παίξιμο είναι δυνατόν και οι δύο αυλοί να παίζουν μελωδία, ή ο ένας να παίζει μελωδία και ο άλλος να κρατάει ίσο (δίνονται δυνατότητες και για διφωνίες εδώ).

Η τσαμπούνα είναι είδος παραδοσιακού, ασκοφόρου, πνευστού μουσικού οργάνου, αντίστοιχο με τον αρχαίο άσκαυλο που αναπτύχθηκε κυρίως στις Κυκλάδες και σε άλλα νησιά του Αιγαίου.

Η τσαμπούνα φτιάχνεται από:

Ασκί (τουλούμι)

Το ασκί (τουλούμι) είναι από δέρμα ζώου (γίδας ή τράγου θηλυκού), γυρισμένο ανάποδα (με το τρίχωμα από μέσα).

Επιστόμιο

Το ΅ήκος του επιστο΅ίου εξαρτάται από το ΅έγεθος του ασκού, είναι καλαμένιο ή από κόκκαλο. Τα παλιότερα χρόνια ήταν σπάνια η ύπαρξη βαλβίδας στο επιστό΅ιο. Ο τσα΅πουνιέρης έκλεινει το επιστό΅ιο ΅ε τη γλώσσα του όταν δεν φυσούσε και όταν τραγουδούσε έκλεινε το επιστό΅ιο ακου΅πώντας το στο ΅άγουλό του. Ήταν ιδιαίτερα δύσκολη τεχνική, καθώς αφήνοντας το επιστό΅ιο από τα χείλη, το τουλού΅ι ξεφούσκωνε γρήγορα. Παλιότερα τις βαλβίδες τις έφτιαχναν αποκλειστικά από φύλλο κρεμμυδιού. Σήμερα και από φύλλο κρεμμυδιού αλλά και από παιδικό μπαλόνι ή και από προφυλακτικό (πιο σκληρό) στο άκρο του επιστό΅ιου εντός του ασκού, με  ΅ια ΅ικρή οπή. Όταν ο παίχτης φυσά, το ελαστικό ανοίγει και ο αέρας περνά, όταν δεν φυσά ο αέρας που προσπαθεί να διαφύγει από το επιστό΅ιο προς τα έξω τσαλακώνει το μπαλόνι, το οποίο σφραγίζει την έξοδο του αέρα.

Κύριο χαρακτηριστικό των τσαμπούνων είναι η απουσία διακριτού αυλού ισοκράτη που διαθέτουν οι γκάιντες.

Αυλοί

Η Τσαμπούνα αποτελείται από ένα σύστημα 2 αυλών.  Οι αυλοί στη ΅εγάλη πλειοψηφία των οργάνων είναι κατασκευασ΅ένοι από καλά΅ι, είναι κυλινδρικοί και απολήγουν σε χοάνες. Ο αυλός έχει συνήθως πέντε οπές διπλές.

Λαϊκά Παραδοσιακά Όργανα

Η τσαμπούνα δεν έχει πλούσια μουσική γκάμα, ούτε θα σας εντυπωσιάσει με απεριόριστες εκφραστικές δυνατότητες. Όλη η μουσική που ξεχύνεται, στηρίζεται στις πέντε τρύπες του καλαμιού. Απ’ αυτές τις τρύπες, αλλά και από το ρυθμικό κτύπημα στο τουμπελέκι ή στο τουμπί, θα βγουν οι ήχοι που θα ξεσηκώσουν τον κόσμο για το γλέντι και το ξεφάντωμα. Μεγάλη πλειοψηφία των σκοπών είναι μπάλοι και συρτοί.

Απόπειρα σύμπραξης ΅ε λαούτο συνήθως αποτυγχάνει λόγω κακού κουρδίσματος ΅εταξύ τσα΅πούνας και λαούτου, άλλες όμως φορές αν οι παίχτες έχουν κάποιες μουσικές γνώσεις, η σύμπραξη επιτυγχάνει.

Εδώ και αρκετά χρόνια υπήρξε ΅ια στροφή της νεότερης γενιάς των Κυκλάδων προς την παραδοσιακή ΅ουσική. ‘’Συνάντηση λαϊκών πνευστών στις Κυκλάδες ‘’: Δείτε ΕΔΩ:

Η προσθήκη του ασκού στις τσαμπούνες ήταν αποτέλεσ΅α της προσπάθειας εύρεσης εναλλακτικού τρόπου παιξί΅ατος από τον κουραστικό και επίπονο της κυκλικής αναπνοής που χρησιμοποιείται κυρίως από τους ζουρνατζήδες (δείτε ένα σχετικό άρθρο Circular breathing - κυκλική αναπνοή  ΕΔΩ:).

Φλογέρα

Η οικογένεια των φλογέρων (Recorders) αποτελείται από διάφορα μεγέθη. Η μεγαλύτερη είναι η Great Bass και η μικρότερη η Sopranino.

Δείτε το Video μου με διάφορες μελωδίες:

Αλλά και το πλήρες άρθρο μου ‘’ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΦΛΟΓΕΡΕΣ’’:

http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=4455

Ζουρνάς (Καραμούζα)

Οι μουσικές ανάγκες σε γάμους, πανηγύρια, περιοδεύον, κάλαντα... καλύπτονται σε πολλά μέρη της Μακεδονίας, με νταούλι, ζουρνά ακόμα και σήμερα.

Δείτε το Video μου:

Δείτε όμως και το πλήρες άρθρο μου ‘’Οδηγός Εκμάθησης Ζουρνά (Καραμούζας)’’:

http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=4482


Πρόσφατα άρθρα από τον ίδιο
Σχετικά μαθήματα μουσικής
Tags
Μουσικά Είδη:Λαϊκά




Γίνε ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Αν σου αρέσει να γράφεις, έλα στην ομάδα συντακτών του ανεξάρτητου, πολυφωνικού, υγιούς και δημοφιλούς ηλεκτρονικού περιοδικού του MusicHeaven και μοιράσου τις σκέψεις σου με τους πάνω από 4.000 καθημερινούς αναγνώστες του.

Στείλε μια δημοσίευση ή επικοινώνησε μαζί μας για απορίες!


σχόλια (3)

σχολιάστε το παραπάνω άρθρο:


Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

iereas Chat
Βασική Νότα
#29675   /   02.12.2017, 22:40   /   Αναφορά
"Θα αναφερθώ στις τσαμπούνες Κυκλάδων που δοκίμασα να μάθω, τις βρήκα εύκολες αλλά λόγω Χ.Α.Π (απαιτούν αρκετή ενέργεια τουλάχιστον στο φούσκωμα του ασκιού) τα παράτησα".

Τι είναι το Χ.Α.Π;
freddom Chat
Περαστική Νότα
#29676   /   02.12.2017, 22:55
Χ Α Π αρτικολεξο που σημαίνει χρόνια αποφρακτικη πνευμονοπαθεια. Προφανώς ο συντακτης του αρθρου έχει αυτήν την πάθηση, η οποία τον εμπόδισε να μάθει να παίζει τααμπουνα.

STEFANOS604 Chat
Βετεράνος
#29677   /   03.12.2017, 08:02   /   Αναφορά
Ακριβώς αυτό σημαίνει και είναι σχεδόν (95%) πάθηση των καπνιστών (5% εργαζόμενους σε σκόνες , νηματουργεία, τσιμεντάδικα...). Ο πνεύμονας γίνεται ανελαστικός (εμφύσημα) και δεν σου φτάνει ο αέρας που αναπνέεις!! Αν ένας μη καπνιστής υγιή ρουφήξει βαθιά και εκπνεύσει πρέπει να βγάλει 3 λίτρα αέρα στο 1ο sec (εγώ βγάζω 1,4 ....medium to severe ΧΑΠ). ’μεσο κόψιμο τσιγάρου άμεση βελτίωση άλλων παραμέτρων (το προηγούμενο ΔΕΝ γιατρέυεται πλέον - μόνιμη η ζημιά) και νομίζεις ότι επανέρχεσαι. Σ' εμένα βοήθησε η φυσαρμόνικα. Ρίξε μια ματιά στο άρθρο αυτό ίσως βοηθήσεις τον εαυτό σου , οικογένεια ή φίλους σου....http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=4564


Σχόλια από άλλες δημοσιεύσεις