ελληνική μουσική
365 online   ·  204.254 μέλη


αρχική > e-Περιοδικό > Aρθρα

Λέξεις από ...ήχο

Λέξεις από ...ήχο



ΕΝΟΤΗΤΕΣ
Εισαγωγή
Ήχοι
Διάφοροι
Ήχοι
Ήχοι
Ήχοι
Γράφει το μέλος gate43 άρθρα στο MusicHeaven
Δευτέρα 06 Οκτωβρίου 2008

Εισαγωγή

Έχετε παρατηρήσει ποτέ τον ήχο που κρύβουν ορισμένες λέξεις;



Είναι παράξενο στ’ αλήθεια πράγμα. Αρκεί να απαρνηθούμε για λίγο την ανεμελιά και την αφηρημάδα μας, την ώρα που χρησιμοποιούμε την ελληνική μας γλώσσα, και να στρέψουμε την σκέψη και το ενδιαφέρον μας στην εικόνα, την αίσθηση και τον ήχο, με τα οποία ντύνονται ορισμένες λέξεις…

Σίγουρα, όταν λέει κάποιος «μεθυστική μελωδία» , μας έρχεται κάτι αιθέριο και όμορφο στο μυαλό, αλλά ίσως τόσο τελείως διαφορετικό στον καθένα. Όταν λέμε πάλι «πλαταγισμός» του κύματος, αυτό που σκεφτόμαστε όλοι μας είναι κάτι πιο πολύ συγκεκριμένο. Έχει σχέση με μια εμπειρία μας που δύσκολα διαφοροποιείται, ως ήχος, από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το μόνο που σίγουρα θα αλλάζει στο μυαλό καθενός μας, σε μια τέτοια περίπτωση, θα είναι το τοπίο που θα συνοδεύει αυτόν τον «πλαταγισμό» … Υπάρχουν επίσης κάποιες λέξεις που από μόνες τους, ως έννοιες, σκοπό είχαν να μας δώσουν την ευκαιρία να περιγράψουμε μια εικόνα, μια κίνηση και λιγότερο έναν ήχο. Ωστόσο κι αυτές οι λέξεις, αν τις παρατηρήσουμε καλύτερα, έχουν τον δικό τους ήχο, τον οποίο πάντα υπονοούμε και ο οποίος είναι αναπόσπαστα δεμένος μαζί τους (Και γι’ αυτό άλλωστε δεν μπήκαμε στον κόπο να ψάξουμε γι’ αυτές να βρούμε μια διαφορετική λέξη, ώστε να περιγράψουμε τον ήχο τους) . Για σκεφτείτε την λέξη «σπαρταράω» ή τη λέξη «σφυρηλατώ» … Ο ήχος τους είναι άμεσα συνδεδεμένος, στη σκέψη μας, με την κίνηση που περιγράφουν. Όπως, βέβαια, συμβαίνει και το αντίστροφο…. Δύσκολα δηλαδή μπορούμε να αποκόψουμε τον ήχο που ακούμε στη λέξη «γαβγίζω» από την εικόνα του σκύλου που έχει τεντώσει το λαιμό του και βάζει όλη του τη δύναμη, καμιά φορά ακόμα και αναπηδώντας και τρέχοντας, για να … «γαβγίσει»

Μυστήρια η γλώσσα μας, όπως μυστήριος ο τρόπος που το μυαλό μας έχει μάθει να την χειρίζεται. Μυστήριος ο τρόπος που κατανοεί το «σπαρταρώ» και μυστήριος ο τρόπος που το μεταφέρει –με ένα τεράστιο άλμα- στα «της καρδιάς μας», για να γεννήσει τη φράση: «η καρδιά μου σπαρταράει»

Μυστήριος επίσης ο τρόπος που ακόμα και οι φράσεις: «η εσχατιά του πελάγους» ή «τα βάθη της θάλασσας» ή η «τρομακτική άβυσσος» ή ακόμα και λέξεις όπως: «εξαγριώνομαι», «μαίνομαι», «στροβιλίζομαι» ή «τυφώνας», «δίνη», «μπόρα», «ρουφήχτρα», «κοχλάζω», «πυροβολώ», «σαλεύω», «σχίζω», «σύρσιμο» , ακόμα κι αυτή η ίδια η «φωτιά» , μπορεί να κρύβουν ένα σωρό ήχους που καν δεν συνειδητοποιούμε την ώρα που τις λέμε, ωστόσο πάντα, μα πάντα, τις υπονοούμε…
Κι άλλοτε πάλι είναι τόσο δύσκολο –απ’ την ομορφιά- να περιγράψουμε κάποιους ήχους, ώστε έχουμε εφεύρει περισσότερες λέξεις για το ίδιο πράγμα, λες και δεν μας αρκεί ό,τι κι αν πούμε… Για παράδειγμα, πώς να περιγράψεις αυτόν τον υπέροχο ήχο που ακούς στον «κρουνό» , στην πηγή. Εξάλλου μόνη της η ίδια η λέξη «κρουνός» υπονοεί πανέμορφα, όσο «ηχεί» η ίδια, τον ήχο αυτό. Λέμε λοιπόν, για να περιγράψουμε ό,τι ακούμε: «ρέει γάργαρο νερό» …Κι άλλοτε αποκαλούμε το νερό αυτό «κελαρυστό» και μιλάμε για «κελάρυσμα» ή «γαργάρισμα» . Κι είναι όμορφο αυτό, μιας και το «ρέει» και το «γάργαρο» και το «κελαρυστό» είναι λέξεις με την δική της ηχητική δυναμική, ωστόσο …ποτέ αρκετό… Δεν λείπουν επίσης οι φορές που ακόμα και οι λέξεις …με ήχο, δεν είναι ικανές να χωρέσουν αυτό που εννοούμε και προτιμά η γλώσσα να χρησιμοποιήσει άλλες, σχεδόν «άσχετες», όπως ακριβώς όταν λέμε: «σκαστό φιλί»

Μυστήριος ακόμα κι ο τρόπος που όταν στέκονται η μια πλάι στην άλλη, λέξεις που έχουν με ευφυΐα και αριστοτεχνία επιλεγεί από εμπνευσμένους καλλιτέχνες, γίνονται ποίημα, έχουν ρυθμό και κάποτε σχεδόν μας «τραγουδούν», μας παρουσιάζουν την δική τους ξεχωριστή «μελωδία».


Κι όταν τα σκέφτεσαι όλα αυτά δεν μπορεί παρά να μην συνειδητοποιείς, ακόμα και μες στη χάρη και την ομορφιά τους, ότι όσα ζούμε σ’ αυτόν τον κόσμο είναι τόσο πολλά, τόσο αχανή και μοναδικά, καθένα τους, που η γλώσσα μας, ως ένα κομμάτι αυτής της ύλης που μας περιτριγυρίζει, δεν μπορεί παρά να αδυνατεί να τα «καταλάβει» στην πληρότητά τους… Στην καλύτερη περίπτωση, αρκείται στο να τα υπονοεί… κι αυτό, μόνο ανάλογα με το πόση …ανάσα έχουμε επιτρέψει στο μυαλό μας να παίρνει απ’ την ψυχή μας…

Η «γλώσσα» μας, τουλάχιστον για ‘μένα, δεν είναι παρά ένα «κλειδί» που μας δόθηκε. Μπορούμε ή να «ξεκλειδώσουμε» με αυτήν τον κόσμο μας και να του δώσουμε την ευκαιρία να μας αποκαλύψει όλη τη μεγαλοπρέπειά του, ή να «κλειδωθούμε» μέσα του για πάντα, χωρίς ποτέ να δώσουμε σε εκείνον την χάρη και σ’ εμάς την ευκαιρία όχι απλά και ξερά να τον «κατανοήσουμε», αλλά να «διαισθανθούμε», υπέρλογα, τα μυστικά και τις ευλογίες του…


Για τη συνέχεια, και αφήνοντάς σας να σκεφτείτε κι εσείς μόνοι σας, όσο θέλετε, γύρω απ’ αυτό το μαγικό και παράξενο «κλειδί» της γλώσσας μας, σκέφτηκα –εμπνευσμένη από τον υπέροχο μπαρμπ’ Αλέξανδρο της Σκιάθου, τον Παπαδιαμάντη, που κατάφερε να γράφει πεζό λόγο λες κι είναι ποίημα, αφήνοντας τις λέξεις να μας μιλούν με όλη τους την εικόνα, τον ήχο, την κίνηση και την βαθύτερη αξία και σημασία τους- να σας μεταφέρω, σε μορφή λίστας, λέξεις με ήχο, άλλοτε λιγότερο κι άλλοτε περισσότερο, άλλοτε ευκρινή κι άλλοτε υποκρυπτόμενο μιας κίνησης ή ενός συναισθήματος…



Λέξεις με …ήχους λοιπόν:

Αλλά πριν ξεκινήσετε να τις διαβάζετε, …έτσι για ν’ αποκτήσει η «βόλτα» σας αυτή από εδώ έναν σκοπό, δείτε πόσο εντυπωσιακά ζωντανή είναι η περιγραφή όταν αυτός που χρησιμοποιεί την γλώσσα, ξέρει καλά όλα τα μυστικά της και δεν αφήνει …ήχο χωρίς τη λέξη του. Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι …φυσικά… του μπαρμπ’ Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και όλες τις λέξεις «ήχου» που χρησιμοποιεί θα βρείτε την ερμηνεία τους στις σχετικές ενότητες του άρθρου, ακριβώς δίπλα:

«[…] Και αφού παρήλθεν ώρα αρκετή, πόση δεν ήξευρεν, αλλά ‘μια ώρα, μια ωρίτσα’, του εφάνη ν’ ακούση βρόντον, είτα συγκεχυμένας κραυγάς, είτα πάλιν συριγμούς οξείς και φοβερόν ροίβδον, είτα τον ρόχθον του κύματος, όστις τα συνεκάλυπτεν όλα και τον οξύν γογγυσμόν του ανέμου, όστις τα έπνιγεν όλα. Ο Πάπος ήλπισεν, επίστευσεν, ότι εκείνο το μελανόν σημείον ήτο, χωρίς άλλο, η βάρκα, η φέρουσα τον πατέρα του. Και ήκουσε τον ρόχθον εκείνον και την κραυγήν, τα οποία ηπείλει να συγχέη ο άνεμος, και δυνατόν να μην ήσαν άλλο τι ειμή ιδιότροποι ήχοι της τρικυμίας. Και όμως ο μικρός θαλασσινός μάγκας ήτο βέβαιος ότι οι θόρυβοι εκείνοι ήσαν χωριστοί, ότι ο κρότος ήτο προσαράξαντος σώματος και η κραυγή, κραυγή αγωνίας. Εις την κραυγήν ταύτην απήντησεν ο Πάπος διά σπαρακτικού ολολυγμού. Ήρχισε να κλαίη μετά λυγμών. Ο πατήρ του βεβαίως επνίγετο…» (Από το διήγημά του «Το ενιαύσιον θύμα», συλλογή: «Ναυαγίων Ναυάγια», εκδ. Νεφέλη, σελ. 61).


Συνέχεια: Ήχοι





Γίνε ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Αν σου αρέσει να γράφεις, έλα στην ομάδα συντακτών του ανεξάρτητου, πολυφωνικού, υγιούς και δημοφιλούς ηλεκτρονικού περιοδικού του MusicHeaven και μοιράσου τις σκέψεις σου με τους πάνω από 4.000 καθημερινούς αναγνώστες του.

Στείλε μια δημοσίευση ή επικοινώνησε μαζί μας για απορίες!


σχόλια (17)

σχολιάστε το παραπάνω άρθρο:


Για να στείλετε σχόλιο πρέπει να είστε μέλος του MusicHeaven. Παρακαλούμε εγγραφείτε ή συνδεθείτε

incomplete_angel Chat
Φθασμένος
#16645   /   06.10.2008, 12:18   /   Αναφορά
Πάρα πολύ ωραίο και ενδιαφέρον άρθρο gate! :)
CROSS Chat
Φθασμένος
#16646   /   06.10.2008, 13:11   /   Αναφορά
Εκτός απο το ενδιαφέρον που παρουσιάζει το κείμενο,μ'άρεσαν πολύ οι εικόνες και οι πίνακες που χρησιμοποιήσες!!
dessypris Chat
Φθασμένος
#16647   /   06.10.2008, 14:50   /   Αναφορά
Για μια ακόμη φορά,θερμά συγχαρητήρια για την "πέννα" σου!
tago Chat
Φθασμένος
#16650   /   06.10.2008, 20:40   /   Αναφορά
Νεκταρία, για άλλη μια φορά μας έδωσες ένα θαυμάσιο κείμενο που όποιος το διαβάζει μόνο κερδισμένος βγαίνει. Το μόνο που θα ήθελα να αναφέρω επεκτείνοντας λίγο την εισαγωγή σου, είναι το γεγονός πως η ελληνική γλώσσα έχει την πιο μακρά ιστορία από τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Και αυτό βέβαια δε το λέω εγώ, το λέει η ίδια η ελληνική γραμματεία που μετράει 2.500 και πλέον έτη ύπαρξης. Όλες οι τέχνες και οι επιστήμες αναπτύχθηκαν κάνοντας χρήση της γλώσσας αυτής. Τραγωδίες, κωμωδίες, ποίηση, ακόμα και η Κενή Διαθήκη αλλά και τα βυζαντινά λογοτεχνικά έργα και οι θρησκευτικοί ύμνοι γράφτηκαν στην ελληνική. Για αυτό ακριβώς το λόγο έχει την ικανότητα να είναι τόσο περιγραφική, δίνοντας τόσες λύσεις στη χρήση των λέξεων και στη δυνατότητα τους να δημιουργούν εικόνες στο μυαλό μας.
vero Chat
Φθασμένος
#16654   /   06.10.2008, 22:07
ωραίο το κείμενο! μπραβο! .... η γλώσσα είναι κάτι το μοναδικό για τον ανθρωπο! γιατι μπορεί να εκφράσει συναισθήματα ενώ το ζώο λειτουργά μόνο με το ένστικτο!

mellia Chat
Σολίστ
#16655   /   06.10.2008, 23:03   /   Αναφορά
Νεκταρία σε ευχαριστούμε για αυτό το τόσο όμορφο και «ηχηρό» κείμενο.

Είναι πράγματι η γλώσσα μας γεμάτη από θησαυρούς τέτοιους που σε κάνουν πολλές φορές να σαστίζεις όταν συνειδητοποιείς την μαγεία και τα μυστικά που κρύβουν!

Ενδιαφέρον είναι να δει κανείς επίσης την ετυμολογία των ελληνικών λέξεων, πώς και από ποιους δημιουργήθηκαν. Γιατί η λέξη μουσική πχ χρησιμοποιήθηκε για να εκφράσει την συγκεκριμένη τέχνη, πώς προέκυψε η λέξη φωνή, ήχος κτλ.

Για ακόμη μια φορά, μπράβο σου για τα υπέροχα κείμενα που μας χαρίζεις!



(επίσης, να συμφωνήσω με τον cross για τις εικόνες που επέλεξες να συνοδεύσουν το κείμενό σου)

gate Chat
MusicHeaven Guru
#16656   /   07.10.2008, 00:34   /   Αναφορά
Σας ευχαριστώ όλους για τα ωραία σας σχόλια! :) Χαίρομαι που μοιραζόμαστε ίδιες χαρές...
kamelia8 Chat
MusicHeaven Guru
#16660   /   07.10.2008, 12:21   /   Αναφορά
Πολύ πολύ πλούσιο, προσεγμένο και ενδιαφέρον άρθρο!

Δε νομίζω ότι θα μπορούσε να είναι πιο ολοκληρωμένο!

Μπράβο, gate!
gate Chat
MusicHeaven Guru
#16663   /   07.10.2008, 15:03
Σ' ευχαριστώ πολύ Kamelia! Η αλήθεια είναι ότι έφαγα αρκετό χρόνο πάνω από τα λεξικά και τα βιβλία για να βρω τις λέξεις, μιας και δεν υπάρουν πουθενά ως ενότητα... Και σίγουρα θα έχω ξεχάσει αρκετές. Επί τη ευκαιρία να γράψω και την βασική βιβλιογραφία που χρησιμοποίησα, για όποιον ενδιαφέρεται:

1. Νέον Ορθογραφικόν Ερμηνευτικόν Λεξικόν (Δ. Δηματράκου), εκδ. 1970

2. Εγκυκλοπαίδεια της Αρχαίας Ελληνικής Μουσικής (Σ. Μιχαηλίδη), εκδ. Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης 1981

3. Σύγχρονον Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσας (επιτροπής φιλολόγων) εκδ. Άτλας, 1961

4. «Η Νοσταλγός και άλλα διηγήματα» (συλλογγή διηγημάτων Αλ. Παπαδιαμάντη), εκδ. Νεφέλη

5. "Ναυαγίων ναυάγια" (συλλογή διηγημάτων Αλ. Παπαδιαμάντη), εκδ. Νεφέλη.



Να σημειώσω επίσης ότι όλοι οι ορισμοί των λέξεων δεν αντιγράφηκαν από κανένα από τα παραπάνω λεξικά, αλλά τις απέδωσα ελεύθερα, συνδυάζοντας τις ερμηνείες καθενός από τα λεξικά που χρησιμοποίησα.

kamelia8 Chat
MusicHeaven Guru
#16688   /   09.10.2008, 19:54
Αυτό ακριβώς αποτελεί όλη τη γοητεία! Αν ήταν απλώς μια αντιγραφή από ένα λεξικό, δε θα ήταν κάτι τόσο ιδιαίτερο.

Φαίνεται όμως ότι είναι δουλεμένο πολύ προσεκτικά. Ο συνδυασμός, άλλωστε, πολλών ορισμών ελεύθερα το κάνει πιο προσεγγίσιμο.

despinakontogianni Chat
Βετεράνος
#16667   /   08.10.2008, 01:38   /   Αναφορά
Νεκταρία μου δεν το είχα σκεφτεί ποτέ!

Ενδιαφέρον....Αν και χρησιμοποιώ καθημερινώς το "κράζω" δεν το είχα παρατηρήσει ποτέ!
gate Chat
MusicHeaven Guru
#16670   /   08.10.2008, 11:00
:) Ευχαριστώ Δεσποινάκι!

Vermint Chat
Συγχορδία Μινόρε
#16720   /   12.10.2008, 21:36   /   Αναφορά
Νεκταρία μου, χαρά στο κουράγιο σου !!! Χειροκροτώ !!! … ακόμα μια λέξη με "πολύ ήχο" καίτοι παρελήφθη από την εμπεριστατωμένη καταχώριση, όπως και το "χαστουκίζω" :-)

Γενικώς, παρατήρησα πως, ενώ υπάρχουν σχεδόν όλες οι λέξεις που έχουν σαν αφετηρία την ανθρώπινη κίνηση (… ακόμα και των ποδιών), κάποιες χαρακτηριστικές λέξεις που εκπέμπουν ήχο χεριών απουσιάζουν και είπα να το… πληκτρολογήσω :-) … άλλωστε, χωρίς τα χεράκια μας η μουσική (…τουλάχιστον η γραφή και η εκτέλεσή της) δεν θα υπήρχε με τη μορφή που την ξέρουμε και την απολαμβάνουμε.

Επίσης, θα ήθελα να ρωτήσω για την ετυμολογία του ρήματος "γελώ" (… και του "χαμογελώ", μολονότι είναι μια λέξη χωρίς ήχο), μιας κι από τον αναγραμματισμό της προκύπτει το ρήμα "λέγω" και τούμπλαλιν. Έχουν πράγματι κάποια σχέση ή πρόκειται για παιχνίδι της φαντασίας μου ? :-)

Orfeus Chat
Μουσικοπαραδεισένιος
#19561   /   21.01.2010, 22:22   /   Αναφορά
Νεκταρία (για να πω κι εγώ το δικό μου) δεν είναι τυχαίες οι λέξεις. Οι Αρχαίοι Έλληνες ήξεραν πολύ καλά πώς και γιατί να ονομάσουν τα πράγματα έτσι όπως τα ονόμασαν.



Το λες ήδη εδώ: Η «γλώσσα» μας, τουλάχιστον για μένα, δεν είναι παρά ένα «κλειδί» που μας δόθηκε.



Οι λέξεις έκρυβαν μέσα τους μία μουσική αρμονία και ο ήχος τους ήταν απόλυτα συνυφασμένος με τη μουσική. Η προφορική γλώσσα εξ άλλου, είχε μία μουσική χροιά. Δεν είναι τυχαίο -ας πούμε- που το "Νερό" το είπαν "Ύδωρ". Έχει μαθηματική εξέλιξη όσον αφορά στη διάταξη των γραμμάτων "Υ", "Δ", "Ω", "Ρ" και που φυσικά έχει να κάνει με τη "Ροή".



Αυτό, αξίζει ένα άρθρο, αλλά ποιος κάθεται να το γράψει; Θέλει τεράστιο ψάξιμο που σημαίνει πάρα πολύ χρόνο.



entexnorokas Chat
Συγχορδία Μινόρε
#23231   /   22.08.2011, 13:47   /   Αναφορά
Τα θερμά μου συγχαρητήρια... Απολαμβάνω να διαβάζω, άρθρα σαν το δικό σου. Διαβάζοντας το άρθρο σου αναρωτήθηκα, πως μια τόσο ποιοτική και ευφάνταστη γλώσσα, κατάντησε να μη τη σεβόμαστε. Γυρίζοντας μάλιστα κάποιους αιώνες πίσω, στη Βυζαντινή αυτοκρατορία, παρατηρούμε πως η Ελληνική γλώσσα, είχε άλλη αίγλη. Εκείνη την εποχή όποιος δε μιλούσε ως πρώτη γλώσσα τα Ελληνικά και ως δεύτερη Λατινικά, θεωρείτο αμόρφοτος και ακαλλιέργητος! Τωρα Ποια είναι ποιες είναι οι παγκόσμιες γλώσσες; Τα αγγλικά και....καμία άλλη!!!Δεν υπάρχει άλλη. Άραγε τούτο αποτελεί ένδειξη της σήψης των ανθρωπιστικών επιστημών στον πολιτισμένο κόσμο; Τα συμπεράσματα δικά σας! Βέβαια, υπάρχουν κάποια γεγονότα, που με ενθαρρύνουν, πως θα γυρίσουν πάλι τα πράγματα σε πρώιμο στάδιο. Γεγονότα όπως η διάδοση της γλώσσας μας(Αρχαίας και Νέας), όχι μόνο από τα Γαλλικά Πανεπιστήμια, αλλά και από φροντιστήρια εκμάθησης της που εδρεύουν σε χώρες με τεράστιο πληθυσμό, όπως η Κίνα και οι ΗΠΑ.
entexnorokas Chat
Συγχορδία Μινόρε
#23233   /   22.08.2011, 17:29   /   Αναφορά
Με συγχωρείτε για κάποια λαθάκια ιδίως στο συντακτικό...Δεν ήλεγξα καλά το κείμενο!
AIDONOGLOUNEKTARIA Chat
MusicHeaven Guru
#23994   /   10.01.2012, 13:39   /   Αναφορά
Πάρα πολύ ενδιαφέρον & ΠΑΝΕΞΥΠΝΟ άρθρο!!!!!!!!!!!

Μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε;;;;;;;;;;;;

Για την μετάδοση της γνώσης!!!!!!!!!!!!!


Σχόλια από άλλες δημοσιεύσεις