ελληνική μουσική
362 online   ·  208.855 μέλη

αρχική > e-Περιοδικό > Μαθήματα Μουσικής

Βυζαντινή Μουσική: Ψηλαφώντας.... (μέρος Β)

Συνεχίζοντας την προηγούμενη μας ... ψηλάφιση... στον πλούτο της βυζαντινής σημειογραφίας...

Γράφει το μέλος gate43 άρθρα στο MusicHeaven
Παρασκευή 09 Απρ 2004

1. Όπως είδαμε οι χαρακτήρες ποσότητας που εξετάσαμε στο προηγούμενο άρθρο ανεβαίνουν και κατεβαίνουν το πολύ 4 φωνές. Αν όμως θέλουμε να ανέβουμε και να κατέβουμε υπερβατώς περισσότερες από 4 π.χ. 7 ή 12 φωνές, δηλαδή από τον Νη να πάμε π.χ. στον πάνω Νη αντίστοιχα ή στον πάνω Κε...τι θα κάνουμε....
Γι' αυτό λοιπόν έχουμε τους γάμους....!!
Παντρεύονται μεταξύ τους όσοι χαρακτήρες γνωρίζουμε και φτιάχνουν μέσω της συμπλοκής τους τους λεγόμενους σύνθετους χαρακτήρες ποσότητας που κάνουν αυτή τη δουλειά.
Και αυτοί είναι οι εξής:


Ας δούμε μια σχετική άσκηση που περιλαμβάνει και αυτούς:


Σημειώσεις:
Τα λόγια απο κάτω αντιστοιχούν ασφαλώς στις νότες. Όταν ψάλλουμε ασφαλώς δεν ψάλλουμε λέγοντας πα, βου, γα, δι....Λέμε το μέλος κανονικά, το οποίο ηχητικά αντιστοιχεί στις νότες που μαθαίνουμε.
Ας δούμε λοιπόν εμείς τις νότες.
Ποια είναι η νότα, στην οποία βρισκόμαστε ξεκινώντας το κομμάτι; Πώς την αναγνωρίζω;
Μα ασφαλώς από το μαρτυρικό σημείο. Είναι το μαρτυρικό σημείο του Νη, άρα βρισκόμαστε στον Νη.
Αυτό το σύμπλεγμα στη συνέχεια, μετά τη μαρτυρία του Νη, τι μου λέει να κάνω;
Πάω στον πίνακα παραπάνω με τους σύνθετους χαρακτήρες και το βρίσκω. Μου λέει να ανέβω 7 φωνές, ασφαλώς υπερβατώς. Άρα αφού η μαρτυρία μου λέει ότι είμαι στον Νη, προσθέτω και 7 φωνές..που πάω;
Στον άνω Νη. Άρα την πρώτη νότα μου (αυτήν δηλαδή που είναι πάνω από τη συλλαβή "Δο", θα την ονομάσω Νη και θα την εκτελέσω ως Νη (ως άνω Νη ασφαλώς).
Και συνεχίζω με τον τρόπο που ξέρω.
Η άσκηση θα εκτελείται ως προς τις νότες, ως εξής:

Νη Ζω Κε Δι Κε Ζω Κε Δι Δι Βου Δι Γα Βου Πα Νη, (Εδώ το σημείο που είναι μετά τον Νη, να μη σας απασχολεί προς το παρόν. Είναι ένας άλλος χαρακτήρας που ανήκει στην οικογένεια του Χρόνου. Είναι μια παύση)
Νη Βου (Προσοχή εδώ. Πρόκειται για σύμπλεγμα. Δείτε στον πίνακα παραπάνω με τους σύνθετους χαρακτήρες και θα το καταλάβετε. Το ολίγον με το κέντημα δίπλα του φτιάχνουν έναν σύνθετο χαρακτήρα ποσότητας που ανεβαίνει δύο φωνές υπερβατώς) Γα Δι Γα Βου Γα Δι ι ι ( Λοιπόν εδώ πέραν από το υφέν που είδαμε και πριν, υπάρχει άλλο ένα σημαδάκι πάνω από το ολίγον. Αυτό λέγεται κλάσμα και είναι χαρακτήρας χρόνου.Δε σας ενδιαφέρει ακόμα. Απλώς λέμε από τώρα ότι δίνει ένα χρόνο παραπάνω στη νότα πάνω ή κάτω από την οποία μπαίνει. Εδώ μπήκε πάνω στο ολίγον που αντιστοιχεί εν προκειμένω στον Δι, άρα δε θα πω απλώς Δι, αλλά Δι ι (το "τραβώ", δίνοντας του ένα χρόνο. Συν το υφέν με το ίσον που ακολουθεί...γι' αυτό λέω Δι ι ι),
Δι Δι Δι Κε Δι Δι Γα Βου Πα Γα Βου Πα α Νη η.


2. Γιατί υπάρχουν πολλοί χαρακτήρες που κάνουν την ίδια δουλειά; Ένας δεν έφτανε;
Π.χ. γιατί να υπάρχει και ολίγον και κεντήματα και πεταστή, αφού καθένας από τους τρεις κάνουν την ίδια δουλεια: ανεβαίνουν μία φωνή.
Η απάντηση εδώ βρίσκεται σε αυτό που αναφέραμε και στην αρχή, στο προηγούμενο άρθρο. Έχει σχέση με τον "χαρακτήρα" καθενός. Έτσι η πεταστή δεν ανεβαίνει απλώς αλλά απαιτεί και ένα τίναγμα, ένα "πέταγμα" της φωνής, το οποίο από εδώ είναι αδύνατο να σας εξηγήσω....
Το ολίγον πάλι ανεβαίνει μια φωνή πιο αποφασιστικά απ' ότι τα κεντήματα. Γι' αυτό το ολίγον χρησιμοποιείται στα ισχυρά μέρη του μέτρου και όχι στα ασθενή όπου χρησιμοποιούμε τα κεντήματα. Αυτά όπως θα παρατηρήσουμε δεν αντιστοιχούν σε συλλαβή αλλά συνεχίζουν μια προηγούμενη συλλαβή του μέλους.

Νεκταρία Καραντζή


Tags
Μουσική Εκπαίδευση:μάθημα θεωρίας



Γίνε ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Αν σου αρέσει να γράφεις, έλα στην ομάδα συντακτών του ανεξάρτητου, πολυφωνικού, υγιούς και δημοφιλούς ηλεκτρονικού περιοδικού του MusicHeaven και μοιράσου τις σκέψεις σου με τους πάνω από 4.000 καθημερινούς αναγνώστες του.

Στείλε μια δημοσίευση ή επικοινώνησε μαζί μας για απορίες!


σχόλια (6)

σχολιάστε το παραπάνω άρθρο:


Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

yiannisyiannis Chat
Φθασμένος
#506   /   16.04.2004, 10:02   /   Αναφορά
Πραγματικά θλίβομαι, όταν βλέπω τόσο ενδιαφέροντα άρθρα, να έχουν αναγνωσιμότητα αντιστρόφως ανάλογη της αξίας τους, από ένα κοινό που εκτιμώ ιδιαίτερα, δηλαδή τα μέλη του Musicheaven. Που είστε λοιπόν φίλοι; Δεν σας ενδιαφέρει να γνωρίσετε ένα κόσμο διαφορετικό; Μια παράδοση από την οποία γεννήθηκε η μουσική που ακούτε σήμερα; Μια μουσική, που η πολυπλοκότητα της σημειογραφίας της, δηλώνει και τον πλούτο και την ανωτερότητά και την αντοχή της στο χρόνο. Ελάτε να γνωρίσουμε ήχους διαφορετικούς, ενός κόσμου από τον οποίο καταγόμαστε. Σεμνούς μα ταυτόχρονα πολύπλοκους, μονοφωνικούς αλλά εξόχως πολυδιάστατους, ήρεμους αλλά συνάμα εκστατικούς.



¶λλωστε, ακόμη κι η ονομασία της βυζαντινής σημειογραφίας «παρασημαντική», δηλώνει την άμεση συγγένειά της με την αρχαία Ελληνική μουσική. Παρασημαντική ονομαζόταν και το σύστημα μουσικής γραφής των αρχαίων, το οποίο ξεκίνησε από τις αρχαίες τραγωδίες. Κάθε συλλαβή των στίχων τους ήταν παρασεσημασμένη, σημαδεμένη δηλαδή με μια μουσική νότα, εξού κι ο όρος παρασημαντική. Οι αρχαίες τραγωδίες λοιπόν, αποτέλεσαν τα πρώτα μελοδράματα, όπερες δηλαδή, των οποίων τη μουσική έγραφαν συνήθως οι ίδιοι οι τραγωδοί.



¶μεση συνέχεια κι εξέλιξη τόσο της σημειογραφίας όσο και της ίδιας της μουσικής της αρχαίας Ελλάδας, αποτελεί η βυζαντινή μουσική, η οποία διατηρείται ζωντανή κι ακμαία μέχρι τις μέρες μας, όχι μόνο μέσα από την εκκλησιαστική υμνογραφία, αλλά κι από το δημοτικό και το λαϊκό μας τραγούδι. Στις πλάτες της κουβαλάει μια ιστορία χιλιετιών, μαζί με την ψυχή και το πνεύμα του γένους μας.



Αξίζει νομίζω περισσότερης προσοχής και μελέτης εκ μέρους όλων μας.
istoxastis Chat
Φθασμένος
#521   /   23.04.2004, 17:58
Κι όμως, yiannisyiannis, μέσα στις αργίες της Διακαινησίμου μ’ έναν ήλιο σαν κι αυτό που… δεν τον τρώει το pc κι ανάμεσα αλλά σε «στιχάκια» που «θα αφιερώνατε στον κολλητό/η σας» ή έγνοιες αν «ξεκαβάλησε το καλάμι ο Κατσιμίχας» και μέρες άκρατης αλλά δικαιολογημένης συναισθηματικής φόρτισης του νεανικού, κατά βάση, κοινού του Musicheaven, το διαμάντι-πόνημα της Νεκταρίας άντεξε. Εξήντα πέντε (καθόλου ευκαταφρόνητο νούμερο) συνειδητοί δείκτες νεανικών χεριών έκαναν κλικ, «ψηλαφώντας…» και διέσωσαν την ποιοτική διάσταση της μουσικής μας κοινότητας

vouliakis Chat
Βετεράνος
#5848   /   12.10.2006, 13:22   /   Αναφορά
Βρίσκω αυτά τα κείμενα ("Μέρος Α" και "Μέρος Β", αλλά και γενικά τα κείμενα της στήλης "Άσμα Ασμάτων") εξαιρετικά χρήσιμα για κάποιον που κάνει τα "πρώτα του βήματα" στη βυζαντινή μουσική, μια μουσική που για πάνω από χίλια χρόνια παραμένει λειτουργική ενώ διατηρεί και την αισθητική της αξία.



Με την ευκαιρία να πω, πάλι, πόσο “χαίρομαι” τα κείμενα της Νεκταρίας, στις στήλες της εδώ στο περιοδικό, στο φόρουμ και τώρα τελευταία στο μπλογκ της.



:-)



katerina229 Chat
Βασική Νότα
#6468   /   30.11.2006, 14:34   /   Αναφορά
Πραγματικά τα κείμενα αυτά είναι απολαυστικά! Είναι γραμμένα όχι με σκοπό να δείξουν πόσα ξέρει ο γράφων, αλλά με σκοπό να γνωρίσουν στον αναγνώστη, με κάθε αμεσότητα και γενναιοδωρία, όσα βασικά μπορεί να μάθει! Έτσι έπρεπε να είναι το ύφος κάθε διδασκαλίας. Κατανοητή μέχρι την τελευταία ανάσα της. Νεκταρία για άλλη μια φορά κατορθώνεις να με εντυπωσιάζεις με το ύφος του γραπτού σου λόγου που μπορεί να κινείται μέ τόση τέχνη και άνεση σε οποιοδήποτε επίπεδο, από βαθυστόχαστο, λιτό, μυθιστορηματικό, σοβαρό έως απολαυστικά κωμικό, ευχάριστο, παιδικά απλό κάποιες φορές και σε κάθε περίπτωση άνετο και χαλαρό, αυθόρμητο μέσα από την ψυχούλα σου.

Με λίγα λόγια, ΥΠΕΡΟΧΟ.

faidonalkinoos Chat
Φθασμένος
#19908   /   05.04.2010, 08:44   /   Αναφορά
Έτσι για την Ιστορία...



ΠΑ...λαι ήμαρτεν Αδάμ, εμακρύνθη του Θεού·

ΒΟΥ...ληθείς δ’ ο Πλαστουργός, δούλου δέχεται μορφήν,

ΓΑ...λα πίνει εκ μητρός· εις μετάνοιαν καλεί,

ΔΙ...δαχών σκορπίζει φως, θαύματα πολλά ποιεί·... Περισσότερα

ΚΕ...φαλήν δ’ εχθρού πατεί, νεκρωθείς και αναστάς,

ΖΩ...οδότης ων Θεός· και καλεί εις μέλλουσαν ζωήν

ΝΗ...πενθή πιστούς καλεί, όπου πρώτος εισελθών

ΠΑ...σαν έλαβεν αρχήν παρά του Θεού Πατρός.



ΕΚ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Η ΑΡΧΗ...

ΚΑΛΗΜΕΡΑ gate !!!
zahnartzt Chat
Περαστική Νότα
#19966   /   20.04.2010, 21:35   /   Αναφορά
τωρα ξεκινησα κι εγω να μαθαινω βυζαντινη μουσικη και πραγματι τα κειμενα με βοηθησαν πολυ.................



συγχαρητηρια και θα ηθελα πολυ να δω και συνεχεια.................



ευχαριστω πολυ....................


Πρόσφατα σχόλια

Αυτά τα διάβασες;