ελληνική μουσική
326 online   ·  209.168 μέλη

αρχική > e-Περιοδικό > Aρθρα

Κάποιες σκέψεις για τον Μότσαρτ

Αυθορμητισμός και τελειότητα συμβαδίζουν στο έργο του. Στη μουσική του συνυπάρχει το μεγαλειώδες με το μικροπρεπές, η αφέλεια με τη σοβαρότητα.

Κάθε εποχή θα προσεγγίσει με τον δικό της τρόπο το έργο του...

Γράφει το μέλος Παναγιώτης Βουλιάκης (vouliakis)38 άρθρα στο MusicHeaven
Πέμπτη 26 Ιαν 2006
Ο Μότσαρτ ήταν, ίσως, ο σημαντικότερος συνθέτης της δεύτερης χιλιετίας. Η ζωή του είναι, λίγο-πολύ, γνωστή σε όλους. Γεννήθηκε πριν 250 χρόνια, στις 27 Ιανουαρίου του 1756 στο Ζάλτσμπουργκ. Τα πρώτα του μαθήματα τα πήρε από τον πατέρα του, Λεοπόλδο Μότσαρτ, βιολονίστα, συνθέτη και καλό παιδαγωγό. Χαρισματικό παιδί, γράφει τις πρώτες του συνθέσεις το 1762. Από την ίδια χρονιά μέχρι το 1766 θα ταξιδέψει διαδοχικά, μαζί με τον πατέρα του και την αδερφή του Μαρία-Άννα (ή Νανέρλ) στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Αγγλία και την Ολλανδία. Ο κόσμος, που την εποχή εκείνη βίωνε τα ανθρωπιστικά ιδανικά του Διαφωτισμού και είχε ενστερνισθεί την ιδέα περί πρωτογενούς μεγαλοφυΐας, τον αγκάλιασε με ενθουσιασμό.

Τα ταξίδια του θα συνεχισθούν. Μαζί και οι γνωριμίες με τους μεγάλους δάσκαλους της εποχής. Έχοντας ήδη γνωρίσει στο Λονδίνο τον Γιόχαν Κρίστιαν Μπαχ (το 1764 και το 1765), θα συναντήσει στην Ιταλία τον Πιτσίνι, τον Σαμαρτίνι και τον πατέρα Μαρτίνι (το 1769).

Στο δεύτερο ταξίδι του στο Παρίσι, (Μάρτιος-Σεπτέμβριος 1777), ο Μότσαρτ θα βρεθεί στο κέντρο του γαλλικού Διαφωτισμού , μια δεκαετία πριν τη Γαλλική Επανάσταση. Θα γνωρίσει το περιβάλλον των “σαλόν”, τις επαναστατικές ιδέες, τις μουσικοαισθητικές διαμάχες, τις ριζοσπαστικές –για την εποχή- αστικές ιδέες και όλο τον μικτό και συχνά “αντιφατικό” κόσμο των υψηλών αξιών αλλά και του έντονου σκεπτικισμού.
Πολλοί θεωρούν αυτό το ταξίδι καταλυτικό για τον “σκεπτόμενο” Μότσαρτ. Ήδη όμως, ο συνθέτης αισθανόταν ένα είδος πολιτισμικής νοσταλγίας: αναφερόταν όλο και πιο συχνά στον εαυτό του ως γερμανό καλλιτέχνη, γεγονός που προϊδεάζει για την προσχώρησή του στον γερμανικό κλασικισμό.

Το 1781, λοιπόν, μετά από μια σειρά ταξιδιών σε χώρους με υψηλή μουσική καλλιέργεια που έδωσαν σημαντική ώθηση στη συνθετική του δραστηριότητα, εγκαθίσταται στη Βιέννη. Εκεί συναντά τον Χάιντν και παντρεύεται την Κοστάντς Βέμπερ.

Το πλούσιο έργο του, περιλαμβάνει κονσέρτα για βιολί, κονσέρτα για πιάνο, σερενάτες, συμφωνίες, εκκλησιαστική μουσική, όπερες. Στο σύνολό του, αντικατοπτρίζει μια αντίληψη του κόσμου μέσα από τις αισθήσεις και όχι μέσα από τα βιώματά του.

Αυθορμητισμός και τελειότητα συμβαδίζουν στο έργο του.

Αφομοίωσε την τεχνική της εποχής του, αγγίζοντας όμως την πρωταρχική ουσία της μουσικής και αναδημιουργώντας τις δομικές μορφές “εκ των έσω”. Χρησιμοποίησε με ευκολία ιδιώματα αντίθετα και ασυμβίβαστα., δίχως να επηρεασθεί η δική του προσωπικότητα ή να αλλοιωθεί η ουσία της έκφρασης. Στη μουσική του συνυπάρχουν τρυφερότητα και βία, τραγικότητα και χαριεντισμός, κομψότητα και σκληρότητα, αφέλεια και σοβαρότητα, χάρη, ονειροπόληση και πάθος, σαγήνη και απελπισία. Συνυπάρχει το μεγαλειώδες με το μικροπρεπές.

Κάθε εποχή θα προσεγγίσει με τον δικό της τρόπο το έργο του Μότσαρτ.

Ο Ρομαντισμός θα επιλέξει και θα τονίσει μόνο ορισμένες πλευρές της προσωπικότητάς του.
Ο 19ος αιώνας εξοικειώθηκε σταδιακά με το σύνολο του έργου του, όμως η ουσιαστική επαφή μας με το έργο του, έγινε τον 20ο αιώνα με την έκδοση των απάντων του, με τις πολυάριθμες ηχογραφήσεις και εκτελέσεις έργων του, με τις εκτενείς μελέτες για τη ζωή και το έργο του.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που -δίχως να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη πως το έργο του είναι προϊόν μιας υψηλής σκέψης- θεωρούν τον Μότσαρτ αποκλειστικά μουσική μεγαλοφυΐα. Άλλοι, αναγνωρίζουν αυτή την υψηλή σκέψη περιορίζοντάς την στην τεχνική, μορφική δεξιότητα.

Όμως, ο Μότσαρτ είναι προφανές ότι πρέπει να αντιμετωπίζεται ως σκεπτόμενος καλλιτέχνης. Ήταν ένας εύθυμος άνθρωπος. Η ιδιοσυγκρασία του όμως δεν ήταν απλοϊκή.

Την πνευματική εξέλιξη του Μότσαρτ θα μπορούσαμε να την περιγράψουμε ως διπλή αναζήτηση: Αναζήτηση της υπέρβασης του ρασιοναλισμού και, παράλληλα, αναζήτηση της συναισθηματικής φυσικότητας. Η άγρια, η σκοτεινή του πλευρά προκαλεί δέος. Στο έργο του, φιλοσοφικές ιδέες αποκτούν συγκεκριμένο αισθητό και αισθητικό χαρακτήρα. Μέσα σ’ αυτό, αντανακλώνται οι απόψεις του Διαφωτισμού , όμως παράλληλα υπάρχει και σημαντική κριτική τους: υπάρχει η ρήξη με το παραδοσιακό αλλά και η ανανεωτική επιστροφή σε αυτό. Κι εδώ, ίσως, βρίσκεται η πνευματική του υπεροχή: αντιπαραθέτει στην παράδοση το κριτικό πνεύμα του Διαφωτισμού , ενώ παράλληλα χρησιμοποιεί στοιχεία της παράδοσης εναντίον των υπεραισιόδοξων διαφωτιστικών προσδοκιών.

Τον κλασικισμό του Μότσαρτ, τον χαρακτηρίζουν τόσο η ενότητα και η τάξη, όσο και η ελευθερία. Δεν τον απασχολεί τόσο αν το προσωπικό στοιχείο θα πρέπει να ταιριάξει σε μια παγκόσμια αποδεκτή μουσική γλώσσα, όσο ο συμβιβασμός του παγκόσμιου με το προσωπικό.

Τελικά, στη μουσική του, το προσωπικό στοιχείο παγκοσμιοποιείται.

--------------------------------------------- -------

Βιβλιογραφία

Βασιλειάδης Γ., Μουσικά Πορτρέτα, Καστανιώτης, Αθήνα 1994
Σιμόπουλος Κ., Ο Ντον Τζιοβάνι και η Φιλοσοφία, περιοδικό “Τα Μουσικά”, τεύχος 4, Εξάντας, , Φθινόπωρο 1998
Μάμαλης Ν., Η Μουσική στην Ευρώπη, Πάτρα 2001
Nicholas Till., Mozart and the Enlightment, Faber and Faber, 1992


Tags
Μουσικά Είδη:ΡομαντισμόςΜουσικά Όργανα:βιολίΚαλλιτέχνες:Μότσαρτ



σχόλια (9)

σχολιάστε το παραπάνω άρθρο:


Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

Jimy Chat
Φθασμένος
#3919   /   26.01.2006, 09:22   /   Αναφορά
Μεγάλος συνθέτης και η μουσική του σε οδηγεί,τις σκέψεις τα διάφορα που σκεπτόμαστε

προσωπικά τον θεωρώ μεγάλο συνθέτη αλλά πιστεύω οτι υπάρχουν και σπουδαιότεροι

σε σχέση με το έργο τους κια το τί θέλαν να περάσουν με τη μουσική τους για παράδειγμά ο Beethoven βέβαια είναι προσωπική άποψη..ένα πολύ καλό άρθρο

και πυκνό΄,συγχαριτήρια Vouliakis
AlienP Chat
Φθασμένος
#3921   /   26.01.2006, 12:09   /   Αναφορά
Πολύ όμορφο και καλογραμμένο Παναγιώτη μας για τον αγαπημένο μου αυθόρμητο Αμαντέους!

Ευχαριστώ για άλλη μια φορά!
gate Chat
MusicHeaven Guru
#3922   /   26.01.2006, 12:17   /   Αναφορά
Ευχαριστούμε για τη σε βάθος μελέτη που μας προσφέρεις, για τον Mozart, Παναγιώτη! ...όπως και για εκείνην του "Διαφωτισμού" στο archive.gr. Εύχομαι μια μέρα το internet να γεμίσει - κυριολεκτικά - από τέτοιου είδους μελέτες, άρθρα, κείμενα και μονογραφίες...
antonLOrd Chat
Φθασμένος
#3923   /   26.01.2006, 13:31   /   Αναφορά
Είναι δυνατόν να γράψει κάτι ο Παναγιώτης και να μην σε αφήσει άφωνο...???

Συγχαρητήρια, πραγματικά "αρθράρα"..



Αντώνης
XeniaRodo Chat
Βετεράνος
#3926   /   27.01.2006, 11:53   /   Αναφορά
Θα πρότεινα να δείτε -όποιος δεν το έχει κάνει ήδη- την ταινία AMADEUS. Nομίζω είναι πολύ καλή και ενδιαφέρουσα...
vouliakis Chat
Βετεράνος
#3930   /   27.01.2006, 19:33   /   Αναφορά
Παιδιά, ευχαριστώ που πάντα έχετε να πείτε καλά λόγια...



XeniaRodo, πολύ καλή η τανία -με αρκετά, όμως, στοιχεία μυθοπλασίας και αρκετές ανακρίβειες. Σίγουρα ούτε ο Μότσαρτ ούτε ο Σαλιέρι δεν ήταν έτσι ακριβώς όπως παρουσιάζονται στην ταινία...



:-)



istoxastis Chat
Φθασμένος
#3931   /   27.01.2006, 19:58   /   Αναφορά
Είναι, ίσως, το πιο άρτια δομημένο και το πιο εύληπτα παρουσιασμένο διαδικτιακό αφιέρωμα για το "Έτος Μότσαρτ". Σ' ευχαριστούμε Παναγιώτη.
Tziamourani Chat
Συγχορδία Ματζόρε
#6064   /   03.11.2006, 00:44   /   Αναφορά
Πολύ ωραίο άρθρο vouliakis.... Θα προσθέσω και εγώ ένα απόσπασμα από ένα αφιέρωμα το οποίο είναι ενδιαφέρον :



"Οι μουσικές ικανότητες του Μότσαρτ



Ηδη στην παιδική του ηλικία έδειξε ο Μότσαρτ ότι διέθετε σημαντικές μουσικές ικανότητες, οι οποίες υποστηρίχθηκαν συστηματικά από τον πατέρα του, ένα από τους καλύτερους παιδαγωγούς μουσικής της εποχής του. Ιδιαίτερα τα ταξίδια σε χώρους με υψηλή μουσική καλλιέργεια έδωσαν σημαντική ώθηση στη συνθετική δραστηριότητα του μεγάλου συνθέτη και βοήθησαν στη δημιουργία ενός χαρακτηριστικού προσωπικού στιλ. Αντίθετα, αμελήθηκε σημαντικά η εκμάθηση διαφόρων τεχνικών της συνθέσεως, με αποτέλεσμα να έχει ο Μότσαρτ διαρκώς ορισμένα προβλήματα π.χ. με την αντίστιξη. Μόνο στα χρόνια της Βιέννης κατάφερε, μέσω της επαφής του με τον Ιωσήφ Χάυδν και το φιλόμουσο ευγενή G. van Swieten, αλλά κυρίως λόγω της ενασχολήσεώς του με τα ορατόρια του Χαίντελ, να διορθώσει τις παιδικές παραλείψεις. Όπως και πολλοί άλλοι συνθέτες εκείνης της εποχής, ο Μότσαρτ συνέθετε τα έργα του σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η φήμη όμως ότι συνέγραφε τις συμφωνίες χωρίς προετοιμασία "από το μυαλό", αποτελεί μάλλον καλοπροαίρετη υπερβολή".



marakiasteraki Chat
Σολίστ
#12857   /   06.04.2008, 07:02   /   Αναφορά
Εντυπωσιακό


Πρόσφατα σχόλια